كلاهبرداري جرمي است كه در اثر تحولات اجتماعي ايجاد و از جرائم عمومي محسوب ميشود؛ يعني در صورت گذشت شاكي، تعقيب يا اجراي حكم متوقف نميشود و حكم صادره اجرا خواهد شد. در اين صورت جامعه به عنوان مدعي عمومي وارد عمل ميشود و فرد كلاهبردار را به تحمل مجازات محكوم خواهد كرد، زيرا چنين فردي علاوه بر اينكه موجب ورود خسارت و ضرر مادي و معنوي به افراد ميشود، امنيت عمومي جامعه را بر هم ميزند و جامعه دچار ضرر مادي و معنوي خواهد شد.
با نگاهي اجمالي و بررسي پروندهها و شيوههاي كلاهبرداري، ميتوان جرم كلاهبرداري را به دو دسته اينترنتي و غير اينترنتي تقسيم كرد. محيط انجام كلاهبرداري در دو شيوه گفته شده فرق ميكند، ولي فرد كلاهبردار براي رسيدن به نيت خود، يك پروسه متقلبانه را ترسيم و سعي ميكند كه فرايند متقلبانه خود را از طريق صحنهسازي و مانورهاي متقلبانه به پيش ببرد.
هر چند هر فردي كه خوش برخورد و خوش پوش و داراي ظاهري آراسته باشد، كلاهبردار نيست؛ ولي غالباً افراد كلاهبردار خوش پوش و داراي ظاهري آراسته، ولخرج و خوش برخورد هستند و براي رسيدن به اهداف خود، حرص و طمع افراد ديگر را برميانگيزانند و با دادن وعدههاي مالي آنها را اغفال ميكنند. اين افراد درجه ريسكپذيري طرف مقابل خود را بالا ميبرند و به حدي حرفهاي برخورد ميكنند كه امكان تفكر و تجزيه و تحليل را از طرف مقابل خود ميگيرند؛ در اين حالت كافي است كه فرد كمي غفلت يا طمع كند.
در بين فريبخوردگان اين گونه جرائم، همه اقشار جامعه را ميتوان ديد و اين موضوع مختص به گروه يا قشر خاصي نيست. چه بسا افراد تحصيلكرده با موقعيت اجتماعي مناسب هم طعمه اينگونه سودجويان قرار ميگيرند.
از اين رو، هنگام انجام هرگونه معامله مانند سرمايهگذاريهاي اقتصادي، انجام مشاركت مدني، خريد و فروش ملك، مغازه، ماشين يا ساير قراردادها، بهتر است در ابتدا از كساني كه در اين حرفه فعاليت دارند و در اين حوزه تجربه كافي را كسب كردهاند؛ پرس و جو شود. چون ما اولين و آخرين فردي نيستيم كه ميخواهيم يك پلاك ثبتي را خريداري كنيم يا فعاليت اقتصادي انجام دهيم.
از انجام معامله و تنظيم قرارداد عجولانه خودداري كنيد و از طرف مقابل بخواهيد كه فرصت زمان مناسبي به شما جهت اخذ مشاوره از ديگران بدهد.
اصول اسناد و مدارك ايشان را مشاهده و حتماً اصالت آن را از مرجع صادر كننده جويا شويد.
در برخورد با افرادي كه گذري و ناشناس و يكباره وارد زندگي شما شدهاند و شما هيچ شناختي نسبت به آنها نداريد، هوشيارتر باشيد و نسبت به اطلاعاتي كه به شما ميدهند، تحقيق كنيد. با كسي تنظيم قرارداد كنيد كه در درجه اول، اصول اسناد به نام آنها باشد. اسناد تجاري را كه ميگيريد در متن قرارداد ذكر كنيد و صادر كننده اين اسناد، همان طرف معامله باشد و اگر اسناد تجاري مشتري را به شما ميدهند، آن را ظهر نويسي كنند.
در رعايت مفاد قرارداد متعهد باشيد و قبل از امضاي متن قرارداد حتماً با وكلا و مشاوران حقوقي مشورت كنيد.
*معاون اجتماعي فرمانده انتظامي تهران بزرگ 
