طي ماههاي گذشته سهام شركتهايي چون دادهپردازي ايران، ايران ارقام، تكنوتار، قند پيرانشهر و ماشينسازي اراك بدون هيچ دليل منطقي بين 80 تا 115درصد رشد داشته است كه شائبه ورود گروهها و جريانهاي سفتهباز به سهام اين شركتها تقويت شده است.
به گزارش «جوان» در سال 95سهام شركتهايي چون دادهپردازي ايران، ايران ارقام، تكنوتار، قند پيرانشهر و ماشينسازي اراك « بدون هيچ دليلي» به ترتيب با رشد 80 درصد، 120، 70، 80 و بيش از 100درصدي روبهرو شده است، اين در حالي است كه ورود گروهها و جريانهاي سفتهباز به سهام اين شركتها يك فرضيه موجود براي رشد سهام اين شركتها ارزيابي شده است.
با بررسي بنيادي سهام شركتهاي مذكور در بازه زماني ابتداي سال تاكنون متوجه ميشويم كه هيچ گونه تغييري در سودآوري اين شركتها حاصل نشده، اما امكان دارد كه عمليات سفتهبازي (سرمايهگذاري كوتاه مدت) روي اين سهمها انجام گرفته باشد.
راهکارهای ناظر بازار برای تعادلبخشی سازمان بورس اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر بر معاملات بورس در چنين مواقعي كه سهام شركتها نوساني ميشود، چندين راهكار براي تعادلبخشي به بازار پيش روي خود دارد؛ اول آنكه سازمان بورس اوراق بهادار ميتواند از سهامدار عمده بخواهد براي تعديل قيمت سهم، سهام عرضه كند، اما سهامدار عمده اين اختيار را دارد كه اين درخواست را نپذيرد.
راهكار بعدي اين است كه سازمان بورس اوراق بهادار نماد معاملاتي شركتي كه سهامش نوسان شديد داشته است را متوقف كرده و از مسئولان شركت بخواهد از طريق اطلاعيه شفافسازي كنند، در اين صورت اگر رشد قيمت سهام شركت به دليل اخبار غلط و شايعات و تحليل غلط باشد، اين اطلاعيهها ميتواند بهاي سهم را تعديل كند.
در اين بين گاهي امكان دارد عدهاي از اشخاص حقيقي و حقوقي براي دستيابي و تملك سهام بلوكي جهت حضور يا افزايش ضريب نفوذ در هيئت مديره بخواهند سهام شركت را از طريق تزريق نقدينگي قابل ملاحظه در هر سطحي از قيمت خريداري كنند، در چنين حالتي نيز به يكباره شاهد شكلگيري موج در بهاي سهام شركت خواهيم بود كه عكس اين مسئله نيز مفروض است؛ يعني سهامدار به دليل نياز شديد به نقدينگي اقدام به فروش سهام خود كند كه در چنين حالتي نيز اگر عرضه سهام بر تقاضا برتري داشته باشد امكان دارد شاهد سقوط بهاي سهام شركت باشيم.
تقابل لحظه به لحظه عرضه و تقاضا موارد فوق از اين حيث عنوان شد كه بگوييم بازار بورس صحنه تقابل لحظه به لحظه خريداران و فروشندگاني است كه اين خريدها و فروشها ميتواند با هر نيتي انجام گيرد و نيتخواني فرد فرد معاملهگران اصلاً امكانپذير نيست و معاملهگر حقيقي و حقوقي سهام امكان دارد به دهها دليل توأمان كه در اين دلايل آگاهيها و ناآگاهيها به چشم خواهد خورد تصميم به خريد و فروش بگيرد، همه اين موارد مطروحه بيانگر آن است كه معاملهگران بازار سهام بايد ريسك موجود در اين بازار را قانوناً، عرفاً و اخلاقاً بپذيرند و با چشم باز معامله كنند.
به گزارش «جوان» البته تزريق نقدينگي به يك سهم ميتواند دلايل مختلفي داشته باشد به طور مثال امكان دارد عدهاي بر اثر شايعات يا ناآگاهي يا فقدان تحليل علمي به يك سهم ورود كنند، اين در حالي است كه كارشناسان و خبرگان بازار سهام و به ويژه مسئولان و متوليان قدیم و جدید بازار بورس همچون علي صالحآبادي و محمد فطانت (مديران عامل پيشين سازمان بورس اوراق بهادار) و دكتر شاپور محمدي رئيس كنوني سازمان بورس اوراق بهادار، قاليبافاصل (مديرعامل شركت بورس و...) از گذشته تا كنون پيوسته به سهامداران توصيه كردهاند كه اگر از دانش تحليل برخوردار نيستند اصلاً به بورس ورود نكنند يا اينكه واحدهاي صندوقهاي سرمايهگذاري را خريداري كرده يا اصلاً در بازارهايي چون بانك، مسكن، طلا و... سرمايهگذاري كنند چراكه در همه جاي دنيا بورس بازاري بسيار پر ريسك است و افرادي كه به اين بازار ورود ميكنند قانوناً بايد ريسك موجود در اين بازار را بپذيرند.
