نان به عنوان اصلی ترین منبع تغذیه مردم، نقش ویژه ای در الگوی تغذیه ای کشورمان ایفا می کند و علیرغم تغییرات اساسی و ایجاد تنوع در مواد خوراکی، کماکان ماده اصلی در سبد غذایی خانوارها است. نان و پنیر و کره و مربا و تخم مرغ دیگر قدیمی شده اند؛ این روزها بر سر سفره اصفهانی ها که بنشینی صبحانه ات نان و سرب است؛ یعنی نان آغشته به سرب! نانی که باید ارزش غذایی مصرف کننده را تامین کند تبدیل به انبوهی از بیماری ها شده است و علاوه بر تهدیدهای جسمی، باعث نگرانی های روانی در اصفهان می شود.
اما حالا که برخیرسانهها به نقل از مسئولان رسماً از نانهای غنی شده و آلوده به سرب خبر میدهند، اصفهانی ها در کنار اخبار آلودگی هوا و خشکی رودخانه و توسعه بیماریهایی مانند "ام اس" و "سالک" مجبورند خبری هولناک دیگری را هم گوش به گوش و دهان به دهان بچرخانند.
***
برخی از کارشناسان این موضوع را تنها یک موضوع ساده به منظور تقویت و تسریع در استانداردسازی دستگاههای پخت نان عنوان کرده اند و برخی دیگر معتقدند چنانچه این بحث واقعیت داشته باشد میتواند زمینهساز بیماریهای متعدد ناشناخته و صعبالعلاج در بین شهروندان اصفهانی شود.
سرب و اخلال در نظام نسلی یک جامعه
یک متخصص بیماریهای عفونی و آنکولوژیست در این زمینه می گوید: سرب یکی از عناصر بسیار سمی است که در جوامعی که با پیشرفت تکنولوژی روبرو هستند تولید و عوارض فراوانی در فرد به خصوص کودکان ایجاد میکند.
سعید پورعزیزی می افزاید: سرب عنصر سنگینی است که بیشتر بر روی تنفس افراد و رشد آنها تاثیر منفی میگذارد وکمخونی یا آنمی ایجاد میکند.
به گفته این متخصص بیماریهای عفونی و آنکولوژیست،چنانچه این اتفاق به تازگی رخ داده و موضوع جدیدی باشد، قابل بررسی و نگران کننده است، اما چنانچه منظور از وجود سرب در نانهای اصفهان فقط به خاطر نوع پخت سنتی آن است، باید گفت این اتفاق سالیان سال است که میافتاد و سرب نیز عنصری نیست که در دراز مدت خود را نشان دهد، بلکه خیلی زود تاثیر خود بر بدن را نشان میدهد.
این مسأله شوخی نیست!
به گفته کارشناسان حدود 90درصد از نانواییهای استان اصفهان به صورت سنتی اداره میشوند و همه نانهایی که توسط این تعداد از نانواییها پخت میشود مشکل سرب دارند؛ موضوعی که مدیرکل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان اصفهان در شورای استاندارد به آن تاکید کرد.
غلامحسین شفیعی معتقد است: بسیاری از نانهای اصفهان که به شیوه سنتی پخت میشود به سرب آغشته بوده و این موضوع در آزمایشگاههای استاندارد استان به اثبات رسیده است و چنانچه خیلی زود دستگاههای پخت نان در این استان مکانیزه و استانداردسازی نشود، این موضوع دردسرساز شده و مشکلآفرین میشود.
وی تصریح می کند: نوع حرارت دیدن نان در دستگاههای پخت سنتی باعث شده نانهای اصفهان به سرب آغشته باشند در حالی که این موضوع در دستگاههای جدید که مورد تایید استاندارد هستند کمتر دیده میشود.
استانداردسازی مشتری را می پراند
براساس آمار موجود بیش از ۱۰۵۰نانوایی در شهر اصفهان وجود دارد که تعداد ۳۵۰نانوائی تافتون ماشینی، ۶۵۰نانوائی تافتون تنوری، ۳۲واحد نانوائی سنگگ، ۱۳واحد بربری و تعداد ۲واحد لواش و بقیه از نوع حجیم و نیمه حجیم می باشند.
به گفته مسئولان در حال حاضر حدود 90درصد دستگاههای پخت نان غیر استاندارد هستند و این در حالی است که آنهایی هم که دستگاههایشان را استاندارد کردهاند معتقدند اشتباه کرده و در حال بازگشت به شیوه پخت سنتی نان هستند.
به همین دلیل اتحادیه نانوایان استان اصفهان زیر بار این موضوع نمیرود و معتقد است استانداردسازی دستگاههای پخت نان باعث بیکیفیتی نان و از دست دادن مشتری میشود.
