سرویس بین الملل جوان آنلاین: در پی پافشاری امریکا به ادامه فشار حداکثری و تشدید تحریمها، ایران طبق زمانبندی اعلام شده، قرار است ۱۶ دی ماه گام جدید کاهش تعهدات خود در برجام را اجرا کند. البته منابع دولتی هنوز برداشتن این گام را اعلام نکردهاند. نشریه یونگهولت آلمان درباره گام پنجم ایران در توافق هستهای نوشت: «اگر هیچ معجزهای رخ ندهد، ایران گام بعدی خروج از توافق هستهای ۲۰۱۵ را در روزهای آغازین سال جدید میلادی اعلام خواهد کرد». این نشریه سه شنبه شب در گزارشی نوشت: «بر این اساس، این پنجمین گامی است که دولت تهران آن را در تاریخ ۸ ماه میآغاز کرد که طبق آن این کشور هر ۶۰ روز یک بار از تعهدات هستهای خود که ناشی از برنامه جامع اقدام مشترک است، بیشتر عقبنشینی میکند». به نوشته این نشریه، «این بازی بحثبرانگیز باید ادامه یابد تا اینکه سه امضاکننده اروپایی در این توافقنامه (فرانسه، آلمان و انگلیس) تسلیم شوند و بخشی از تعهدات خود را انجام دهند. تهران در این شرایط تمام مراحل قبلی در راستای اجرای کامل برجام را معکوس میکند». یونگه ولت چنین تاکتیکی را دارای این مزیت دانست که ایرانیها میتوانند در هر زمان بازی خود را به این دلیل که به اهداف خود نرسیدهاند، متوقف کنند و با این استدلال پیروز از میدان خارج شوند. در ادامه این گزارش آمده است: «اینکه اقدامات ایران در گام پنجم چه خواهد بود، مهم است. انتظار میرود جزئیات این گام حدود هفتم ژانویه (شانزدهم دی) اعلام شود؛ هرچند از نظر فیزیکی چنین گامی نباید آنچنان بزرگ باشد، اما میتواند به عنوان عامل مقاومتی قدرتمند در سیاست عمل کند». به گزارش خبرگزاری تسنیم، محمد ابراهیم رضایی، رئیس کمیته هستهای مجلس شورای اسلامی هم روز سه شنبه بدون اشاره به جزئیات گام پنجم ایران گفته است: «کاهش و حتی به صفر رساندن تعهدات از حقوق مسلم ایران در مسئله برجام است». وی افزود: «میزان تعهدات دوطرف در برجام محور قرار میگیرد به این صورت که وقتی تعهدات دو طرف متناسب و متوازن نباشد یکی از طرفین میتواند عملکرد و تعهدات خود را کاهش دهد تا متوازن و متناسب شوند». به گزارش اسپوتنیک منابع غیررسمی در روزهای اخیر اعلام کردهاند که یکی از گزینههای ایران در گام پنجم، نصب حدود ۱۱ هزار سانتریفیوژ IR- ۱ و بیش از ۸۰۰ سانتریفیوژ IR -۲M است که میتواند ظرفیت غنیسازی را از حالت فعلی به سه برابر افزایش دهد یا افزایش غنیسازی به ۲۰ درصد و نیز کنار گذاشتن اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را شامل شود.
اروپا گام پنجم را خروج میداند؟!
مقامات تهران بارها گفتهاند در صورتی که طرفهای غربی به تعهدات خود در برجام عمل کنند، گامهای کاهش تعهدات ایران برگشتپذیر هستند، ولی تا زمانی که اروپا به منتفع شدن ایران از مزایای توافق هستهای تضمین ندهد، دلیلی برای ماندن تهران در برجام وجود ندارد. مقامات ایران بارها تأکید کردهاند که دستاوردهای ایران از برجام تقریباً هیچ بوده است و در هفتههای اخیر هم برخی مقامات وزارت خارجه تأکید کردهاند که برجام به نقطه حساسی رسیده و به مویی بند است. بهرغم هشدارهای ایران، کشورهای اروپایی در چهار سال گذشته اقدامی در راستای منتفع شدن کشورمان از مزایای برجام انجام ندادهاند و از ترس تحریمهای امریکا حاضر به مبادلات تجاری با ایران نشدهاند. اروپاییها از برداشتن گام پنجم ایران در کاهش تعهداتش نگران هستند و آن را به معنای خروج تهران میدانند. اروپاییها حتی برای اینکه ایران را به عقبنشینی از مواضع خود وادار کنند، در هفتههای اخیر از اجرای مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل سخن میگفتند، اما این تلاشها راه به جایی نبرده، و تهران همچنان به برداشتن گامهای جدید مصمم است. چرا که هیچ گشایشی در این زمینه از سوی امریکا و اروپا انجام نشده است و حتی واشنگتن اخیراً تحریمهای بشردوستانه را هم به لیست تحریمهای خود افزوده است؛ اقدامی که حتی صدای نمایندگان کنگره را هم درآورده است.
تلاشهای چین
درحالی که ایران عزم خود را برای برداشتن گام پنجم جزم کرده است، چین تلاش گستردهای میکند تا به هر نحوی شده از فروپاشی این توافق که سالهای زیادی برای آن صرف شده است، جلوگیری کند. وزیر امور خارجه چین روز چهار شنبه در سخنانی تأکید کرد که کشورش اثربخشی برجام را حفظ کرده است و خواهان گفتوگوی همه طرفها برای حل اختلافات است. وانگیی در گفتگو با روزنامه دولتی خلق، در پاسخ به سؤالی درباره نقش چین در خاورمیانهای که این روزها دچار ناآرامی است، گفت: «چین همواره یک نیروی برقرارکننده صلح در خاورمیانه بوده است. ما اقتدار و اثربخشی برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را حفظ و طرفهای توافق را به حل اختلافات خود از طریق مذاکره و مشورت تشویق کردهایم». همزمان با تلاشهای چین اخباری محرمانه هم از پیشنهادهای تهران به طرفهای غربی در سفر اخیر به ژاپن منتشر شده است. بر این اساس، پیشنهاد ایران که مورد توجه ژاپن هم قرار گرفته این است که فتوای رهبری درباره حرام بودن سلاح هستهای در قالب یک سند با امضای رئیسجمهور ایران و ۱+۵ همراه شود و به عنوان یک سند رسمی مورد توافق طرفین قرار گیرد بعد در مقابل ۱+۵ نیز متعهد میشود که به توافقهای برجام بازگردد. این درحالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا و دیگر مقامات واشنگتن بارها مدعی شدهاند که ایران به دنبال دستیابی به سلاح هستهای است و با فشارهای جهانی باید مانع این اقدام شوند؛ ادعایی که مقامات تهران بارها آن را رد کردهاند و حتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشهای متعدد خود صلح آمیز بودن برنامه هستهای ایران را تأیید کرده است.
