در حالي كه بودجه سال آينده وزارت بهداشت با 70 درصد رشد نسبت به سال قبل حدود 5هزار ميليارد پيشنهاد شده، بنا به اظهار دبير علمي قطب تروما، خسارتهاي ناشي از تروما و عوارض آن طي هشت سال 12 هزار ميليارد تومان هزينه براي كشور در پي داشته و از دست رفتن سالي 4 ميليون سال عمر مفيد مردم كشورمان بر اثر حوادث، ايران را در جايگاه اول حوادث در خاورميانه نشانده است.
بيترديد داشتن رتبه در بروز حوادث و مرگهاي ناگهاني امر خوشايندي نيست، آن هم در شرايطي كه به باور دكتر سياوش صحت ميتوان درصد قابلملاحظهاي از اين خسارات و مرگها را با آموزش و رعايت نكاتي ساده كاهش داد. همين مسئله هم موجب تشكيل قطب تروما در كشور شده است. حالا هم قرار است نخستين كنگره ملي تروما از 24 تا 26 ديماه در مركز همايشهاي رازي برگزار شود اما در نشست خبري اين كنگره نيز زواياي مختلفي از موضوع تروما مورد بحث و بررسي قرار گرفت.
از دست دادن نيروهاي جوان تروما چيست؟ به گفته دكتر ابراهيم متوليان، دبير اجرايي اولين كنگره تروما، هر نوع آسيب جسمي و رواني به انسان كه به علت نيروي خارجي ايجاد شود، تروما نام دارد؛ اين ضربه حتي ميتواند يك ضربه روحي باشد. قائممقام بيمارستان بقيهالله با اشاره به اينكه بيمارستان بقيهالله دو سال پيش به عنوان قطب تروماي كشور انتخاب شد، افزود: ما در زمان جنگ بيمارستانهاي صحرايي را كمي عقبتر از خط مقدم تشكيل داديم و اولين درمانها را در اين بيمارستان انجام ميداديم. همچنين در تروماي سر و جراحيهاي پيچيده در منطقه رتبه اول را داريم و در دنيا نيز جزو بهترينها محسوب ميشويم. رئيس دانشگاه علوم پزشكي بقيهالله نيز با تأكيد بر لزوم همكاري بينبخشي براي كاهش تروما در كشور گفت: مسئولان و دستاندركاران از پليس، وزارت راه، وزارت بهداشت، شهرداري و... همه بايد در موضوع تروما به كاهش آسيبهاي آن كمك كنند. جعفر اصلاني ضمن اشاره به 18 تا 20 هزار مرگ در جادههاي كشور خاطرنشان كرد: بيشترين سن نيروهايي كه بر اثر اين آسيبها از بين ميروند سن جوان و فعال كشور هستند. بر اين اساس هدف اصلي كنگره، تأثيرگذاري براي ارتقاي پيشگيري از تروما و در ادامه درمان و بازتواني مصدومان است كه توجه به اين موضوع را در برنامه ششم توسعه به عنوان يك مطالبه پيگيري ميكنيم.
فقدان سيستم ثبت تروما با وجود رتبهداري كشور يكي از مهمترين چالشهاي كشورمان در زمينههاي گوناگون آمارهاي متعدد و مختلف در موضوعات واحد است. تروما نيز از اين موضوع مستثني نيست. دبير اجرايي كنگره ملي تروما بحث آمار را يكي از موارد مهم در موضوع تروما عنوان كرد و گفت: در حوزه تروما پليس، اورژانس و پزشكي قانوني نيز هر كدام يك آمار ميدهند و مبحث آمار و اپيدميولوژي يكي از موضوعات مهم اين حوزه است.
بنا به تأكيد متوليان، تروما در كنار سرطان دومين علت مرگ و مير ايرانيان به شمار ميرود اما در حالي كه شايد چندان نتوان در آمار ابتلا به سرطان يا بيماريهاي قلبي در كوتاهمدت كاري كرد، با سرمايهگذاري اندك و آموزش خيلي راحت ميتوان آمار مرگ و مير ناشي از تروما را كاهش داد. دبير اجرايي كنگره ملي تروما تأكيد كرد: متأسفانه ما در كشور يك سيستم ثبت تروماي درست نداريم و به همين دليل فاقد آمار جديد در اين ارتباط هستيم.