رئیس اتحادیه نانوایان استان اصفهان در گفت و گو با "جوان" می گوید: بسیاری از نانوایانی که این دستگاهها را نصب کردهاند ناراضی بوده و به دنبال تغییر این دستگاهها به تنورهای سنتی هستند.
عباس صابری بیان می کند: برای نصب این دستگاهها پول زیادی مطالبه میشود و این در حالی است که طی دوسال گذشته هیچ افزایش قیمتی در پخت نان صورت نگرفته، اما در همه موارد حدود 60درصد افزایش قیمت را شاهد بودهایم.
وی ادامه می دهد: برای نانوایان رضایت مشتری اهمیت ویژهای دارد و به همین منظور پیشبینی میشود استقبال از دستگاههای استاندارد پخت نان روز به روز کاهش یابد.
جامعه نباید ملتهب شود
در این میان استاندار اصفهان در واکنش به اعلام خبر "آغشته بودن نان های اصفهان به سرب"، می گوید: سالهاست مردم اصفهان از این نانها میخورند و سالم ماندهاند بنابراین این موضوع نباید زیاد باز شود و به موضوع دیگری از مسایل استاندارد باید پرداخته شود.
رسول زرگرپور به مسئولان اداره کل استاندارد فهماند که نباید با بیان این موضوع جامعه را ملتهب سازند.
اما این بحث نه تنها مسکوت نماند، بلکه بارها مدیرکل استاندارد در مصاحبه باخبرنگاران به این مسأله اشاره کرد و هشدار داد.
به هر حال اگر این موضوع تنها برای تسریع در استانداردسازی دستگاههای پخت نان است که هیچ، اما اگر مسئولان استاندارد اسنادی دقیقتر و قابل استنادتر از آنچه تاکنون ارایه کرده اند، در دست دارند کدام مرجع، مسئول رسیدگی به این موضوع بوده و باید سلامت شهروندان را از میان ذرههای سربی که حالا علاوه بر هوا، به درون نانهایمان هم نفوذ کرده اند بیرون بکشد.
نانهای آلوده یک شایعه است!
بر اساس تحقیقات محققان دانشگاه شهید بهشتی تهران و آزمایش دودی که بر خروجی تنورهای نانواییهای اصفهان داشتهاند، آلایندهها به میزان 2 دهم پی پی ام در بیلیون بوده است.
از این رو یک عضو هیئت مدیره اتحادیه نانوایان اصفهان با اظهار نظری متفاوت، برخی گفتهها در خصوص آلوده بودن نانهای اصفهان را شایعه می داند و می گوید: نانهای تولیدی در اصفهان هیچگونه آلایندگی ندارد، حتی آلودگی منواکسید کربن نانهای اصفهان کمتر از حد مجاز است.
محمدرضا خواجه با تاکید بر اینکه نانهای تولیدی در اصفهان هیچ گونه آلایندگی ندارند، تصریح می کند: به هیچ عنوان روش کنونی پخت نان در اصفهان به آن آسیبی نمیرساند، حتی آلودگی منواکسید کربن نانهای اصفهان کمتر از حد مجاز است و برخلاف آنچه که برخی شایعه کرده اند، نانهای اصفهان به دلیل استفاده از آرد سبوسدار، تخمیر کافی، زمان پخت طولانی و استفاده از شعله نیمه مستقیم بهترین نان سنتی تولیدی در دنیا به شمار میرود که مورد تایید وزارت بهداشت و تحسین بهداشت جهانی نیز قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه برخی نگران بنزو پیرن موجود در دود تنور نانواییها هستند، اظهار می کند: بنزو پیرن ناشی از سوختهای فسیلی مثل نفت و گازوئیل است، به شکلی که نانواییهای اصفهان نان را میپزند و با تغییراتی که در شعله و تنور ایجاد می کنند طبق نتیجه تحقیقات دانشگاه شهید بهشتی تهران به هیچ وجه بنزو پیرن ندارد.
با جمع بندی آنچه گفته شد و پرسش هایی مطرح می شود که رسیدن به پاسخ آنها جای تردید دارد پرسش هایی همچون اینکه به راستی کدامیک از این مراجع قانونی واقعیت امر را مطرح می سازد. در حالی که استاندارد مدعی است نانهای اصفهان که به شیوه سنتی پخت میشود به سرب آغشته بوده و این موضوع در آزمایشگاههای استاندارد استان به اثبات رسیده است، استاندار بر این باور است که مطرح کردن این موضوع جز ملتهب کردن جامعه نتیجه دیگری ندارد.
به هر حال اگر واقعیت آنچه باشد که مدیر کل استاندارد اصفهان بیان می کند در آینده ای نزدیک جدا از سایر بیماری های شایعی که به سبب آلودگی هوا اصفهانی ها را درگیر خود کرده است، با یک بیماری فراگیر دیگر نیز مواجه خواهیم شد و آن زمان به راستی چه کسی پاسخگو خواهد بود.
