سرویس فرهنگ و هنر جوان آنلاین: یکی از کتابهای این انتشارات «سرباز کوچک امام» بود که با استقبال خوبی در بازار نشر از سوی خوانندگان روبهرو شد. فرزانه قلعهقوند معاون پژوهشی این مؤسسه در گفتگو با «جوان» درباره آخرین دستاوردهای پژوهشی و خاطرهنگاری این مؤسسه و به خصوص خبر ترجمه آثار برتر ادبیات اسارت به زبانهای خارجی توضیحاتی داده است.
برای شروع به این بپردازیم که توجه به مخاطب خارجی در ادبیات مقاومت و پایداری چه نتایجی دارد؟
با توجه به ضرورت تبادل فرهنگی به ویژه با کشورهای همسایه که اشتراک فرهنگی زیادی با آنها داریم، تصمیم به ترجمه آثار گرفتیم؛ کشورهایی که در طول تاریخ هیچگاه از حمله و هجوم بیگانگان در امان نبوده و نیستند. ضروری است تا نسل جوان و نوجوان دیگر کشورها نیز با سبک زندگی و شوروشعور جوانان رزمنده ایرانی آشنا شوند. قطعاً مطالعه اینگونه کتابها تأثیر مثبتی روی افراد خواهد گذاشت. «زمان ایستاده بود» کتابی است که برای اولین بار به طورِ اختصاصی به لحظه اسارت میپردازد و از این منظر میتوان آن را کتاب کمنظیری در عرصه دفاعمقدس نامید. چقدر خوب که چگونگی لحظههای اسارت را همه بخوانند، ببینند و بشنوند. اسارت افرادی که از همه اقشار بودند، ولی با شجاعت تمام مبارزه کردند و در نابرابری اوضاع مانند تمام شدن مهمات، مجروحیت شدید، تنها ماندن در منطقه و... بهاسارت تن دادند. آنچه مسلم است بسیاری از کشورها، به خصوص کشورهای همسایه، به دلایل موقعیتهای خاص منطقهای همواره موردِ توجه کشورهای غربی بودهاند. بهنظر میرسد شیوههای آزمودهشده دوران مقاومت که در کتابهای سرباز کوچک امام و زمان ایستاده بود، به وفور دیده میشود، میتواند با معرفی به ملل دیگر راهکاری آزمودهشده را در اختیار دیگران قرار دهد.
ما با این عمل نسلهای جوان و پویای کشورمان، ملل دیگر را با شجاعت و قدرت ایمان همنسلانشان در ایران آشنا میکنیم و تجربیات جوان ایرانی در جنگ را در اختیارشان قرار میدهیم. جامعه اسرا ادامهدهنده راه بانو زینب (س) است. اسرا هم در جنگ هشت ساله حماسه آفریدند و هم به اسارت رفتند و ادامه مبارزه را پشت دیوارهای سنگی، گاهی تا ۱۰ سال، آغاز کردند. سرباز کوچک امام را به نوعی میتوان پیامرسان کربلای ایران به جهان نامید. مهدی طحانیان به نوعی تنها سند اسارت است که حرفهایش از لابهلای دیوارها عبور کرد و به جهان رسید. ترجمه فرصت مغتنمیاست تا ادامه حرفهای مهدی طحانیان را از کودکی تا جنگ و اسارت به گوش همنسلانش در جهان برسانیم. پیامرسانی بخشی تفکیکنشدنی از وظایف اهالی دفاع مقدس است.
ادبیات اسارت تا چه حد قابلیت گفتمانسازی مقاومت در سطح بینالمللی دارد؟
اگر سطح بینالمللی را قوانین و مقررات خشک تعیینشده بدانیم قطعاً برای همه بخشهای دفاعمقدس دچار مشکل خواهیم شد. قطعاً توجیه بینالمللی ندارد که نوجوان ۱۲ساله در جنگ باشد، اما ماهیت جنگ ایران با همه جنگها متفاوت است. عراق به نیابت جهان غرب و دنیای زر و زور و تزویر، در همان سالهای ابتدای پیروزی انقلاب، جنگی هشت ساله را به ایران تحمیل کرد و طبیعی است که جوان پرشور انقلابی این تجاوز را برنمیتابد و به هر طریق ممکن خودش را به جبهه میرساند. این روح زلال، عشق و ایمان در کجای تفکر و منطق جهان مادی جای دارد؟ اما روح ادبیات، روح گفتمان است، روح نفوذ و تأثیر است که بیشک بیشتر از گفتمانهای عرف سیاسی و دیپلماسی تأثیر خواهد داشت. اگر بشود گفتمانسازی مقاومت را در جهان به کرسی نشاند، راهش فقط از ادبیات اسارت خواهد گذشت.
