علي شيرين | سا لن همايشهاي موسسسه فرهنگي اكو عصر روز چهارشنبه6 شهريور ماه نخستين برنامه ادبي شاعران و سخن سرايان پارسي را در حالي تجربه كرد كه طي اين سالها با وجود دغدغه و انگيزه برگزاري اينگونه محافل ادبي كه در توسعه وگسترش زبان و ادب فارسي و آگاهي از حال و روز شاعران و تحولات زباني آنها بسيار مؤثر است اما كسي نتوانسته و يا نخواسته بود كه آغازگر اين برنامه جريان ساز ادبي باشد و فضايي براي همدلي شاعران فراهم كند؛ فضايي كه ميتواند عاملي مهم در گسترش تعاملات فرهنگي و زباني و توسعه مباني و مفاهيم و مشتركات فرهنگي به شمار برود...
شعر؛ ابزاري براي اعتلاي كشورهاي منطقه
پروفسور افتخار حسين عارف، رئيس موسسه فرهنگي اكو با تشويق حاضران پشت ميكروفون حاضر ميشود و با بيان اينكه ادبيات در هر زباني حامل ارزشهاي جهاني همچون عشق، صلح، بشر دوستي و وراي زمان و مكان است، گفت: ميثاق فرهنگي اكو موجب شد تا شاعراني كه در زبان و ادب فارسي با هم ميراثدار مشتركي هستند، گرد هم آيند. رئيس موسسه فرهنگي اكو بزرگداشت بزرگان ادب و پاسداشت زبان و ادبيات غني كشورهاي عضو را يكي از اهداف فرهنگي اين موسسه برشمرد و افزود: شعر و ادب ارزشمندترين ميراث ملي و مشترك و ابزاري براي اعتلاي جايگاه كشورهاي منطقه است. او در ادامه چند قطعه از نو سرودهايش را براي حاضران قرائت كرد و مترجم آن را به فارسي ترجمه كرد.
شعر فارسي؛ هنر اول ايرانيان
دكتر محمد باقر خرمشاد سخنران بعدي اين محفل ادبي، شعر و ادب فارسي را اولين سر فصل مشتركي دانست كه در حوزه مفهومي به نام اكو به ذهن متبادر ميشود. وي ادامه داد: نزديكترين و گوياترين واژه براي تصوير گستره اين حوزه فرهنگي، شعر و قويترين جلوههاي فرهنگي منطقه در شعر و ادبيات تجلي پيدا كرده است. رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي با اشاره به اينكه به اذعان تاريخنگاران، مورخان و مستشرقان اگر نگوييم منطقه اكو به لحاظ شعر و ادب نسبت به ساير مناطق بسيار متمايز است، ولي ميتوان گفت متمايزترين منطقه به لحاظ شعر و ادب و تأثيرات آن بر مناطق مجاور بوده است.
خرمشاد شعر را مؤثرترين عامل رونق فرهنگي منطقه دانست و افزود: مردم امروز فارغ از گرايشات سياسي و جغرافيايي و منطقهاي به بزرگان و اديبان و مشاهير ادبي عشق ميورزند و اين عشق و علاقه موجب ايجاد همگرايي فرهنگي و تاريخي ميان ملتهاست.
وي با بيان اينكه قدرتمداران و استعمارگران نميخواهند اين تعلق و همگرايي حفظ شود تصريح كرد: با اين وجود شعر باعث نشو و نماي انديشههاي عرفاني و صلحجويانه و نوعدوستي ميان مردم منطقه شده است لذا وظيفه همه دستاندركاران اكو است كه به تقويت جريان شعر و ادب منطقه بپردازند تا فرايند بازگشت به خويشتن خويش تقويت شود.
رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات با اشاره به گسترش فعاليتهاي موسسه فرهنگي اكو در شهرهاي مختلف مثل شيراز، اصفهان، دوشنبه و كابل گفت: اميدواريم اين فعاليتها در ساير شهرهاي عضو اكو گسترش يابد.
وي با اظهار اينكه شعر هنر اول ما ايرانيهاست خاطر نشان كرد: يكي از افتخارات رهبران جمهوري اسلامي اين است كه به هنر شعر آراستهاند چراكه اين هنر عرشي است.
هنرنمايي پنج شاعر در بخش نخست شعرخواني
پس از پايان برنامه سخنراني نوبت به شاعران رسيد. در اين بخش پنج شاعر از ايران، افغانستان، پاكستان، تاجيكستان و افغانستان به خوانش اشعار خود پرداختند.
دكتر سيد علي موسوي گرمارودي نخستين شاعر اين بخش دو قطعه شعر بلند به نام «حماسه درخت» و «دوشنبه پايتخت گل»را براي مهمانان خواند.
حماسه رود را درودي نبايد گفت كه از خروش ناگزير است و...
سلام بر درخت كه غرور تملك ندارد. . .
