خشكسالي، برداشت بيرويه و بارش كم باعث ايجاد مشكل جديد براي شهرها و فرونشست زمين شده است، اين درحالي است كه ميزان ساختوسازها و بارگذاري در تهران نيز بر عوامل فرونشست زمين افزوده است تا با برداشت بيرويه آب، سطح آب زيرزميني به شدت افت كند. بر اين اساس هر از گاهي در نقطهاي از شهر زمين دهان باز كرده و هر آنچه روي خود دارد را ميبلعد و ادامه اين روند نگرانيهاي بسياري را به دنبال دارد و هنوز دستگاههاي مربوطه نتوانستهاند براي اين پديده كه شهر را آبستن حوادث مختلف كرده است، چارهاي بينديشند.
يك سوم از اراضي كشور در معرض فرونشست زمين هميشه ميگويند به زمين ميشود تكيه كرد ولي رخداد حوادث شهري به دليل فرونشست زمين و فرسودگي تأسيسات شهري همچون نشست آب از شبكه آبرساني و ساير تأسيسات شهري سبب شده است تا حوادث بسياري در شهر اتفاق بيفتد و كالبد شهري همواره آبستن حوادث بسياري باشد و اين حوادث سبب شده تا ديگر نتوان به زمين هم تكيه كرد چراكه بهدليل خشكسالي، برداشت بيرويه، بارش كم و كاهش سطح آبهاي زيرزميني فرونشست زمين در كنار ساير حوادث در كمين شهر و شهروندان قرار دارد. بر اين اساس فرسودگي در تأسيسات زيربنايي شهري نيز همچون شبكه آبرساني، برق، گاز و مخابرات از يكسو تهديد و خطري براي ساكنان شهري به حساب ميآيد و از سوي ديگر به دليل پيوستگي و تمركز اين تأسيسات در كنار يكديگر، هرگونه حوادث در تأسيسات شهري ميتواند به ساير اجزاي شهري نيز خسارت بسياري وارد سازد. در اين زمينه رئيس مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي از ارائه گزارشهايي مبني بر فرونشست زمين در بزرگراه آزادگان تهران خبر ميدهد و ميگويد كه مشكل برداشت بيرويه آب در شهر تهران بسيار جدي است.
معاون وزير راه و شهرسازي درباره فرونشستهاي اخير صورت گرفته در شهر تهران ميگويد: علاوه بر اتفاق رخ داده در خيابان پيامبر، در بزرگراه آزادگان نيز آثار و علائمي از فرونشست مشاهده شده است.
محمد شكرچيزاده ميافزايد: در دو، سه ماه گذشته گزارشهايي از سوي سازمان زمينشناسي در اختيار مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي قرارگرفته است كه نشان از ايجاد فرونشستهايي در مناطق جنوبغربي تهران به ويژه بزرگراه آزادگان دارد كه عامل اصلي اين فرونشستها مربوط به برداشت بيرويه و غيرمجاز آبهاي زيرزميني است.
به گفته رئيس مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي، برداشت غيرمجاز از آبهاي زيرزميني در تهران طي سالهاي گذشته موجب افزايش فرونشست در اين شهر شده است كه در اين زمينه ميتوان به فرونشستهاي صورت گرفته در بزرگراه آزادگان و همچنين خيابان پيامبر(ص) و شهران اشاره كرد.
وي معتقد است كه بحث فرونشست به مسئلهاي جدي و نگرانكننده در كل كشور تبديل شده است و بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوي سازمان زمينشناسي كه مسئوليت اعلام آمار فرونشستها را برعهده دارد، حدود يك سوم از فضاي سرزمين ايران دچار فرونشست شده است.
شكرچيزاده تأكيد ميكند كه در تهران آبرفتهايي وجود دارد كه چسبندگي كافي نداشته و از نوع دانهاي هستند، برهمين اساس وقتي جريان آب تغيير ميكند اين مناطق در آستانه فروريزش قرار ميگيرند.
فرونشست در تهران ۹۰ برابر شرايط بحرانيبر اساس مطالعات دفتر مخاطرات سازمان زمينشناسي، ميزان فرونشست در جنوب تهران معادل ۳۶ سانتيمتر است كه اين ميزان ۹۰ برابر شرايط بحراني كه چهار ميليمتر در سال ميباشد عنوان شده است. محمد درويش، مديركل دفتر آموزش و مشاركتهاي مردمي سازمان محيطزيست چندي پيش با بيان اينكه ميزان فرونشست در تهران ۳۶ سانتيمتر و تقريباً ۹۰ برابر شرايط بحراني است، ميگويد: در دشتهاي كشور فروچالههايي با عمق ۱۵ متر ثبت شده است. به گفته وي، از حدود ۱۰ سال پيش بر اساس گزارشات مؤسسه تحقيقات سازمان جنگلها و مراتع در غرب تهران از فاصله درياچه استاديوم آزادي تا وردآورد بين ۷ تا ۱۷ متر سطح آب زيرزميني افت كرده است.
