در حالي امسال هم عشاير برخي نقاط کشور به دليل نبود مرتع و کمبود آب ناچار شدند کوچ بهاره خود را 20 روز زودتر اغاز کنند که استانهاي مقصد با جديت خواستار ممانعت از ورود آنها شدند

مسئولان بدون برنامه، عشاير سرگردان بين مبدا و مقصد

کوچ زودهنگام عشاير در اخرين هفته هاي زمستان، امسال هم مسئولان برخي استان ها را بر آن داشت تا با اعمال محدوديت ها مانع از ورود کوچ روها به مقصد شوند! اقدامي که اگرچه به منظور حفظ تعادل اکولوژيکي و اقليم مناطق ييلاقي انجام مي شود اما به دليل بي توجهي به مشکلاتي که عشاير در مبدا با ان دست و پنجه نرم مي کنند سبب سرگرداني انها در فواصل بين مبدا و مقصد شده است. طي سالهاي اخير به رغم تکرار مکرر معضل کوچ زودهنگام عشاير به نواحي ييلاقي که از يک سو تداوم شيوه سنتي زندگي عشايري و از سوي ديگر محيط زيست استانهاي ييلاقي را تهديد مي کند امسال هم راهکار جدي براي رفع اين مشکل ارائه نشده است!

نويسنده : مريم احمدي

زندگي عشاير از ديرباز مبتني بر کوچ مستمر بوده و در فصول مختلف به منظور تامين علوفه دام از مراتع و دسترسي به شرايط مساعد آب و هوايي از منطقه اي رهسپار منطقه ديگر مي شوند تا بتوانند شيوه زندگي سنتي شان را حفظ کنند. با اين حال طي سالهاي اخير تغييرات اقليمي و بروز خشکسالي اين شيوه زندگي را با تحولاتي از جمله تغيير زمان حرکت و کوچ عشاير مواجه کرده است. وضعيتي که سبب ورود زودهنگام دام ها به مراتع و تخريب پوشش گياهي اين نقاط در استانهاي مقصد ر مي شود. از اينر و بسياري از استانهايي چون همدان، لرستان، خوزستان و ... که مقصد ييلاقي عشاير هستند به منظور جلوگيري از تخريب مراتع و منابع گياهي منطقه شان مانع ورود زودهنگام کوچ روها به استانشان مي شوند. در اين ميان عشايري که به دليل کمبود اب و علوفه ناگزير به ترک مبدا شده اند در فاصله بين مبدا و مقصد سردرگردان مي مانند. وضعيتي که هر سال تکرار مي شود و براي عشاير و استانهاي عشاير پذير کشور مشکلاتي را ايجاد مي کند!

ورود به ييلاق ممنوع !

در حالي که امسال نيز چون سالهاي اخير عشاير برخي نقاظ کشور به دليل نبود مرتع و کمبود آب ناچار شدند کوچ بهاره خود را 18 تا 26 روز زودتر اغاز کنند استانهاي مقصد با جديت خواستار ممانعت از ورود عشاير به استانشان هستند. روز گذشته مدیرکل امور اجتماعی استانداری همدان با اشاره به ورود زودهنگام عشاير به اين استان گفت: مراتع همدان آمادگی پذیرش دام ندارند و پوشش گیاهی باید به ویژگی‌های زیستی خود برسد تا بتواند خود را در آینده حفظ کند. مهرداد نادری‌فر با تأکید بر اینکه نمی‌توانیم تقویم کوچ را تغییر دهیم، گفت: از سال‌های گذشته نیز عشایر سریع‌تر از اردیبهشت‌‎ماه وارد استان می‌شدند، اما در سالجاری با توجه به خشکسالی‌های موجود، حساسیت بیشتر شده و زمان‌بندی لازم برای ورود این افراد باید انجام شود. وي با تأکید بر اینکه بايد سرعت عبور عشایر کندتر شود، افزود: با هماهنگی با دستگاه‌های مختلف باید نهاده‌های دامی را در اختیار عشایر قرار دهیم تا با ورود زودهنگام به مراتع استان فشاری وارد نکنند. همچنين باید به عشایر آموزش دهیم که منافع بلندمدت خود را به منافع آنی ترجیح ندهند و در جهت حفظ مراتع تلاش کنند.

اين موضوع طي هفته هاي اخير در استان خوزستان، چهارمحال و بختياري و لرستان نيز به دغدغه مسئولان تبديل شده و خواستار توجه بيشتربه وضعيت پوشش هاي گياهي نورسته اين مناطق و تخريب انها در اثر ورود زودهنگام عشاير شده اند .

اما گويا جز اعمال محدوديت و ممانعت از ورود عشاير راهکاري در نظر گرفته نشده است! راهکاري که هر سال وضعيت زندگي و معيشت عشاير به عنوان يکي از تامين کنندگان مهم مواد لبني و خوراک کشور را با چالش جدي روبرو مي کند.

تنظيم تقويم بدون توجه به شرايط !

طبق گزارشات سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تقويم کوچ عشاير با توجه به شرایط اکولوژیکی استان های همجوار و برنامه هماهنگی منطقه ای و ملی تنظیم می شود. در اين تقويم به منظور ساماندهی دام کوچنده به مبادی ورودی به استان و دام های روستایی زمان میانگین تعيين و تاريخ مجاز چراي دام در مراتع هر استان مشخص است!

اين در حالي است برخي مسئولان معتقدند با توجه به تغييرات اقليمي و خشکالي اين تقويم کوچ نياز به اصلاح و بازنگري داشته و بايد شرايط عشاير براي ورود زودهنگام به مناطق ييلاقي نيز در نظر گرفته شود . ضمن اينکه رد کنار اصلاح تقويم کوچ انجام اقداماتي چون صيانت از ايل راه هاي عشاير، گماشتن قرقبان براي مراتع ييلاقي ، افزايش امنيت کوج و مهمتر از همه ايجاد اتراقگاه هاي موقت در مسير کوچ و فراهم ساختن نهاده هاي دامي مي توان تا حد مناسبي از ورود زودهنگام عشاير به مناطق ييلاقي و تحميل فشار مضاعف به مراتع جلوگيري کرد. راهکارهايي که طي سالهاي اخير به رغم ضرورت کمتر مورد توجه قرار گرفته است.