نگاهي به عملكرد وزارت راه‌و‌‌شهرسازي در سال سوم دولت تدبير و اميد

«تعميق ركود» تنها عملكرد آخوندي در بخش مسكن

عمده عملكرد بخش مسكن آخوندي مربوط به طرح‌هاي بانك مسكن است كه اين طرح‌ها نتيجه‌اي نداشت...

«تعميق ركود در بخش مسكن» طي سه سال تصدي‌گري عباس آخوندي بر وزارت راه و شهرسازي و شكست سياست‌هاي پولي و مالي اين وزير براي تحريك عرضه و تقاضا در بخش مسكن از جمله مواردي است كه مورد نقد كارشناسان بخش مسكن قرار دارد و كارشناسان بازار كار نيز ركود در بخش مسكن را دليل اصلي ركود و از دست رفتن صدها هزار فرصت شغلي در اصناف مرتبط با ساخت‌و‌ساز مسكن عنوان مي‌كنند.
به گزارش «جوان»، با گذشت سه سال از عمر دولت «تدبير و اميد» دولتمردان حسن روحاني كم‌كم بايد پاسخگوي عملكرد خود باشند زيرا سه سال است كه سكان مديريتي كشور با تمام امكانات اجرايي در اختيار اين افراد قرار دارد.

عباس آخوندي وزير راه و شهرسازي كه در گذشته سكان وزارت مسكن را در اختيار داشت، يكي از وزرايي است كه تصور مي‌شد به واسطه تجربه پيشينش حداقل عملكرد قابل قبولي در حوزه مسكن از خود به نمايش بگذارد اما با گذشت سه سال از سكانداري وي بر وزارت راه و شهرسازي «تعميق ركود در بخش مسكن» موردي قابل تأمل است كه به چشم مي‌خورد. در اين بين از آنجا كه صدها شغل در ايران با بخش مسكن سروكار دارند ركود در اين بخش خسارات جبران‌ناپذيري را به بخش اشتغال وارد كرد و فعالان اقتصادي يكي از دلايل بيكاري در كشور را ضعف وزير راه و شهرسازي در دولت حسن روحاني عنوان مي‌كنند.
 
افت شدید صدور پروانه‌های ساختمانی
در شش ماه اول سال 92 حدود 110 هزار پروانه ساختماني صادر و حدود 441 هزار واحد مسكوني ساخته شد كه از اين تاريخ به بعد روند نزولي در بخش مسكن آغاز شد به‌طوري كه در شش ماه اول سال 94 تنها 62 هزار پروانه ساختماني صادر شده و تعداد واحدهاي مسكوني ساخته شده نيز 179هزار واحد بوده است.
عمده اقدامات وزارت راه و شهرسازي در حوزه مسكن مربوط به بانك مسكن است و علاقه شديد عباس آخوندي و همچنين مشاور مالي وي به مقوله پولي و مالي بي‌ارتباط با اين موضوع نيست.
   
اقدامات پولي و مالي براي تحريك بازار مسكن
افزايش سقف تسهيلات خريد مسكن، آغاز فعاليت صندوق پس‌انداز مسكن يكم، راه‌اندازي بازار رهن ثانويه مسكن، راه‌اندازي طرح تضمين معاملات فروش اقساطي مسكن، انجام مكاتباتي جهت افزايش سقف تسهيلات مسكن مهر براي پروژه‌هاي خاص، افزايش سرمايه بانك مسكن و اخذ امتياز امهال خط اعتباري مسكن مهر براي بانك مسكن از جمله اقدامات وزير راه و شهرسازي طي سه سال گذشته در بخش مسكن است كه هيچ يك از اين اقدامات نتوانست مسكن را از فرو رفتن به باتلاق ركود نجات دهد.
 
طراحي تسهيلات بدون در نظر گرفتن قدرت مالي متقاضيان
در حوزه تقاضاي مسكن، آخوندي و يارانش تلاش كردند با افزايش سطح تسهيلات خريد مسكن، سياست تحريك تقاضا را در پيش بگيرند و رونق‌بخش مسكن باشند اما به دليل در نظر نگرفتن حباب قيمتي در بخش مسكن، عدم‌تناسب قيمت‌هاي بالاي مسكن و همچنين تسهيلات خريد مسكن با درآمد و پس‌انداز مردم جامعه اين طرح‌ها با استقبال مردم روبه‌رو نشد، استراتژي وزارت راه و شهرسازي در حوزه تحريك تقاضا شكست خورد.

در اين بين از آنجا كه سقف تسهيلات خريد مسكن تقريباً در طول سه سال ابتدايي دولت يازدهم سه تا چهار برابر شد اما چون با رشد سقف تسهيلات ميزان اقساط مسكن نيز رشد كرد، طبيعتاً جامعه هدف جهت تأمين مالي خريد مسكن طبقات خاص و بالاي درآمدي را در جامعه در برمي‌گيرد و عملاً افراد ضعيف جامعه از گردونه تأمين مالي براي خريد مسكن توسط بانك مسكن حذف شدند،حال آنكه بانك مسكن بانك تخصصي دولتي است و بايد منابعش را در جهت تأمين مالي همه اقشار جامعه و به ويژه ضعفا قرار دهد. در حوزه عرضه مسكن نيز طرح‌هاي وزارت راه و شهرسازي كه دهها ميليارد تومان فقط براي تهيه اين طرح‌ها از بيت‌المال هزينه شد، طرح‌هايي مانند مسكن اجتماعي، پس از گذشت سه سال فرصت عملياتي شدن نيافت و بايد ديد عباس آخوندي چه توضيحي براي عملكرد ضعيف خود در وزارت راه و شهرسازي دارد.
  
