با وجود اينکه از سال 93 احياي بازارچه مرزي سيستان و بلوچستان در دستور کار دولت است، همچنان برخي از آنها نيمه تعطيل و تعطيلند

دولت نتوانست قفل بازارچه‌هاي مرزي سيستان و بلوچستان را باز کند

سالهاست چرخه اقتصادي مرزنشينان استان سيستان و بلوچستان با مبادله کالا و داد و ستد با کشورهاي افغانستان و پاکستان از طريق بازارچه هاي مرزي واقع در شمال و جنوب استان مي گردد. بازارچه هايي که به رغم فعاليت چندين ساله نه تنها هنوز از داشتن زيرساخت هاي بازرگاني بي بهره اند بلکه به دليل عدم مبادله تفاهم نامه هاي رسمي و خلاء نظارتي هزارگاهي توسط کشورهاي همسايه مهر تعطيلي مي خورند و اهنگ حرکت اين چرخ را کند و کندتر مي کنند. چند روز پيش باز هم افغانستان با تعطيل کردن يک طرفه بازارچه گمشاد هيرمند باري ديگر نشان داد که فعاليت اين بازارچه را به رسميت نمي شناسد. اين درحالي است که طبق وعده هاي دو سال پيش دولت قرار بود بازارچه هاي مرزي اين استان سامان بگيرند و قفل تعطيلي آنها براي هميشه بازشود.

مريم احمدي

سال ۸۶ به منظور افزایش توان اقتصادی مردم مرزنشین و آسیب‌دیده از خشکسالی، بازارچه مرزی گمشاد در روستاي گمشاد واقع در بخش ميانکنگي راه اندازي شد تا ساکنان اين منطقه از بيکاري و مشکلات معيشتي رهايي يابند. اگرچه افتتاح اين بازارچه به طور مقطعي رونق اقتصادي براي ساکنان اين منطقه به همراه داشت اما بي توجهي به فراهم ساختن زيرساخت هاي مورد نياز در اين بازارچه از يک سو وعدم توجه به انجام اقداماتي براي رسميت دادن به فعاليت اين مکان سبب شد تجار افغانستان به عنوان طرف مبادلات تجاري و داد و ستدها بازارچه هاي مرزي استانهاي ديگر از جمله خراسان جنوبي را براي مبادلات خود برگزينند.

اقدامي که سبب تعطيلي گاه به گاه اين بازارچه از سوي افغانستان و در پي ان بيکاري کارگران، بروز مشکلات معيشتي و در نتيجه مهاجرت ساکنان اين منطقه شده است. تا انجا که پس از سرشماری نفوس مسکن سال 90 مشخص شد که جمعیت شهرستان خشکي زده هیرمند 9000 خانوار کاهش یافته است! آماري که مهمترين عامل آن بيکاري و نبود شغل گزارش شده است.

از اين رو از چند سال پيش سامان دادن به وضعيت بازارچه هاي مرزي سيستان و بلوچستان به عنوان راهکاري براي مقابله با بيکاري و فقر اقتصادي جزو مطالبات مردم و مسئولان استان بوده و به اين منظور بارها دست به دامان مسئولان دولتي شده اند اما جز وعده و عيد چيزي عايدشان نشده است.

علاوه بر اينکه کارشناسان، اشتغال و فعالیت در این بازارچه مرزی را به‌دلیل فراهم نبودن زیرساخت‌های بازرگانی، غیرپایدار می‌دانند و معتقدند بازارچه‌ای که انبار و فضای سرپوشیده برای اتراق کالا ندارد، نمی‌تواند مرکز ساماندهی مبادلات مرزی باشد، کشور افغانستان هم به دليل عدم مبادله تفاهم نامه امضا شده فعاليت اين بازارچه را به رسميت نمي شناسد و هرازگاهي به بستن و يک طرفه کردن اين بازارچه اقدام مي کند.اگرچه دوسال پيش با پيگيري نمايندگان مردم در مجلس قرار شد انعقاد تفاهم نامه رسمي با کشور افغانستان در اولويت برنامه هاي وزرات خانه هاي مربوطه قرار بگيرد اما دراوايل سال جاري باز هم اين خلاء بهانه تعطيلي مجدد بازارچه را به دست تجار کشورهمسايه داد.

وعده‌هاي بي‌عمل و تعطيلي مجدد بازارچه

در حالی که رئیس جمهور اخرين بار در سفر سال 93 خود به استان سیستان و بلوچستان احیای بازارچه های مرزی را یکی از برنامه های دولت برای این استان عنوان کرده و سامان دادن اين بازارچه ها را وعده داده بود، فرماندار هيرمند چند روز پيش از تعطيلي يک طرفه بازارچه گمشاد از سوي افغانستان خبر داد.

بنا به گفته محمد علی پیری بازارچه مرزی گمشاد از سوی جمهوری اسلامی ایران فعال است ولی افغانستان این بازارچه را یک طرفه تعطیل کرده و فعاليتي در آن انجام نمي دهد.

فرماندار هيرمند در اين خصوص افزود: این معبر تاپایان سال گذشته باز بوده و فعالیت در آن انجام می شد اما فعلا بسته است. مشکل تعطیلی معابر مرزی در رابطه با دستگاه های نظارتی است که معابر را غیر قانونی می‌دانند!

از زمان راه اندازي اين بازارچه چندين بار در طي سال اين تعطيلي يک طرفه انجام مي شود و مسئولان دولتي با وجود اگاهي از علت و علل اين اقدام طرف تجاري باز هم دست روي دست گذاشته اند تا دامنه بيکاري در شهرستان خشکي زده هيرمند گسترده تر شود. اين در شرايطي است که بنا به گفته مسئولان استان، بيکاري مرزنشينان به عنوان مهمترين عامل جذب انها به گروه مافياي مواد مخدر و قاچاق کالا بوده است. از اين روتعلل در سامان دادن به وضعيت بازارچه هاي مرزي استان مي تواند سرنوشت تلخي رابراي مردم اين منطقه رقم بزند .

کوروش محمدی مدیرکل بازارچه های مرزی سیستان و بلوچستان در خصوص تعطیلی گاه به گاه بازارچه مرزی گمشاد از سوي افغانستان گفت: منتظر زیرساخت ها هستیم تا دوباره این بازارچه مرزی فعال شود.

وي با اشاره به وعده هاي رئیس جمهور در سفر سال 93 خود به سیستان و بلوچستان در جمع مردم زابل در خصوص احياي بازارچه های مرزی افزود: اواخر اسفند ماه گذشته وزير کشور در بازديدازبازارچه هاي مرزي تعطيل ونيمه تعطيل استان در جريان وضعيت موجود قرار گرفت و پس از ان مقرر شد این بازارچه ها احیا شود تا تجارت در این منطقه رونق بگیرد!

بيش از 15 سال است که استان سيستان وبلوچستان با خشکسالي دست و پنجه نرم مي کند. وضعيتي که زندگي را براي مردم اين استان تنگ کرده و در برخي مناطق راهي جز مهاجرت برايشان باقي نگذاشته است . چرا که ديگر خبري از اشتغال، کشاورزي و دامداري در اين منطقه نيست و تنها اميد ساکنان اين استان به ويژه نواحي شمالي به مرزهاي خاکي شان با استانهاي همجوار است تا از طريق مبادله کالا و داد و ستد تجاري وضعيت معيشتي شان را بهبود ببخشند. از اين رو انجام تمهيداتي براي فعايت مستمر اين بازارچه و رسميت بخشيدن به ان نقش مهمی بر کمک به معیشت و اشتغالزایی مردم منطقه دارد.