هادی عسگری
در حاشيه سفر گروه فاسيآموزان ايتاليايي به ايران، فرصتي پيش آمد تا با سه نفر از اعضاي اين گروه گفتوگویي كوتاه درباره زبان فارسي داشته باشيم.
«صبريه حوجاي»، مسلمان و اصالتاً اهل آلباني است اما بعد از مهاجرت والدينش به ايتاليا در آنجا درس خوانده و تمام نوجواني و جوانياش را در اين كشور گذرانده است. وي فارغالتحصيل رشته زبانهاي شرقي با گرايش عربي و انگليسي از دانشگاه ناپل است و هماكنون در مقطع فوقليسانس با گرايش زبانهاي عربي و فارسي در همين مجموعه آكادميك تحصيل ميكند. صبريه درباره علت علاقهمند شدنش به فارسي ميگويد: بنده در دانشگاه استادي داشتم كه به سفارش او و تأكيد ايشان در مقطع كارشناسي ارشد به سراغ زبان شيرين و پركشش فارسي آمدم. ابتدا شناخت چنداني نداشتم و اگر توصيه استادم نبود شايد هرگز سراغ اين رشته نميآمدم. البته نه به اين معنا كه دوست نداشتم بلكه هيچ تبليغات اثرگذاري از اين زبان دريافت نكرده بودم. اولويت من زبان عربي بود اما با آشنايي اندكي كه از قابليتهاي اين زبان به دست آوردم شيفته زبان و ادبيات فارسي شدم.
وي ميافزايد: واقعيت آن را اگر بخواهم بگويم نه! در حوزه بالكان زبانهاي تركي و فارسي به دليل طريقت عالمان و پيروان ديني در آنجا زبان مهمي قلمداد ميشوند. پدربزرگ من يكي از شيوخ بزرگ اهل سنت در آلباني بود كه به دليل گرايش ايشان به فارسي شايد در درون من هم ناخواسته ميلي به فراگيري اين زبان بود.
فارسيآموز ايتاليايي درباره آشنايياش با ديگر زبانها ميگويد: به زبانهاي مختلفي آشنايي نسبي دارم اما به آلبانيايي، ايتاليايي و انگليسي تسلط دارم. او پيرامون علاقه و شناختش از شاعران ايراني، ميگويد: من كمتر از دو سال است كه به يادگيري فارسي اشتغال دارم. تا به امروز چندان تسلط به متون ادبي پيدا نكردهام اما با همين وضعيت فعلي شيفته آثار شعري سعدي شيرازي هستم. غزليات شيخ اجل ظرايف بسياري دارند كه در ترجمه آنها نيز بخش عمدهاي از اين زيباييها منتقل ميشوند. صبريه درباره شناختش از سينماي ايران ميگويد: فيلمهاي ساده و بيتكلف ايراني همواره مورد علاقه من بودند، حتي زماني كه من در صدد يادگيري فارسي نبودم. «رنگ خدا» يكي از آثار سينمايي محبوب من است كه انسانيت در آن كار موج ميزند. من در اين مدت اما به دليل علاقهمندي شخصي بسيار پيگير موسيقي ايراني بودم. آثار كلاسيك و كارهاي پاپ امروزي آن را با دقت گوش داده و ميدهم.
«آنا كيارا مارتيره»، هم دانشجويي است كه در دانشگاه ناپل اما در مقطع ليسانس تحصيل ميكند. آنا كمروست اما در ادامه صحبتهاي دوستش از موسيقي ايراني، گوشهاي از ترانه سريال شهرزاد را آهسته آهسته نجوا ميكند. «يه پاييز زرد و زمستون سرد و يه زندون تنگ و يه زخم قشنگ و غم جمعه عصر و غريبي حصر و يه دنيا سؤالو تو سينم گذاشتي...» از اين قسمت آهنگ محسن چاووشي را خود صبريه هم با آنا همراهي ميكند.
قابلیتهای زبان فارسی
اين دانشجوي رشته زبان و ادبيات فارسي ميگويد: «زبان فارسي به دليل داشتن ظرفيتهايي انحصاري ميتواند در قالب شعر يا ترانه بلندترين و سختترين مفاهيم را به مخاطب خود انتقال دهد. كاري كه در آثار شاعران نامداري چون حافظ و سعدي من آنها را دريافت كردم و به آنها دل بستم.» وي ادامه ميدهد: «سادگي و عدم پيچيدگي در قواعد ادبي آموزش فارسي را براي خيليها در زمان كوتاهي سهل و شدني كرده است كه اين از قابليتهاي اين زبان مهم در دنياست.»
آنا مارتيره، با اشاره به نقش ايرانيان در توليد علم ميگويد: «سالهاي دور فارسي به عنوان يك زبان معيار در حوزه طب و هندسه، مروج بسياري از علوم تجربي بود.» سفر به ايران هم براي او تجربهاي دوستداشتني است و ميگويد: «اولين بار است كه به ايران ميآيم اما با مشاهده مهماننوازي و مهرباني مردم اين كشور گاه فراموش ميكنم كه اصلاً در سفري دور از زادگاهم هستم. من نيز از طريق فيلمهاي داستاني و انيميشن تا حدودي از ايران آشنايي نسبي داشتم اما حضورم در اينجا نابترين اطلاعات را از اين سرزمين به من داد.»
«فدريكا آلگرام»، ديگر دانشجوي دانشگاه ناپل است كه با همكاري بنياد سعدي فرصت حضور در اين دوره را پيدا كرده است. آلگرا پر جنب و جوش است و اين در شوخي با دوستانش در حين گفتوگو هم كاملاً پيداست اما فارسي را هر اندازه كه خوب متوجه ميشود نميتواند خوب صحبت كند. اما با اين حال چند كلامي همصحبت او ميشويم. بعد از پايان دوره در بازگشت به كشورتان ايران را براي خانواده خودتان چگونه تعريف ميكنيد؟ امكانش هست در چند جمله بگوييد آنچه از ايران براي آنها خواهيد گفت، چيست؟
به كشوري سفر داشتم با مردماني مهربان. شلوغي و ترافيك تهران و ناپل خيلي شبيه هم هستند اما تقيد در اعتقادات و خوشقلبي مردم ايران را ميشود گفت در دنيا كمنظير است.
بهرغم ارتباطات خوب اقتصادي و مراودات رو به رشد سياسي اما تعاملات فرهنگي ايران و ايتاليا بر خلاف ديگر كشورهاي اروپايي هرگز معطوف به موضوعات سياسي نبوده است. اين زمينه همكاريها از گذشته برقرار بوده و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي كمتر كه نشده، رشد هم داشته است. شايد انتخاب ايتاليا به عنوان مهمان ويژه امسال نمايشگاه كتاب تهران صحتي كوچك بر همين مدعا باشد. اتفاقي كه طبق توافقهاي به عمل آمده مقرر كرده است بين سالهاي 2018 تا 2020 ميلادي نيز متقابلاً جمهوري اسلامي ايران به عنوان مهمان ويژه نمايشگاه كتاب بولونيا تعيين گردد.
