زخم بی توجهی مسئولان بر پیکر آثار باستانی دهلران

روزگـار سیـاهِ "چُغـاسفیـد"

بنابر نتایج تحقیقات وسیع کارشناسان و متخصصین عرصه ی میراث فرهنگی ، سرزمین دهلران با ده هزار سال قدمت ، اولین سکونتگاه بشر به صورت یکجانشینی ( روستا نشینی آغازین ) است. وجود رودخانه های میمه در غرب و دویرج در شرق شهر دهلران باعث شده که مهمترین استقرارهای بشری ( تپه های باستانی علی کش، موسیان، چغاسفید، فرخ آباد ، بیات ، سبز ) در زمینهای حاصلخیزی در حد وسط این رودخانه ها شکل گیرند و شهر دهلران را به صورت یک بین النهرین صغیر ( میانرودان کوچک ) درآورند.

دشت تاریخ ساز دهلران اهمیت ویژه ای در باستانشناسی پیش از تاریخ ایران دارد و در این میان

یکی از تپه های مهم و تاریخی شهرستان دهلران تپه چغاسفید است که نیاز جدی به توجه مسئولان برای مرمت دارد.

نخستین سرزمین کشت گندم

رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان دهلران در همین رابطه با بیان اینکه شهرستان دهلران یکی از شهرستانهای مهم استان ایلام در بحث میراث فرهنگی محسوب می شود، می گوید: این شهرستان با 250اثر باستانی شاخص، توانسته قدمت تاریخی وفرهنگی خود را با این آثار به اثبات برساند.

فرج فاضلی ادامه می دهد: خوشبختانه تا کنون حدود 77 اثر از این تعداد به ثبت رسیده است.

اهمیت شهرستان دهلران از لحاظ باستان شناسی و آثار تاریخی به قدری مهم بوده که "پروفسور فرانک هول" باستان شناس برجسته دانشگاه "رایس آمریکا" در سال 1961 میلادی در تپه باستانی "علی کُش" در این شهرستان به حفاری و کاوش پرداخت است.

این باستان شناس اظهار داشت: بعد از کاوش وتحقیق این باستان شناس آمریکایی در این منطقه اولین نمونه ها از کشت دانه های گیاهی ( گندم و جو ) و اهلی کردن حیوانات و همچنین استفاده از اولین سیستمهای آبیاری کشف شد که این نتایج برای باستان شناسان بسیار ارزشمند است.

جالب تر اینکه "فرانک هول" با استفاده از روشهای نوین آزمایشگاهی قدمت آثار این منطقه و بخصوص تپه علی کش را 7500 سال قبل از میلاد یعنی حدود 9500 سال پيش تعیین کرد.

تپه چغاسفید نیازمند توجه

رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان دهلران می گوید: یکی دیگر از تپه های مهم و تاریخی دهلران، تپه چغاسفید است که بدلیل وجود عقربهای فراوان به تپه "عقرب" و در گویش مردم محلی این شهرستان به "قلا" (قلعه) معروف است که در 400 متری جنوب غربی شهر دهلران قرار گرفته است.

فاضلی تصریح می کند: این اثر ارزشمند در سال 1967 میلادی توسط هیات باستان شناسی خارجی مورد حفاری قرار گرفت که گزارش آن در یادنامه های دانشگاه میشیگان نیز منتشر شده است.

وی با اشاره به اینکه این تپه از اهمیت خاصی برخوردا است زیرا تنها محوطه حفاری شده در دشت دهلران است که تاکنون آثار فرهنگ انتقالی چغامامی در آن روشن شده است، ابعاد دیگری از ارزشهای این منطقه را مورد توجه قرار می دهد و تاکید می کند: علاوه بر آثار فرهنگ انتقالی چغامامی، نحوه گذر از دوران نوسنگی به روستانشینی قدیم در آن مشخص شده است.

فاضلی با ابراز نگرانی از وضعیت فیزیکی تپه باستانی چغاسفید می گوید:متاسفانه سالهاست یگانی از ارتش بر روی این اثر ارزشمند مستقر شده است. حضور ارتش بر روی این تپه با ارزش باعث شده آسیب جدی و غیر قابل تصور برای آن صورت گیرد.

وی ادامه می دهد: متاسفانه کارشناسان و تیم بازدید حفاظتی میراث فرهنگی برای لحظه ای هم نمی توانند برای کاوش و از همه مهمتر گرفتن یک تصویر در مجاورت این تپه باستانی حضور پیدا کنند.

مدیر میراث فرهنگی شهرستان دهلران می گوید: متاسفانه حضورپادگان ارتش بر روی این تپه باستانی باعث شده ما شاهد تخریب و فرسایش یکی از مهمترین تپه های پیش از تاریخ ایران باشیم. نباید فراموش کنیم که این تپه هویت ملی برای ما دارد.

فاضلی با اشاره به اینکه تأسیسات مهندسی ارتش و ساخت و ساز غیرقانونی روی عرصه و حریم تپه باعث آسیب جدی به لایه های سطحی و زیر سطحی شده و در نتیجه فرسایش و از بین رفتن داده های مهم باستانی را به همراه داشته است، می گوید: تا کنون از طرف اداره میراث فرهنگی و فرمانداری شهرستان مکاتباتی در خصوص تخلیه تپه صورت گرفته که از طرف ارتش پاسخ قانع کننده به دست ما نرسیده است.

وی در پایان ابراز امیدواری می کند که تمام سازمان ها برای حفظ میراث فرهنگی و ملی این آب و خاک با یکدیگر همکاری کنند و تصریح می کند: این انتظار می رود که دلاورمردان و امیران سرافراز ارتش هرچه زودتر تپه باستانی چغاسفید را تخلیه کرده تا از تخریب بیشتر آن جلوگیری شود و پژوهشگران و باستان شناسان ما بتوانند فعالیتهای پژوهشی باستان شناسی خود را روی این اثر مهم را آغاز کنند.

لازم به ذکر است تپه باستانی چغاسفید به شماره 2983 در سال 1379 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.