صنم محجوب
دانشجوي فارسيآموز دانشگاه جامعه اسلامي دهلي سابقه حضور زبان فارسي در شبه قاره هند را به بيش از 800 سال پيش عنوان كرد و آن را نشانه ارتباط فرهنگي ايران و هند دانست.
محمد عباس دانشجوي دانشگاه جامعه ملي اسلامي كشور هندوستان كه به همت بنياد سعدي براي شركت در هشتاد و چهارمين دوره دانش افزايي زبان و ادبيات فارسي به ايران سفر كرده بود، با اشاره به كتيبههاي فارسي معروفترين اماكن توريستي كشور هندوستان گفت: 800 سال زبان فارسي زبان ديواني مردم شبه قاره بود و دادوستد، اقامه دعوا در دادگاه و حتي نابترين مديحهسراييها براي شاهان گوركاني هند به زبان فارسي است. امروز اگر به قلعه سرخ يا قطب منار در هندوستان برويد ميبينيد كه علاوه بر سبك معماري ايراني در تزئين بناهاي ياد شده و ديگر اماكن تاريخي از زبان فارسي پارسي گويان هند در قالب ابيات شعري استفاده شده است.
وي با اشاره به طراحي بادگير در تلطيف هواي خانههاي ايراني گفت: در مناطق خشك ايران همانطور كه متداول است از ستونهاي خشتي و با بهرهمندي از عوامل طبيعت براي خنك شدن فضاي خانه و تدبيري در جهت نگهداري خوراكيهاي فاسد شدني استفاده ميكنند، درست همين معماري را ما نيز در برخي از نقاط هند شاهد هستيم كه مردم به واسطه ديوارهاي پهن و بزرگ و هدايت آب در دل اين ديوارها با توجه به جريان باد دماي بخش يا بخشهايي از يك خانه را تا چند درجه كاهش ميدادند.
فارسي آموز دوره هشتاد و چهارم بنياد سعدي يادآور شد: نه فقط در حوزه معماري، كاشيكاري و مينياتور بلكه در زمينه موسيقي هم شباهتهاي بسياري ميان ايرانيها و هنديها وجود دارد. براي نمونه در جنوب هند مردم علاوه بر همساني در بحث آلات موسيقايي در نوع نوازش و جنس موسيقي هم مشتركات بسياري دارند. البته منظورم از شباهت بيشتر مربوط به موسيقي سنتي است.
محمد عباس با اشاره به نفوذ فرهنگ ايران در بين ملتهاي مختلف دنيا بيان كرد: در طول تمدن 7 هزار ساله ايرانيها همواره چه از آن زمان كه محدوده سرزميني آن از سند تا اروپا امتداد داشت بسياري از فرهنگهاي بومي براي ملتهاي مختلف دنيا كه در سيطره آن بودند نهادينه شد. امروز جالب است در بين بسياري از لغات مشترك كه حالا به دليل لهجه يا گويش محلي كمي شيوه نگارش آن تغيير كرده اما بسياي از واژهها و اسامي مثل فيل و موش هنوز بين مردم دو كشور مشترك هستند.
عباس در ديدار از حمام سلطان امير احمد در شهر كاشان گفت: جالب است در بنايي متعلق به دوره صفويه و در مكاني كه مردم صرفاً براي استحمام به آنجا ميآمدند چنين ظرايف هنري و اين معماري با شكوه طراحي شده است.
وي تأكيد كرد: در گذشته البته كاربرد بسياري از اماكن مثل حالا نبود. براي نمونه در مسجد براي جاري كردن صيغه عقد تا قضاوت در مورد دعاوي مختلف مردم به آن مكانها ميرفتند و ميآمدند. حمامها هم به همين شكل. از كشيدن دندان تا حجامت و ديگر كارهاي درماني و بهداشتي همه در اين مكان ها انجام ميشدند، براي همين هم معماران در ساخت آنها وقت صرف ميكردند اما آنچه در حمامهاي ايراني جالب به نظر ميرسد اين نكته است كه اين ظرايف آنقدر بود كه امروز از اين حمامها نه فقط در شهر تاريخي كاشان بلكه در استانهاي مختلفي از ايران به عنوان موزه استفاده ميشود.
دانشجوي رشته زبان و ادبيات فارسي با اشاره به بازديد خود از باغ فين افزود: در آنجا علاوه بر حمام تاريخي فين مجموعه عمارتهاي باشكوهي بود كه در همه اين مكانها براي زينت بيشتر از خطاطي استفاده شده بود. در هند هم البته ممكن است اماكني را با اين ويژگيها پيدا كني اما خب اينجا رسمالخط، نستعليق و نستعليق شكسته است، حال اينكه در هند بيشتر خطوط به كوفي و نسخ تحرير روي كاشيها آمدهاند. در هند خطها به نوعي تلفيق از خطوط نوشتاري هندي و عربي هستند.
وي با اشاره به سفر خودش به استان قزوين گفت: در اين استان هم حمامهاي زيبايي از دوره قاجاريه وجود دارد كه طراحي آن نشان از توجه معماران به موضوعات دنيوي و اخروي دارد. تو در تو بودن مسير، وجود اتاق سرد، تمهيد در ساخت حوضچه آبسرد و مراحل مختلفي تا منتهي شدن به گرمخانه همگي فكر شده و بر يك مبناي فكري بنا شدهاند كه شايد بشود پر رنگترين دلايل را گرايش اسلامي مردم ايران به تطهير و نظافت برشمرد.
