سرویس اقتصادی جوان آنلاین: محمد صادق کریمی، کارشناس حوزه انرژی در گفتگو با فارس چرایی سقوط نفت را تشریح کرده است که بخشهای مهم این مصاحبه در ادامه میآید:
*از لحظهای که یک قرارداد در بازار فیوچر معرفی میشود، یکنفر آن را میخرد و به نفر بعدی میفروشد. همینطور این روند ادامه پیدا میکند یعنی یکی میخرد و یکی میفروشد و آنقدر این مبادلات انجام میشود که نهایتاً حجم بازار افزایش پیدا میکند. حال حالتی را در نظر بگیرید که داریم به موعد سررسید نزدیک میشویم. یعنی شما فرض کنید که در دقایق انتهایی ۱۰۰نفر متعهد به خرید هستند و ۱۰۰نفر نیز متعهد به فروش. برای بررسی رفتار و تصمیمات این افراد در لحظات پایانی حال باید به واقعیتهای بازار فیزیکی توجه کنیم، چون در این موقعیت این افراد با توجه به واقعیتهای بازار باید تصمیم بگیرند که آیا ارزش دارد وارد فاز دریافت فیزیکی نفت شوند یا نه. اگر جواب بله بود که وارد مرحله معامله فیزیکی میشوند و اگر جواب منفی بود و ارزش نداشت سعی میکنند این تعهد خرید نفت را به قیمتی بفروشند که خسارات کمتری به آنها برسد.
نفت امریکا در بندری بهنام کوچینگ تحویل فیزیکی میشود و در این بندر مخازن ذخیرهسازی هست، اما طی روزها و ماههای گذشته این مخازن پر شدهاند و در نتیجه این قضیه تقاضا را کاهش داده و قیمت را پایین میآورد. با این حال تولیدکنندگان نفت در امریکا تولید خود را کاهش نمیدهند، زیرا حاضر هستند نفت را حتی به قیمتهای بسیار پایین بفروشند، ولی فرآیند استخراج نفت از چاهها را متوقف نکنند، زیرا در صورت توقف هزینههای بیشتری به آنها تحمیل میشود. پس در بازار فیزیکی تمام مخازن پر شده ولی تولیدکنندگان همچنان تولید میکنند.
حال یک صاحب قرارداد را در نظر بگیرید که در موقعیت خرید نفت در ماه آینده قرار دارد و الان نیز تنها دقایقی به پایان زمان سررسید باقیمانده است. این فرد به امید اینکه تولید نفت کاهش مییابد یا ظرفیت خالی برای ذخیرهسازی وجود دارد این برگه خرید نفت را نزد خودش نگه داشته است، ولی وقتی در دقایق پایانی میبیند که نه تولید نفت کاهش یافته و نه ظرفیتی برای ذخیره وجود دارد به ناچار تصمیم میگیرد قرارداد خرید خود را به هر قیمتی شده به فرد دیگری بفروشد.
*در این بازه زمانی باقیمانده تا زمان سررسید اگر فرد نتواند قرارداد را بفروشد مجبور است وارد معامله فیزیکی شود و، چون در معامله فیزیکی هم امکان بارگیری نفت را ندارد پس به ناچار معامله برگشت میخورد و باید جریمه بسیار سنگینی بابت آن به تولیدکننده پرداخت کند. در نتیجه فردی که قرارداد خرید را در اختیار دارد محاسبه میکند که مثلاً اگر من حتی این قرارداد را به قیمت بشکهای منفی ۴۰ دلار هم بفروشم باز هم نسبت به جریمه برگشت قرارداد ضرر کمتری میکنم در نتیجه در این شرایط قیمت حتی منفی هم خواهد شد، یعنی اتفاقاتی میافتد که شما مشاهده میکنید به طور ناگهان قیمت نفت امریکا در آخرین معاملات بازار فیوچر به قیمت ۴۰- معامله شده است.
*در مجموع دینامیک منفی شدن لحظهای قیمت در بازار فیوچر را سهعامل میتواند تغییر دهد: ۱- تقاضا برگردد و مصرف شروع شود و از مخازن نفت بردارند. ۲- مخازن جدید ایجاد شود و ظرفیتهای ذخیرهسازی جدید ایجاد شود. ۳- تولید کننده به این تصمیم برسد که تولید را متوقف کند.
* مخازن کوشینگ، هم از نقاط مصرف فاصله دارند و هم از نقاط تولید، زیرا امریکا هم زیرساختی برای صادرات نفت ندارد و هم قانون اجازه این کار را نمیدهد. این موضوع باعث میشود که دسترسی خریداران نفت محدود شود و در نتیجه اینقدر در مضیقه قرار بگیرند که حتی در معاملات بازار فیوچر نفت را با قیمت منفی به فروش برسانند. اما چرا در بازار نفت برنت این اتفاق نمیافتد؟ چون محل تحویل نفت برنت وسط دریا در بندر سالوم وو است که این بندر به کشتیها و بازارهای بین المللی وصل است.
* نفت بازار برنت، همه مخازن ذخیرهسازی سراسر دنیا را در دسترس خودش دارد، اما نفت WTI مجبور است در مخازن ذخیرهسازی خشکی امریکا وارد شود و امریکا هم زیر ساخت صادرات نفت خام و هم از نظر قانونی اجازه صادرات نفت به خارج را ندارد. در نتیجه امکان منفی شدن قیمت نفت برنت در معاملات بازار فیوچر منتفی است، چون گلوگاهی که باعث شد قیمت نفت WTI منفی شود این بود که ذخایر کوشینگ کاملاً پر شدهبودند و در لحظه سررسید آن کسی که قرارداد خرید در دستش بود، جایی را نداشت که آن نفت را ذخیره کند. نه کشتی میتواند در امریکا پهلو بگیرد که نفت را در آن بریزد، نه مخزنی وجود دارد. اما برنت این طور نیست، محدودیت قانونی برای صادرات هم ندارد. بنابراین وقتی زمان تسویه سررسید شد، آن خریدار حتی اگر مخزنی هم وجود نداشتهباشد، میرود نفت را در کشتی میریزد. بعد کشتی میبرد یا هزینه انبارداری میدهد یا در مخزن دیگر آن را خالی میکند. بنابراین تمام مخازن نفتی دنیا در دسترس کسی است که نفت برنت معامله میکند ولی کسی که نفت WTI را معامله میکند ذخایر کوچکی در دسترس دارد.