مسكن مهري كه تمام نشد
بي‌مهري‌هاي وزارت متبوع آخوندي به مسكن مهر نيز يكي از مواردي است كه كارشناسان انتقاد جدي به آن دارند، اين در حالي است كه وعده‌هاي مديران وزارت راه و شهرسازي براي تحويل نهايي اين پروژه‌ها مكرراً به تعويق مي‌افتد و مهرآبادي نماينده تام‌الاختيار وزير راه و شهرسازي در مسكن مهر كه مدعي بود در سال 94 مسكن مهر به پايان مي‌رسد حتي ديگر در رسانه‌ها و افتتاح‌هاي مسكن مهر هم حاضر نمي‌شود.
  
ضربه فني سرمايه‌داران در نیمه دوم دهه 80 با مسكن مهر
وزير راه و شهرسازي يكي از منتقدان جدي مسكن مهر بود و تاكنون در افتتاح هيچ يك از پروژه‌هاي مسكن مهر حاضر نشده است و شايد دليل اين امر ضربه‌اي بود كه مسكن مهر در پايان دهه 80 به برخي سرمايه‌گذاران در بخش مسكن زد چرا كه در اين سال‌ها بسياري از سرمايه‌داران با انتظار دستيابي به سودهاي نجومي سرمايه‌هاي خود را وارد بخش ملك كرده بودند كه پيدايش طرح مسكن مهر عملاً رؤياي آنها را به باد داد و رشد مسكن مهر برخلاف تحليل‌هاي سرمايه در آن در پايان دهه 80 محقق نشد (اين امر را اظهارات رئيس وقت مشاوران املاك كشوري تأييد مي‌كند.)

در اين ميان هر چند وزير راه و شهرسازي غايب هميشگي افتتاح پروژه‌هاي مسكن مهر است اما حاضر هميشگي انواع همايش‌هاي مرتبط و غيرمرتبط و حضور در كنسرت‌هاي موسيقي و نمايشگاه‌هاي نقاشي است.
  
موارد مغفول مانده در بخش مسكن
مواردی چون: ۱- عدم تكميل واحد‌هاي ناتمام مسكن مهر ۲- عدم‌اجراي طرح مسكن اجتماعي
۳- عدم‌پيگيري ساخت مسكن روستايي ۴- عدم‌بهبود بافت فرسوده ۵- عدم‌اجراي سامانه ملي املاك و اسكان كشور ۶- عدم پيگيري لازم جهت اخذ ماليات بر خانه‌هاي خالي ۷- عدم‌پيگيري لازم جهت اجراي ماليات بر عايدي سرمايه در بخش مسكن از جمله اقدامات مغفول‌مانده در بخش مسكن به شمار مي‌رود.
  
عملکرد آخوندی در حمل و نقل
البته آخوندي و همكارانش در حوزه حمل‌ونقل نمره بهتري در مقايسه با عملكردشان در بخش مسكن كسب مي‌كنند. افزايش حجم ترانزيت ريلي و تلاش براي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در توسعه بندر چابهار از جمله اقدامات اين وزارتخانه است. با وجود اين، بخش زيادي از تلاش‌هاي وزارت راه و شهرسازي طي يك سال اخير متمركز روي نوسازي ناوگان هوايي و خريد هواپيماهاي جديد از شركت‌هاي ايرباس و بوئينگ بود؛ تلاش‌هايي كه همچنان عباس آخوندي از شفاف‌سازي دقيق در قرارداد‌هاي اجاره‌به‌شرط‌تمليك هواپيماها و هزينه فاينانسر اين خريد ممانعت مي‌ورزد.
در اين بين انعقاد قرارداد‌هاي خريد هواپيما، كاهش ترانزيت كل، در عين افزايش ترانزيت ريلي و برنامه توسعه بندر چابهار از جمله اقداماتي است كه وزارت راه و شهرسازي طي سه سال گذشته انجام داده است.

در اين بين مواردي چون:

1- ايجاد تنوع در روش‌هاي تأمين مالي پروژه‌هاي عمراني
2- بهره‌وري پايين حمل‌ونقل ريلي
3- پيشرفت كند پروژه اتصال ريلي به اروپا
4- محقق نشدن وعده اتصال شبكه ريلي كشور به عراق
5- عدم‌اهتمام به افزايش پروازهاي عبوري از كشور
6- پيشرفت بسيار كند پروژه هواپيماي ملي و كوتاهي در توسعه و شفافيت در سازمان بنادر از جمله موارد مغفول مانده در بخش حمل و نقل كشور به شمار مي‌آيد.