كاهش قيمت سهام طي دو سال گذشته و ركود در بخش اقتصاد موجب شده است تا با جان گرفتن قيمت سهام شركتهاي بورسي، سهامداران حقوقي به سرعت سهام خود را در قيمت مورد نظر عرضه كنند، اين امر چنان قابل ملاحظه بوده است كه خوشبيني ناشي از توافق هستهاي را در بازار بورس به قهقرا برده است و به رغم آنكه انتظار ميرفت بعد از انتشار متن توافق، بازارسهام با افزايش دسته جمعي شاخصها مواجه شود بورس يك روز بعد از توافق آرام گرفت.
به گزارش «جوان»، اولين روز معاملات بورس پس از انتشار خبر وقوع توافق نهايي در مذاكرات ايران با گروه 1+5 بر خلاف باورها و انتظارات سهامداران با افت قيمت سهام اغلب شركتها و بعضاً تشكيل صف فروش سهام شروع شد و شكلگيري اين روند بسياري از فعالان بازار سرمايه را متعجب كرد و اين سؤال بهوجود آمد كه چه عواملي بر شكلگيري روند منفي امروز بورس مؤثر واقع شده است؟
رشد افقي بازار سهام
تا پيش از اين به دليل محدوديت سهم در بازار سرمايه تا خبر خوشي بازار را تحت تأثير قرار ميداد بازار به يكباره با رشد قيمت سهمهاي موجود و در پي آن افزايش دسته جمعي نماگرها روبهرو ميشد اما دولت يازدهم با عملياتي كردن سياستي مبني بر عمق بخشي به بازار سرمايه يا همان رشد افقي بازار سعي كرده تا با عرضه سهام (حتي در مواقعي كه بازار با ركود مواجه است) شرايطي بهوجود بياورد تا در صورت ورود نقدينگي جديد به بورس يا اينكه اثرپذيري بورس از اخبار مثبت همانند خبر توافق هستهاي، بازار با افزايش حباب گونه سهم مواجه نشود.
در حقيقت به دليل تزريق سهم جديد به بازار سرمايه، بورس تهران در اثر عوامل داخلي و بيروني با تكانههاي قابل ملاحظه روبهرو نميشود و دليل اين امر را بايد در عرضههاي مستمر سازمانهايي چون سازمان خصوصيسازي در بازار سرمايه جستوجو كرد.
تأمين نقدينگي با تبديل سهام به ريال
از سوي ديگر طي دو سال گذشته اقتصاد در ركود به سر ميبرد و كليه صنايع با مشكل نقدينگي روبهرو بودهاند بدين ترتيب شواهد بيانگر آن است كه سهامداران حقوقي بازار سهام حالا كه قيمت سهام با رشد مواجه شده است به سرعت سهم خود را به ريال تبديل كردند تا هم مشكل نقدينگي خود را برطرف كنند و هم اينكه در پرتفوي يا سبد داراييهاي خود تغييراتي ايجاد كنند.
در همين راستا بايد عنوان داشت كه برخي از كارشناسان براين باورند كه حتي در روزهاي بهبود اندك بورس، برخي از سهامداران حقوقي، سهام خود را براي خريد ارز در بازار سرمايه عرضه كردهاند.
ترس سهامداران حقوقي از رقباي خارجي
از سوي ديگر سهامداران حقوقي و صاحبان صنايع ترس آن را دارند كه به واسطه توافق هستهاي، كالاهاي خارجي به بازارهاي ايران سرازير شده و سهم توليدكنندگان داخلي از بازار ايران از دست رود، گفتني است كه شرايط براي رقابت توليدكننده داخلي با توليدكنندگان خارجي بسيار نابرابر است به طور نمونه يك توليدكننده امريكايي براي تأمين مالي در سال تنها 3درصد سود بايد به بانكها بپردازد ولي يك توليدكننده داخلي در سال بايد حدود 30درصد سود بابت هزينه تأمين مالي به بانكها بپردازد.
در اين بين كارشناسان براين باورند كه دولت خود تصور صحيحي از شرايط اقتصاد بعد از توافق هستهاي نيز ندارد اما به هر حال صنايع وارداتمحور و همچنين صادراتمحور موجود در بازار بورس كشور نگرانيهاي عمدهاي از شرايط بعد از تحريمها دارند و ميترسند رقباي خارجي براي اخذ سهم آنها از بازارهاي كشور بر سر آنها خراب شوند و زيان اين رقيب جديد نيز به ساير زيانهاي تحميلي به آنها افزوده شود.