تا به حال تجربه موفقی در ارائه آثار آزادگان ایرانی در خارج از کشور داشتهایم؟
ما همه ساله با بعضی از کتابهای این انتشارات در نمایشگاههای خارج از کشور شرکت کردهایم که قطعاً هدفی به جز ترویج فرهنگ مقاومت نداشتیم، اما ترجمه کامل برای اولین بار اتفاق افتاد.
چه کتابهایی را قرار است ترجمه کنید و به چه زبانهایی منتشر خواهند شد؟
روند ترجمه دو عنوان از کتب این انتشارات آغاز شده است. به عنوان اولین عناوین کتابهای «سرباز کوچک امام» و «زمان ایستاده بود» برای ترجمه انتخاب شدند. این کتابها به زبانهای عربی، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی، اردو و پشتو ترجمه خواهند شد. برای ترجمه کتابهای انتشارات به سایر زبانها نیز برنامه داریم و این مورد در دست پیگیری و اقدام است.
چرا این دو کتاب برای ترجمه انتخاب شدند؟
بدون تردید «سرباز کوچک امام» کتاب کامل و جامعی برای همه عصرها و نسلهاست. بیشترین توجیه را میتوان در لابهلای تقریظ هوشمندانه رهبر معظم انقلاب بر این کتاب ارزشمند جستوجو کرد. مهدی طحانیان آزادهای است که همانندش در دفاع مقدس نداریم، زیرا اتفاقاتی که برای او افتاد برای کمتر کسی رخ داده است. وی نماینده نسل خود بود و بسیار بجاست که این گونه کتابها به دست مردم کشورهایی که فرهنگ نزدیکی با مردم ما دارند نیز برسد. انتخاب کتاب «زمان ایستاده بود» نیز با عنایت به دلایلی که ذکر کردم همچون داستان مقاومت، مبارزه، ایثار و مظلومیت آزادگان در جنگ و پررنگکردن این نکته که آزادگان هرگز در اوضاع عادی به اسارت درنیامدند، میتواند برای همگان درسآموز باشد، به خصوص که این مقاومت در اقشار مختلف و عملیات مختلف اتفاق افتاد. این کتاب نیز خاطرات ۶۰ آزاده دفاع مقدس است که به طور خاص خاطرات ایشان از نحوه اسارت توسط دشمن را روایت میکند.
چرا این زبانها برای ترجمه انتخاب شد؟
این شروع کار است و قطعاً به زبانهای دیگر نیز ترجمه خواهد شد، اما اشتراک فرهنگی و جنس مبارزه و مقاومت که با بعضی از کشورها داریم، در انتخاب آن بیتأثیر نبوده است.
توزیع خارجی کتابها چگونه است؟
تاکنون تجربهای نداشتهایم، اما قطعاً دنبال راهکارهایی برای توزیع آن نیز خواهیم بود.
در زمینه انتشارات داخلی چه کتابهایی در دست انتشار دارید؟
در حال حاضر کتابهای خوان هفتم، خاطرات علیاکبر فندرسکی/ کتاب پژوهشی اسیران جنگی ایرانی و روند جنگ تحمیلی، تألیف فتحالله پرتو/ امتحان سخت، خاطرات سیداحمد قشمی/ ممد یزدی، خاطرات محمد دهقانیفیروزآبادی/ آموزش عربی در اسارت، تألیف دکتر عظیم عظیمپور/ مجموعه مستند سرود اردوگاهی/ خاطرات حجتالاسلاموالمسلمین حاجآقای جمشیدی از بزرگان دوران مقاومت و مبارزان سالهای قبل از انقلاب و... در دست انتشار است.