در حال حاضر ميزان ساخت و سازها و بارگذاري در تهران آنقدر زياد است كه سطح آب زيرزميني به شدت افت كرده و اگرچه هنوز شبكه فاضلاب در اين شهر راه نيفتاده، اما افت شديد سطح آب زيرزميني در تهران مشهود است.
افت ۴۵ سانتي عمق ذخاير آبستار محمودي، قائممقام وزير نيرو در خصوص وقوع فرونشست و فروچاله در برخي مناطق كشور و خطر ايجاد نشستهاي جديد زمين بر اثر پايين رفتن سطح سفرههاي زيرزميني آب ميگويد: به صورت ميانگين سالانه در دشتهاي كشور ۳۰ تا ۴۵ سانتيمتر افت سطح ذخاير آب داريم. قائم مقام وزير نيرو اظهار داشت: در شش حوزه آبريز فعلي كشور براساس ميانگيني كه وجود دارد در طول سال حداقل ۳۰ سانتيمتر ذخاير آب زيرزميني پايين ميرود.
محمودي ميافزايد: بنابراين در طول يك سال نهايتاً تا ۴۵ سانتيمتر سطح آب زيرزميني كشور پايين ميرود كه البته اين ميزان در دشتهاي مختلف متفاوت است. حال وقتي سطح آب پايين ميرود پس از آن در فواصلي احتمال فرونشست زمين نيز وجود دارد. اين مقام مسئول در وزارت نيرو افزود: پس از خالي شدن حفرههاي زيرزميني از آب، هوا توان نگهداري زمين را ندارد و با فشارهايي كه ايجاد ميشود دچار فرونشست ميگردد. وي با اشاره به اينكه در دشتهايي كه فرونشست اتفاق ميافتد ديگر امكان جبران وجود ندارد، تأكيد كرد: براي اينكه اين اتفاق نيفتد وزارت نيرو مطالعاتي را انجام داده است و طرح تعادلبخشي منابع آب زيرزميني كشور را اجرا ميكند. محمودي با اعلام افزايش دو تا سه برابري منابع مورد نياز براي احياي ذخاير آبي كشور گفت: براي سال ۹۵ نيز منابع موجود نسبت به سال گذشته تا سه برابر افزايش يافته است.
وي معتقد است يكي از كارهايي كه در برنامه ششم توسعه پيشبيني شده، اين است كه بايد ۱۱ ميليارد مترمكعب در مصارف، كاهش اتفاق بيفتد كه اين كار با توافق وزارت جهاد كشاورزي، وزارت صنعت، سازمان محيط زيست و. . . تأييد شده و جزو برنامهها قرار گرفته است و اگر اين اقدامات كه در برنامه خوب ديده شده در عمل موفق باشند، قطعاً روند كاهش سطح منابع آب زيرزميني كشور متوقف ميشود و در طول سالهاي برنامه ششم شرايط بهبود مييابد.
گردش معيوب آب در چرخه برداشت علي محمد شاعري، رئيس كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي مجلس شوراي اسلامي با اشاره به گزارشهاي سازمان زمينشناسي مبني بر اينكه خاك استان تهران به ويژه در مناطق جنوبي سالانه حدود ۳۶ سانتيمتر فرونشست ميكند، ميگويد: تنها علت اين كاهش سطح، برداشت بيرويه از سفرههاي زيرزميني و بازنگشتن آب تصفيه شده به سفرههاست به طوري كه هوا جاي آب را پر كرده و با كوچكترين لغزش لايههاي زمين شاهد فرونشست ناگهاني و به مرور زمان نيز فرونشست مداوم هستيم.
نماينده مردم شرق مازندران در مجلس دهم با تأكيد بر اينكه تنها راهكار خروج از اين بحران مديريت منابع آب در استان تهران است، ميافزايد: اگر مسئولان كنوني سازمان محيط زيست، آبفا و وزارت نيرو تلاش نكنند استفاده از سفرههاي آب زيرزميني استان تهران متعادل شود، در آينده شاهد وقوع حوادثي دلخراش خواهيم بود.