با اين حال بايد اطلاعرساني و آگاهيرساني و رشد فرهنگ سهامداري آن هم با استراتژي بلندمدت در بازار سرمايه به شدت پيگيري شود تا بدين واسطه نه ديگر شاهد نوسانهاي شديد در بازار باشيم و نه اينكه برخي در جريان از دست رفتن بخشي از سرمايهشان و زيانهايي كه به آنها در بورس وارد ميشود به اعتراض و انتقاد غیرمنطقی بپردازند.
در اين ميان، چه در بورس ايران و چه در بورسهاي جهاني تجربه نشان داده است كه سود عمدتاً نصيب سرمايهگذاراني ميشود كه ديد بلندمدت داشتهاند و اساساً اين افراد آرامش فكري و ذهني و روحي بيشتري هم دارند زيرا افرادي كه به دنبال سرمايهگذاري كوتاهمدت در بورس هستند با انبوهي از اخبار، تحليل، اظهارنظر و اطلاعات ضد و نقيض روبهرو ميشوند كه سرمايهگذاري و فعاليت در چنين شرايطي استرس بسياري را به اين افراد وارد ميكند.
اصلاً ماهيت شكلگيري بازار سهام بر اين پايه است كه شركتهاي سهامي عام حاضر در اين بازار با فروش سهام و بخشي از مالكيت خود به مردم منابع ارزانقيمتي را براي رشد و توسعه شركت به دست آورند در اين بين سرمايهگذار هم با خريد سهم در سود و زيان شركت سهيم ميشود و اين همان ريسكي است كه سهامداران موجود در بازار سرمايه پذيرفتهاند و از اين منظر تكريم شخصيت سهامدار بايد جزء لاينفك بازار سهام و متوليان بازار سهام باشد چراكه سرمايهگذار موجود در بازار سهام از ساير سودهاي تضمين شده و قطعي در بازارهايي چون بانك، واحدهاي صندوقهاي سرمايهگذاري و... چشمپوشي كرده تا در تأمين مالي ارزان شركتها مشاركت و در صورت سودآوري شركت به سود و در صورت زيان شركت به زيان برسد، از اين منظر بايد افرادي كه سرمايهگذاري بلندمدت در بازار سهام را نسبت به ساير گزينههاي سرمايهگذاري در كشور انتخاب ميكنند مورد ارج و تكريم شخصيت قرار گيرند.
مسئولیت کارگزاران در حباب و دستکاری قیمتبا توجه به اينكه تمام عمليات و فرآيندهاي خريد و فروش سهام در سامانه معاملاتي بورس، از صفر تا 100 انحصاراً توسط كارگزاران بورسي انجام ميگيرد الزاماً بايد مسئوليت حقوقي و كيفري و قانوني هرگونه نوسانات غيرعادي، دستكاري در قيمت و ايجاد حباب متوجه كارگزاران بورسي باشد، چراكه سهامدار از طريق كارگزاران بورسي معاملات خود را انجام ميدهد و نقشي در بالا يا پايين بردن قيمتها نداشته و سامانه معاملاتي به شكل كاملاً انحصاري در يد و اختيار كارگزاران قرار دارد. در اين ميان در صورت تعریف مسئولیت کارگزاران بورسی در دستکاری و حباب قیمتی در بازار سهام سازمان بورس ميتواند از طريق ابطال معاملات آن روز يا برخورد قاطع با شركتهاي كارگزاري متخلف هم جلوي هرگونه تخلف را گرفته و هم اينكه جلوي تكرار اتفاقات تكراري در بخش دستكاري در قيمتها را براي هميشه بگيرد.
