رونق صنايع دستي استان‌ها با هنر چيت بافي زنان عشاير

چيغ بافي به عنوان يکي از هنرهاي اصيل زنان عشاير استان‌هاي ايلام، کهگيلويه و بويراحمد، کرمانشاه، لرستان و غيره شناخته مي‌شود. اين هنر حصیری است که روی آن نقش‌های خوش رنگ و لعابي با نخ‌هاي ريسه شده از پشم بافته مي‌شود و به رغم اينکه در خارج از مرزهاي ايران طرفداران بسياري دارد، اما به دليل عدم حمايت مسئولان از اين صنعت 8 هزار ساله در داخل کشور، درحال فراموشي است. صنعتي که به اشتغال زنان روستايي کمک بزرگي مي‌کند.

نويسنده: ميترا شهبازي

چيغ بافي، چيق بافي، چيت باقي همگي نام‌هاي مشابهي هستند که براي هنر دستان زنان عشاير برخي از استان‌هاي کشور همچون ايلام، کهگيلويه و بويراحمد، کرمانشاه، لرستان و غيره به کار مي‌رود. هنري که تضمين کننده اشتغال و درآمدزايي زنان عشاير ايراني است و به علت عدم حمايت و اطلاع‌رساني در خصوص آن، تاکنون با استقبال قابل توجهي مواجه نشده است. از اين رو تنها در زندگي عشايري کاربرد دارد. 

هنري 8 هزار ساله که با پشم‌هاي ريسه شده رنگارنگ بر روي حصير بافته مي‌شود و اغلب براي حفاظت اطراف سیاه چادرهاي عشاير نصب مي‌شود. با اينکه اين هنر صنعتي ناشناخته در بين روستاييان و شهرنشينان است، اما طي سال‌هاي گذشته با صادرات اندکي از آن، در خارج از مرزهاي کشور طرفداران بسياري براي خود پيدا کرده است. هنري که مي‌توان با معرفي آن، توليد و فروش صنايع دستي را رونق بخشيد و مانع يکجا نشين شدن عشاير و از بين رفتن زندگي عشايري شد.

ضرورت توجه به صنايع دستي عشاير

چیغ بافي به دو شيوه انجام مي‌شود که یکی مخصوص حفاظت بره‌های کوچک در فصول سرد سال است و در قسمت گوشه یا پشت چادر برپا مي‌شود تا بره‌ها و بزغاله‌ها بیمار نشوند. نوع دوم هم همان آلاچیق است که دورتادور سياه چادر می‌کشند تا مانع ورود سرما و گرد و خاک به داخل چادر شود. چیغ، از نی و ترکه‌های باریک تهیه می‌شود و ساختن آن کار عده کمی ازعشایر است که در این بافت مهارت دارند.

 در اين خصوص بیرانوند مدیرکل امور عشایر استان لرستان مي‌گويد:« این بافته دست زنان عشایری علاوه بر اينکه مي‌تواند مورد استفاده روزمره عشاير قرار گيرد، باعث اشتغالزایی و تامین بخشی از درآمد خانوار عشایری هم مي‌شود.» بنابراين با به کارگیری این صنایع دستی ضمن اینکه مي‌توان اين هنر را برای نسل‌های آینده حفظ کرد، به تحقق اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال هم منجر مي‌شود. بنابراين لازم است از طريق سازمان امور عشاير و سازمان ميراث فرهنگي اين هنر دست زنان عشاير مورد توجه قرار گيرد و با اختصاص تسهيلاتي براي افزايش توليد و صادرات آن به شهرهاي داخلي و خارجي برنامه‌ريزي شود.

چيغ بافي هنري چند هزار ساله

جيغ بافي هنري است که به گفته کارشناس بهسازی امور تولیدات عشایر ايلام بخشي از سهم 35 درصدي صنايع دستي عشاير را به خود اختصاص مي‌دهد. علی محمدی با اشاره به اينکه سالانه بيش از ۸۱ هزار متر مربع چیت توسط عشایر ايلام تولید می شود، مي‌افزايد:« قدمت چیت بافی در ايلام مربوط به تاریخی بیش از ۸ هزار سال پیش است و در سال ۸۹ به عنوان اثر ناملموس یا معنوی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.» البته قدمت اين هنر در بين استان‌هاي متخلف متفاوت است، به طوري که در کرمانشاه چيغ بافي قدمتي 3 هزار ساله دارد. 

با اين حال با توجه به چندهزار ساله بودن اين هنر در نواحي مختلف کشور، مدتي است که پای آن به نمایشگاه دائمی صنایع دستی کشور باز شده است. بنابراين در کنار حضور چيغ‌هاي بافته شده در نمايشگاه‌هاي مختلف لازم است محدوده حمايت‌هاي مسئولان از عشاير در حفظ آثار هنري و افزايش توليد تسهيلاتي نيز ارائه شود. همچنين مسئولان بايد کار تبليغات و اطلاع رساني را هم بر عهده بگيرند و اين هنر را در خارج از مرز‌هاي کشور معرفي کنند. چرا که حمایت از قشر مولد عشایر علاوه بر ایجاد اشتغال در زمینه صنایع دستی می تواند براي کشور نيز ارزآوري خوبي داشته باشد.