مؤسسه خانه كتاب، هفته گذشته آماري اجمالي از ميزان فروش هر يك از بخشهاي نمايشگاه و ناشران پرفروش را اعلام كرد. هرچند اين آمار صرفاً به تراكنشهاي مالي صورت گرفته از دستگاههاي كارتخوان نمايشگاه باز ميگردد اما دقت در همين گزارش هم نكات جالبي را متذكر ميشود.
برحسب اين گزارش، مبلغ كل تراكنشهاي بيستوهفتمين نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران در طول 10 روز برپايي اين رويداد فرهنگي، 472 ميليارد و 521 ميليون و 967 هزار و 122 ريال است. همچنين تعداد كل تراكنشهاي بانكي صورت گرفته در طول 10 روز برپايي بيست و هفتمين نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران، يك ميليون و 354 هزار و 231 تراكنش بوده است. بيشترين ميزان تراكنش بانكي با مبلغ 65 ميليارد و 539 ميليون و 756 هزار و 691 ريال در بيست و هفتمين نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران در روز پنجشنبه (18 ارديبهشتماه) يعني نهمين روز از برپايي اين رويداد فرهنگي صورت گرفته است. همچنين كمترين ميزان تراكشهاي بانكي با مبلغ 10 ميليارد و 219 ميليون و 141 هزار و 231 ريال، در نخستين روز برپايي اين دوره از نمايشگاه كتاب تهران رخ داده است. بر حسب همين گزارش، در ميان بخشهاي مختلف نمايشگاه، بيشترين آمار فروش به ناشران دانشگاهي تعلق دارد كه با فروش بيش از 19 ميليارد توماني خود، گوي سبقت را از ساير ناشران ربودهاند. با اضافه كردن فروش حدود 2 ميليارد و 400 ميليون توماني ناشران آموزشي، مشخص ميشود كه نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران به تسخير ناشران «آموزشي و دانشگاهي» درآمده است. براي مقايسه بهتر ميان بخشهاي مختلف، آمار فروش هر يك از آنها بر حسب درصد استخراج و نمودار ستوني آنها ترسيم شده است. تأمل در نمودار فوق، واقعيات معناداري را پيش روي مسئولان فرهنگي و به خصوص مسئولان نمايشگاه كتاب ميگشايد. حدود نيمي از فروش 8/47 ميليارد توماني نمايشگاه كتاب(5/45 درصد) صرفاً به ناشران «آموزشي و دانشگاهي» اختصاص پيدا كرده است. نگارنده اين سطور منكر اهميت اين دسته از ناشران نيست. هر ناشري در جايگاه خود مورد احترام و محصول نهايي نيز شايسته ارج و قرب است. سخن آنجاست كه اگر براي رويداد پردبدبه و كبكبهاي نظير «نمايشگاه بينالمللي كتاب» كاركردي فرهنگي قائليم كه در شعارهاي هر ساله مسئولان نسبتي مستقيم با فرهنگ و سرانه مطالعه دارد، پس لاجرم بايد بستري براي هماهنگي بيشتر ميان شعار و واقعيت فراهم شود. مقصود، خدشه به فعاليت اين دسته از ناشران نيست اما نبايد از اين واقعيت نيز غافل شد كه محصول اين بخش از ناشران نسبت چنداني با سرانه مطالعه و فرهنگ كتابخواني ندارد؛ واقعيتي كه دقيقاً در نقطه مقابل شعارهاي هر ساله نمايشگاه قرار دارد. نكته ديگر آنكه دميدن صرف بر فروش ميلياردي نمايشگاه و آن را خون تازهاي در رگهاي كمجان صنعت نحيف نشر توصيف كردن، نبايد مسئولان را از اين واقعيت غافل كند كه تقريباً نيمي از اين ميزان فروش سهم ناشراني ميشود كه چرخه اقتصاديشان در ساير روزهاي سال نيز برقرار است. اين بخش از ناشران همواره محل رجوع دانشجويان و دانشآموزان بوده و مشتري و مخاطب دائمي خود را دارند.