وي با تأكيد بر اينكه با مديريت و پخش سيلابهاي مقطعي روي زمين و مقابله با پديده بيابانزايي ميتوانيم مانع از ادامه اين روند فرسايشي در خاك استان تهران شويم، تأكيد ميكند: از حجم كلي آبي كه در تهران استفاده ميشود، بيش از ۸۰ درصد بار ديگر به پسابهاي خانگي و فاضلاب تبديل ميشود؛ آبي كه بايد بازچرخاني شده تا با ورود مجدد به چرخه مصرف، لايههاي زمين را نيز پر كند، اما عملاً امروز شاهد اجراي خلاف اين واقعيت علمي هستيم.
شاعري با تأكيد بر اينكه به هيچ عنوان آب تهران نبايد از تهران خارج شود، ميگويد: شنيدهايم كه آب مصرفي تهران تصفيه و به خارج از شهر و ساير استانها فروخته ميشود؛ اتفاقي كه بيهيچ ترديدي خلاف مقررات و چارچوب قوانين شهري است.
اين عضو فراكسيون مديريت شهري آبي را كه از زيرزمين خاك شهرها استخراج و مصرف ميشود مختص هر شهر دانست و افزود: اين آب بايد پس از استخراج و مصرف، بار ديگر تصفيه شده و به چرخه استفاده مجدد بازگردد تا در لايهها و سفرههاي زيرزميني آب جايگزين شود، زيرا جاي خالي سفرهها كه قبلاً مملو از آب بوده، با عدم ورود آب با هوا پر شده و خلل و فرج خاك دچار شكست مقطعي ميشود.
مكاتبه مجلس با مسئولان در مورد فرونشستهاي تهرانرئيس كميسيون عمران مجلس از مكاتبه كميسيون عمران با شهردار تهران، سازمان بازرسي كل كشور، سازمان مديريت بحران، وزارت راه و شهرسازي و شوراي اسلامي شهرتهران درخصوص فرونشستهاي اخير از جمله نشست زمين در خيابان پيامبر(ص) خبر داد و افزود: طي مكاتبهاي با مسئولان درخواست ارائه گزارشي در خصوص بررسي موضوع، اقدامات انجام شده و همچنين علل احصايي در مورد اين حوادث را خواستار شدهايم.
محمدرضا رضاييكوچي، نماينده مردم جهرم در مجلس شوراي اسلامي با تأكيد بر اينكه بايد مراجع ذيربط به مواردي كه به ايمني شهرها مرتبط است حساس باشند، ميگويد: مسئولان بايد ضمن بررسي علل و آسيبشناسي مشكلات، اقدامات و تمهيدات لازم را در دستوركار خود قرار دهند.
مسئولان براي حفظ سطح آب چه ميكنند؟كاهش سطح آب سفرههاي زيرزميني سبب شده است هر از گاهي بخشي از شهر تهران نشست كند. بر اين اساس برخي اعضاي شوراي شهر پايتخت از مسئولان سازمان آب خواستهاند تدابير و اقدامات صورت گرفته در اين زمينه را اعلام كنند.
رئيس كميته عمران شوراي شهر تهران در اين زمينه ميگويد: مسئولان سازمان آب اعلام كنند براي حفظ سطح آب چه ميكنند؟ اقبال شاكري در دويست و نود و يكمين جلسه علني شوراي شهر تهران در تذكري خارج از دستور به نشست زمين در بزرگراه آزادگان اشاره كرد و اظهار داشت: سطح آبهاي زيرزميني تهران كاهش يافته و در اين زمينه شاهد فرونشست روزانه يك ميليمتر اراضي تهران هستيم.
اقبال شاكري با اشاره به اينكه نتيجه پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني، كاهش بارشهاي سالانه و استفاده بيرويه و غيرقانوني از چاههاي آب زيرزميني است، ميافزايد: اين موضوع براي حفاريهاي زيرزميني از جمله تونلهاي فاضلاب، مترو و حفاريهاي سازمانهاي آب، برق و مخابرات از يكطرف و گودبرداريهاي عميق ساخت و ساز از طرف ديگر بسيار خطرآفرين است. رئيس كميته عمران شورا معتقد است كه سازمان آب و فاضلاب استان تهران بايد برنامه خود را در مقابله با اين موضوع و مديريت آن اعلام و نقشههاي جغرافيايي فرونشست زمين را به ديگر دستگاهها و شهرداري ارائه كند.
دلال مسلکی وزرا و فقط به فکر خرید و واردات تکنولوژی از خارج و خرید دانش از بیگانه و00000 حتی به وزرات کشاورزی هم اجازه نداده است تا برنامه ای برای کشت داشته باشد. مثلا چه اشکالی دارد بجای کشت هندوانه زعفران کاشته شود و00000 