در قوانين مربوط به بازار سرمايه منعي براي ورود افراد ناآگاه به بازار بورس اوراق بهادار در نظر گرفته نشده است از اين رو نميتوان نيت افراد را از خريد يا فروششان به درستي تشخيص داد يا اينكه امكان دارد يك فرد با آگاهي سرمايهاش را وارد سهمي كند كه ديد بلندمدت براي سرمايهگذاري دارد يا اينكه ميخواهد براي دستيابي به كرسي هيئت مديره شركت در يك بازه زماني سهام شركت را خريداري كرده يا اصلاً پس از مدتي پشيمان ميشود و تصميم ميگيرد با تغيير استراتژي خود از سهم خارج شود، اين مثال و روند به اين دليل مطرح شد كه بگوييم خريدار يا فروشنده با آگاهي يا بدون آگاهي امكان دارد تصميم به خريد يا فروش داشته باشد كه خريد يا فروش نيروهايي را در بازار ايجاد ميكند تا بهاي سهم نوسان داشته باشد. اصلاً اساساً بازار محل نوسان قيمتها و تقابل دهها و صدها و هزاران سهامداري است كه به شكل لحظهاي تصميم به خريد يا فروش ميگيرند بدين ترتيب براي آنكه هم امنيت سرمايهگذاري افراد در بازار حفظ شود و بازار به شكل سيستماتيك قانونمدارانه، آييننامه مدارانه، دستورالعملمدارانه و اخلاقمدارانه و بدون مداخله سلايق و علايق شخصي افراد در نهاد ناظر برمعاملات بورس به كاركرد صحيح خود ادامه دهد بايد مسئوليت حقوقي و كيفري و قانوني هرگونه نوسانات غيرعادي، دستكاري در قيمت و ايجاد حباب متوجه كارگزاران بورسي باشد، چراكه تمام عمليات و فرآيندهاي خريد و فروش سهام در سامانه معاملاتي بورس، از صفر تا 100 در انحصار كارگزاران بورسي است و اساساً كنترل بخشي از فرآيند معاملاتي همچون كارگزاريها بسيار سادهتر و معقولتر از کنترل ميليونها خريدار و فروشنده سهام است. از سوي ديگر بايد عنوان داشت كه اگر معاملهاي ابهام دارد ناظر بازار بايد در همان روز معامله را باطل كند و وقتي معاملات جلوي چشم ناظر بازار انجام ميگيرد و ناظر اقدامي انجام نميدهد اين امر به منزله تأييد اصالت معاملات ميباشد. خوشبختانه دكتر شاپور محمدي رياست كنوني سازمان بورس اوراق بهادار به خوبي با بازار سرمايه آشنا است و پيش از این نيز عهدهدار پست معاونت اقتصادي وزارت اقتصاد بود كه در اين سمت مطالعات عميق روي بهبود فضاي كسب و كار در ايران داشته است و به خوبي ميداند كه عقبماندگي بازار سرمايه ايران چه ضربات مهلكي را به اقتصاد کشور زده است و بيشك لازمه خروج از ركود اقتصادي و بهبود شاخص فضاي كسب و كار در ايران تغيير نگرش به بازار سرمايه و توسعه اين بازار است.
رصد رفتارها در بورس توسط رسانههای بینالمللیبا توجه به اينكه سرمايهگذاران خارجي به بازار سهام ورود كردهاند، بيشك رفتار مديران و متوليان بازار سرمايه همزمان با ورود سرمايهگذاران خارجي به بازار سهام توسط رسانهها و نشريات بينالمللي به شكل ريزبينانهاي رصد ميشود از اين رو رفتار اشتباه، غيرقانوني و غيرحرفهاي متوليان بازار سرمايه ايران با سهامدار داخلي و خارجي ميتواند علاوه برخسارات اقتصادي، بر چهره بينالمللي ايران نيز در سطح بينالملل اثر سوء داشته باشد.
به کارگیری مدیران باسابقهعلاوه بر اين از مديريت جديد سازمان بورس انتظار ميرود در كنار مديران جوان كنوني بورس، مديران، مشاوران و كارشناسان كاركشته كه در كارنامه عملكرد خود 25 سال سابقه فعاليت در بازار سرمايه دارند را بهكارگيري كند تا امنيت در بازار بسيار پرريسك بورس كه براي سرمايهگذار مهمترين فاكتور ميباشد تأمين شود، چراكه هر گونه سختگيري بيقاعده و پروندهسازيهاي عجيب و غريب و قابل تأمل عليه فعالان بازار ميتواند به ناامني در بازار سهام منجر شود.
بازنگری همه جانبه قانون بورساز سوي ديگر از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و همچنين دولت يازدهم انتظار ميرود قانون بورس اوراق بهادار مصوب سال 84 را كه اختيارات غيرنظاممند و خارج از قاعدهاي را براي ناظر بورس اوراق بهادار متصور شده ، مورد بازنگري همهجانبه قرار دهند تا ناظر بازار تصديگريهاي غيرضروري خود را واگذار كرده و صرفاً به كار سياستگذاري صحيح و دقيق و همچنين نظارت تكريمگونه در بازار سهام بپردازد.