4 ميليون سال عمر مفيدسياوش صحت، دبير كنگره ملي تروما نيز با آمارهاي قابلتأملي به اين نشست خبري آمده بود. به گفته وي 58 درصد ضايعات مغزي به علت تصادفات رانندگي ايجاد ميشود، ضمن اينكه وقتي اين ضربه شديد باشد 80 درصد مجروحان حين انتقال به مراكز درماني جان خود را از دست ميدهند. صحت با بيان اينكه معمولاً يك ساعت و 20 دقيقه زمان نيز ميبرد تا مصدوم به بيمارستان منتقل شود، افزود: هزينه مرتبط به آسيب وسايل نقليه در كشور بيش از 5 درصد توليد ناخالص كشور يعني معادل 2 ميليارد دلار را شامل ميشود.
بنا به اظهار دبير كنگره ملي تروما 23 درصد از تختهاي بيمارستاني توسط حادثهديدگان تروما اشغال ميشود و طبق آماري كه در چهار سال گذشته ارائه شد، هر 20 دقيقه يك ايراني در جادههاي كشور به آغوش مرگ رفته است. «صحت» به موضوع آسيب موتورسواران در حوادث رانندگي نيز اشاره كرد و گفت: 51 درصد آسيبديدگان تصادفات موتورسواران و 17.5 درصد افراد پياده هستند.
وي با اشاره به نقش تأثيرگذار تلفن همراه در پايين آمدن سرعت عكسالعمل و بروز تصادف گفت: تحقيقات نشان ميدهد كه تلفن همراه سرعت عكسالعمل نيم تا 1.5ثانيه دچار تأخير ميكند و افرادي كه از تلفن همراه استفاده ميكنند 4.5 برابر ديگران در معرض خطر قرار ميگيرند. نكته قابلتأمل اينجاست كه به گفته صحت، بيشتر كساني كه دچار تروما ميشوند در سنين 20 تا 40 سالگي قرار دارند و با عنايت به سن اميد به زندگي 75 براي خانمها و 73 براي آقايان، هر سال به دليل مرگ و مير ناشي از تروما 4 ميليون سال عمر مفيد را از دست ميدهيم.
تأسيس مركز تروماي تهران در منطقه18جالب اينجاست كه سبك زندگي حتي روي موضوع تروما هم تأثير دارد. صحت با اشاره به مطالعهاي درباره حوادث رانندگي گفت: نتايج اين مطالعه نشان ميدهد كه در هفت ماه ابتدايي انقلاب آمار تلفات رانندگي كاهش معناداري را نشان ميدهد كه اين به علت ارزشها و تغييراتي بود كه انقلاب در سبك تفكر مردم بهوجود آورده است. سيدمسعود خاتمي، دبير علمي كنگره ملي تروما هم در اين نشست با بيان اينكه تلفات تروما با تلفات جنگ برابري ميكند، تروما را بالاترين علت مرگ جوانان ايراني معرفي كرد و گفت: خيلي از خسارتهايي كه تروما وارد ميكند، قابلمحاسبه نيستند چراكه به صورت مادامالعمر به فرد و اجتماع هزينه وارد ميكند.
بنا به تأكيد وي تهران شديداً به يك مركز تروماي تخصصي نياز دارد. رئيس دانشگاه علوم پزشكي بقيهالله نيز از لزوم احداث يك تروماسنتر (مركز جامع درمان مصدومان حوادث) در تهران سخن گفت و افزود: براي اين منظور سه نقطه را در منطقه 18 شهرداري تهران پيشبيني كردهايم اما به دنبال جايي هستيم تا هم دسترسيهاي زميني و هم دسترسيهاي هوايي به آن مقدور باشد.
