عليرضا دبير قهرمان سابق كشتي ايران خاطره جالبي از المپيك 2000 سيدني نقل ميكند و ميگويد در استراليا وقتي من با تلاش و زحمت بسيار يك طلا گرفتم و بابت آن همه خوشحال بوديم و دور آن جمع شده بوديم يك نوجوان چيني در حالي كه نوارهاي چندين مدال طلا را در دست گرفته بود آنها را در هوا ميچرخاند و با بيتفاوتي از كنار ما رد شد. هرچند كه اين اتفاق تنها مربوط به المپيك سيدني نميشود و در تمام المپيكها در حال تكرار شدن است.
قهرمانان ورزش كشور ما به سختي به مدال ميرسند اما همزمان ورزشكاران كم سن و سال كشورهاي صاحب عنوان و صاحب سبك در ورزش و المپيك مدال درو ميكنند، اين نيست مگر اهميت دادن به ورزشهاي پايه و صد البته پايههاي ورزش كه همانا مدارس، آموزشگاهها و جوانان و نوجوانان هستند، امري كه ما به شدت از آن غافليم و تنها به شعار بسنده كردهايم. آنچه در پي ميآيد نگاهي گذرا به وضعيت ورزش مدارس و نوجوانان و جوانان در برخي از كشورهاست.
امپراطور ورزش مدارس بسياري از قهرمانان ورزش چين و دارندگان عنوان و مدالهاي جهاني و المپيك اين كشور همان دانشآموزاني هستند كه در مدارس مراحل رشد خود را آغاز كردهاند. ورزش نقشي بسيار پررنگ در مدارس چين دارد به گونهاي كه حتي گاهي اوقات اهميت آن بيشتر از مضامين و مسائل درسي است، ورزش در مدارس چين به جديترين شكل ممكن دنبال ميشود. در اين كشور كارگروههاي ويژهاي براي نظارت بر ورزش مدارس سراسر كشور تشكيل شده است. اين كارگروهها وظيفه دارند ابتدا شرايط جسماني دانشآموزان را مورد بررسي قرار دهند و بر همين اساس استعدادهاي ورزشي دانشآموزان را در رشتههاي مختلف محك بزنند. بعد استعدادها وارد فاز جديد يعني سپري كردن مراحل آموزشي ميشوند و به مراحل بالاتر ميرسند. اگر اين دانشآموزان تمام مراحل را با موفقيت طي كنند در مرز 18 سالگي به يك قهرمان بينالمللي تبديل ميشوند و اين به تجربه ثابت شده زيرا اكثر قهرمانان چين در المپيك و مسابقات جهاني زير 20 سال سن دارند. جالب اينكه در حال حاضر 300 ميليون دانشآموز چيني در رشتههاي مختلف زير نظر كارگروههاي ويژه ورزش ميكنند.
يانكيها در انديشه رسيدن به چين امريكاييها هم در زمينه بها دادن به ورزش مدارس دستكمي از چينيها ندارند به خصوص از دو دهه قبل به اين سو اين مسئله وارد مرحله بسيار جديتري شده است به اين ترتيب كه استعدادها شناسايي ميشوند و بلافاصله توسط كارگروههاي ويژه دوران رشد و بالندگي را آغاز ميكنند نه اينكه به حال خود رها شوند. بها دادن اينگونه به ورزش مدارس و وجود قهرمانان و ستارههاي نوجوان و جوان باعث شده تا امريكاييها به هيچ عنوان وابسته به تكستارهها نباشند. ستارههاي ورزش امريكا اينقدر جانشين و پشتوانه دارند كه به سرعت جاي خود را به ديگران ميدهند مگر آنكه بتوانند سالها با آنها رقابت كنند و تواناييهاي خودشان را به نفرات بعدي ثابت كنند. در اين خصوص ميتوان مايكل فلپس قهرمان تكرار نشدني شناي امريكا را مثال زد؛ جوان 19 سالهاي كه در المپيك پكن 2008 درو كردن مدال طلا را شروع كرد و تا المپيك 2016 همچنان اين روند ادامه دارد. نكته جالب توجه در خصوص ورزش آموزشگاهها در امريكا اينكه، پويايي اين بخش از ورزش با به ميان آمدن پاي دبيرستانها و دانشگاهها به اوج ميرسد. امريكاييها خوب ميدانند كه هيچ ابزاري براي پشت سر گذاشتن چينيها در رقابتهاي المپيك مؤثرتر از توجه ويژه به ورزش مدارس و آموزشگاهها نيست و در اين راه از هيچ اقدامي كوتاهي نميكنند.
مدارس پويا در قاره سبزاروپاييها نيز با اهميت دادن به ورزش مدارس قهرمانان ورزشي خود را از دل آموزشگاهها و مدارس بيرون ميكشند. مثلاً در سوئد يك دانشآموز ورزشكار تا 18 سالگي از امكانات رايگان كمك آموزشي و تمام تسهيلات ورزشي برخوردار است. در انگلستان دانشآموزان مستعد در رشتههاي مختلف ورزشي به مدارس ويژه فرستاده ميشوند تا علاوه بر ادامه تحصيل به مدارج قهرماني در ورزش نيز برسند. آلمانها اما پا را فراتر گذاشتهاند و علاوه بر اجراي تمام اين برنامهها براي دانشآموزان مستعد آنها را به اردوهاي خارجي اعزام ميكنند تا با مقوله قهرماني بيشتر آشنا شوند. دانمارك و فرانسه نيز با به كار بستن اين برنامهها امروز به جايي رسيدهاند كه قهرمانان رشتههاي ورزشي آنها اكثراً زير 20 سال سن دارند. البته به جمع اين كشورها بايد ژاپن و مردمان سختكوش آن را نيز اضافه كرد كه به هيچ وجه نميخواهند در اين زمينه از ساير رقبا عقب بيفتند. زنگ ورزش در مدارس ژاپن شروعي براي شكل دادن قهرمانان آينده ژاپن در المپيك و جهان است. كرهجنوبي هم در چند سال اخير نگاه ويژهاي به ورزش دانشآموزي داشته و تغييراتي در اين خصوص در سيستم آموزشي خود ايجاد كرده است.
نكته مهميك نكته بسيار مهم و وجه مشترك در بين تمامي اين كشورها اهميت دادن آنها به ورزشهاي پايه و اجباري بودن آن در مدارس است. در تمامي كشورهايي كه نام آنها در بالا برده شد از چين گرفته تا امريكا و اروپاييها و ژاپنيها و كرهايهاي تازه شروع كرده پرداختن به رشتههاي ورزشي ژيمناستيك، شنا و دووميداني در مدارس براي دانشآموزان اجباري است و بايد در اولويت آموزش آنها قرار گيرد.
