معاون محيطزيست دريايي سازمان حفاظت محيطزيست روز گذشته طي گفت و گويي با خبرگزاري فارس از ورود 100 درصدي فاضلاب خانههاي ساحلي حاشيه درياي خزر خبر داده و در خصوص آلودگي ميكروبي آبزيان و تأثير سوء اين فرآيند مسموم بر زنجيره غذايي مردم هشدار داده است.
«پروين فرشچي» معاون محيط زيست دريايي با بيان اينكه هماكنون 100 درصد فاضلابهاي خانههاي ساحلي بدون اينكه تصفيه شوند وارد درياي خزر ميشوند به «فارس» گفت: در سال گذشته هيئت وزيران وزارت نيرو را موظف به ايجاد تصفيهخانه در مناطق ساحلي كرد اما متأسفانه در اينباره هيچ اقدام عملي را از سوي اين وزارتخانه شاهد نبوديم. از طرفي هيئت وزيران وزارت نيرو را موظف كرده بود تا در شهرهاي ساحلي كه جمعيتي بيش از 30 هزار نفر دارند، تصفيهخانههاي فاضلاب را ايجاد كند كه در اينباره سازمان محيطزيست پيگيريهايي را صورت داده به طوري كه رئيس سازمان محيطزيست نيز در اين خصوص خواستار پيگيري وزارت نيرو بوده است.
وي از دست رفتن اكوسيستمها را از جمله تبعات ورود فاضلابهاي خانگي به درياي خزر عنوان كرد و بيان داشت: البته در پي اين مسئله آبهاي ساحلي براي شنا كردن ارزش و اهميت خود را از دست دادهاند ضمن آنكه موجب شده تا جلبكها نيز در اين آبها رشد قابلملاحظهاي داشته باشند و در صورت رشد بيرويه جلبكها اكسيژن لازم براي موجودات آبزي كاهش مييابد و در نهايت مرگ و مير گياهان و جانوران افزايش پيدا ميكند. وي درباره اينكه آيا ورود فاضلابهاي خانگي به آبهاي ساحلي موجب آلوده شدن ماهيها نيز ميشود، خاطر نشان كرد: بدون شك تداوم اين مسئله موجب آلودگيهاي ميكروبي خواهد شد و تأثير قابل ملاحظهاي در كاهش آبزيان خواهد داشت و اين شرايط موجب ميشود، زنجيرههاي غذايي تغيير كند.
درست در اوايل دهه 80 بود كه فعالان محيطزيست در خصوص آلودگيهاي درياي خزر احساس خطر كردند و در پي آن همايشها و سمينارها بود كه به اميد ترسيم نقشه راه آينده برگزار ميشد. اما با گذشت زمان اين مسئله روشن شد كه طبق معمول برگزاري چنين برنامههايي عملاً مانع از گسترش بحرانزدگي درياي خزر نشده اما در سال 1382 وحيده غبيشاوي، پژوهشگر حوزه محيطزيست دريايي، مقالهاي در خصوص آلودگي درياي خزر و اثرات اين آلودگي به «پنجمين همايش ملي صنايع دريايي ايران» عرضه كرد كه مورد توجه قرار گرفت. ضمن آنكه بايد تأكيد كرد آمار درستي در اين رابطه وجود ندارد. با اين همه نويسنده در اين مقاله ضمن آنكه به ورود پسماندها و فاضلابهاي خانگي و حتي صنعتي اشاره كرده است، عمدهترين دليل آلودگيها را اينگونه بيان ميكند: «80درصد آلودگي درياي خزر متعلق به جريان آب از رودخانه ولگا و ساير رودخانههاي غرب از جمهوري آذربايجان به درياي خزر ميباشد. آلودگي در سواحل باكو و قزاقستان آن قدر زياد است كه تقريباً هيچ نژادي از آبزيان در اين مناطق كه از نظر منابع غذايي و فعاليتهاي ماهيگيري بتوان روي آن حساب كرد، وجود ندارد و متأسفانه علت اين امر كوچ آبزيان، آلودگي گسترده اين مناطق بوده است. نشت مكرر و زياد نفت به نواحي ساحلي در آذربايجان و قزاقستان از عمل فتوسنتز و تبخير منابع گياهي دريايي ممانعت به عمل آورده و يكي از دلايل عمده بسيار مهم براي طغيان سطح آب درياي خزر در اواسط سال 1994 جريان 588 ميليون متر مكعب از مواد زائد و پسماندهاي بالغ بر 40 كارخانه و پالايشگاه در باكو به سمت درياي خزر بودهاست كه از 2هزار تن پسماند و مواد آلاينده، اكثريت آن متعلق به پسماندهاي نفتي بوده است. پسرفت و انقراض انواع آبزيان درياي خزر از سال 1990 ديده شد كه اين امر باعث تحريك مسئولان محافظت از محيطزيست و سواحل براي پيشگيري از اين معضل و آسيب وارده به اكوسيستم دريا شد و به همين خاطر نمايندگان كشورهاي منطقه سرانجام براي تنظيم پروژههاي اجرايي و ساير استانداردها و ميزانها جهت بهبود وضعيت محيطزيست درياي خزر تصميماتي اتخاذ نمودند كه جاي اميدواري بسياري بود.»
حرف آخر
با اين همه و با گذشت 11 سال از اين اتفاق، متأسفانه نهتنها اقدام
قابل توجهي در زمينه پالايش و پايش آب درياي خزر صورت نگرفت،بلكه درست در همين 11 سال معضلات اين حوزه آبي با شيب بسيار تندتري نسبت به گذشته به سمت بحرانيتر شدن پيش رفته است و امروز عملاً ثابت شده كه غذاهاي فسفردار دريايي درياي خزر چيزي جز لجن و كانون ميكروب نيست!