سهامداران با ديدگاه كوتاه مدت هيجاني رفتار كردند
در همين ارتباط، يك كارشناس ارشد بازار سرمايه با اشاره به اينكه بازار سرمايه از مشكل كمبود نقدينگي رنج ميبرد و در شرايط كنوني سهامداران كاملاً رفتار هيجاني دارند، عنوان كرد: اين روزها، روزهاي پاياني مهلت تسويه اعتبار شركتهاي كارگزاري است و با توجه به تعطيلات روزهاي آتي بسياري از سهامداران ترجيح ميدهند اقدم به فروش سهام كنند مضاف بر آن به زمان برگزاري مجامع شركتها نزديك ميشويم و به نظر ميرسد اين عوامل بر روند منفي معاملات امروز تأثير گذار بوده است. اما صرف نظر از اين موارد، توجه به اين نكته حائز اهميت است كه به دليل تداوم روند منفي بورس طي ماههاي اخير، ديدگاه سهامداران نسبت به سرمايهگذاري در بورس كوتاه مدت شده و تحت تأثير هيجانات حاكم بر بازار اقدام ميكنند.
حسين صالحي افزود: تجربه روند معاملات بورس طي فروردين ماه سالجاري، پس از ارائه بيانيه لوزان و افت قيمتي سهام شركتها پس از تنها چند روز روند مثبت، موجب شده تا در شرايط كنوني بسياري از سهامداران ريسكگريز شوند و با توجه به روند صعودي روزهاي اخير ترجيح دهند تا اقدام به فروش سهام و شناسايي سود كنند. در كنار همه اين موارد ميتوان به رسيدن قيمت سهام برخي از شركتها به سقف قيمتي و نيز گزارشهاي مالي عملكرد سه ماهه امسال اشاره كرد به گونهاي كه همه عوامل مذكور دست به دست هم داده تا بر خلاف تصور بسياري از سهامداران شاهد روند منفي بورس باشيم.
اطالعاتي از جزئيات توافق در دست نيست
وي ادامه داد: درست است كه توافق حاصل شده و به طور قطع در بلند مدت تأثير مثبتي بر اقتصاد كشور و بازار سرمايه اعمال ميكند، اما در حال حاضر و در بازه كوتاه مدت فعالان بازار سرمايه از زمان برداشته شدن تحريمها اطلاعاتي در اختيار ندارند و انتظار ميرود تا طي شهريور يا مهر ماه سال جاري رأي كنگره سنا در اين خصوص اعلام شود و سه يا چهار ماه نيز طول ميكشد تا طرفين مذاكره اقدامات لازم جهت ايفاي تعهدات خود را انجام دهند و در نهايت همه تحريمهاي اعمالي بر كشور لغو شود. بر اين اساس، به نظر ميرسد اين امر در خوش بينانهترين حالت، طي دي ماه امسال و در بدبينانهترين حالت طي بهمن يا اسفند ماه محقق شود.
زمان لغو تحريم مشخص نيست
علاوه بر اين، بسياري از افراد انتظار داشتند تا به محض تأييد شوراي امنيت همه تحريمها لغو شود، اين در حالي است كه در شرايط كنوني روند به گونه ديگري خواهد بود.
به هر حال به طور كلي نگراني از بابت روند آتي بورس وجود ندارد چراكه مهمترين ريسك حاكم بر بازار سرمايه يعني ريسك سيستماتيك برطرف شده و فعالان بازار سرمايه ميبايست به اين باور برسند.
اين كارشناس ارشد بازار سرمايه در ادامه به لزوم حمايت دولت از صنايع اشاره كرد و ابراز داشت: علاوه بر اينكه نمود آثار مثبت ناشي از گشايش روابط بينالمللي بر وضعيت سودآوري شركتها طي زماني طولاني مشاهده ميشود، دولت بايد از صنايع مختلف حمايت كند و سياستهاي انقباضي خود را به انبساطي تغيير دهد تا تبعات مثبت اتخاذ اين سياستها در كنار رفع تحريمها و بهبود روابط سياسي در نهايت موجب رونق اقتصادي كشور و بازار سرمايه شود.