و در ستايش شهر دوشنبه پايتخت تاجيكستان: اي دوشنبه چه گويمت چوني – هرچه گويمت افزوني
محمد افسر رهبين متولد بگرام افغانستان كه تاكنون 12 مجموعه شعر منتشر كرده و 7 مجموعه ديگر در حال چاپ دارد شاعر بعدي بود كه با استقبال و تشويق حضار اشعارش را خواند.
شعر«لحظه» را قاسم رضاپيرزاده به زبان اردو براي حضار خواند كه همزمان به انگليسي ترجمه و سپس به فارسي هم ترجمه شد.
لحظهام! اما قرن ميسازم و. . . و غزل ديگرش را با مطلع: اين دشت شوق چه آرامش بخش است ـ افسوس كه امكان حضور يار در آن نيست، به ميهمانان ارائه كرد.
سراينده سرود ملي تاجيكستان شاعر بعدي اين مراسم بود كه گفت: برخوان اذان روشنايي
–اين خاك زادگاه صبح است
– در سينه، شام پروريدن از براي چيست ؟
«گل نظر كالدي اف» شعر ديگري هم با عنوان «حق فرياد» را براي حاضران قرائت كرد. استاد سيد عبدالله حسيني، روحاني و مدير مركز اسلامي افريقاي جنوبي هم يكي ديگر از شاعراني بود كه با اقبال و تشويق حضار روبهرو شد. او به بيش از 80 كشور سفر كرده و صاحب تجربيات خوبي در عرصههاي مختلف به ويژه ادبيات كشورهاست.
«سفر قندهار» شعر سپيد بلندي بود متعلق به 20 سال پيش كه او ان را به تازگي تكميل كرده است:
ميآيم ابوار فرود / با شكوه از فراز فيروزكوه
من از خاندان خراساني هستم كه در آن خورشيد را غروبي نبود و. . .
پس از اجراي گروه سنتي موسيقي از افغانستان در بخش دوم شعرخواني محمد حسين فياض عضو انجمن شاعران انقلاب اسلامي افغانستان شعر «شهر انار»را درباره غزني قرائت كرد.
مادر هميشه گفت در شهر آفتاب / شاعر !زبان زخم دل مردم است
عليرضا قزوه رئيس كانون ادبي حوزه هنري و صاحب 40 مجموعه شعر، نقد، سفرنامه و تحقيق ادبي هم نو سرودهاي را قرائت كرد.
حالا ديگر شعرخواني گروه اول به پايان رسيده و نوبت به اجراي يك گروه موسيقي از افغانستان رسيده است. اجراي اين گروه كه به اتمام ميرسد از دكتر غلامعلي حداد عادل براي سخنراني دعوت ميشود. رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي كه مدتي است در سالن در جمع شاعران و اديبان حضور يافته است پشت ميكروفون قرار ميگيرد... حداد عادل در ابتدا با قرائت بيت شعري سخنانش را آغاز كرد:
اي وقت تو خوش كه كردي وقت ما را خوش
سپس به موضوع زيبايي در زبان وكلام پرداخت وگفت: هر چيزي كه ما در اين دنيا با آن سروكار داريم ميتواند بستر زيبايي شود و ميان گياه، جماد و حيوان و انسان تفاوتي نيست، لذا هر چيزي كه ما در اين جهان ميبينيم ميتواند به دست يك انسان هنرمند زيبا شود. وي سفالينههاي هنري، تنديسهاي سنگي، گچبريها و منبتكاريها را از جمله اين آثار دانست كه ثمره خلاقيت هنرمندان است.
رئيس بنياد سعدي با اشاره اينكه شعر شكل هنري انديشههاي انساني است تصريح كرد:شعر اعمال هنري در بستر انديشه است و انديشه به عالم ديگري تعلق دارد و واسطه ما و انديشه زبان وكلام است. لذا ما با زيبايي بخشيدن به كلام به انديشه زيبايي ميبخشيم و اين چنين است كه شعر پديد ميآيد. حدادعادل با اشاره به اينكه هنر زبان بينالمللي است و احتياج به ترجمه ندارد افزود: اما شعر به ترجمه نياز دارد در عين اينكه ترجمهپذير نيست چراكه زيبايي شعر ارتباط تنگاتنگي با واژهها و ساخت و صرف و نحو هر زبان دارد و آنچه در ترجمه گم ميشود بخشي از زيبايي شعر است براي همين شعر بلندمرتبهگاني مثل حافظ ترجمهناپذير است. رئيس فرهنگستان زبان فارسي ادامه داد: مترجم حافظ به زبان فرانسه ميگفت: 50 درصد زيبايي شعر در ترجمه از بين ميرود اما همان 50 درصد هم غنيمت است. خوانش غزل «گل آفتابگردان» پايان بخش برنامه سخنراني اين استاد فلسفه بود:
من گل آفتابگردانم / از رخت روي بر نگردانم
غير سيماي آسماني تو / قبله ديگري نميدانم
دست بر آسمان، پاي بر خاك، پاي كوبان وسرافشانم /گر نبينم تورا نميرويم
و شعر ديگر دكتر حداد عادل درباره زبان فارسي بود:
اي در درياي دري،اي تو ميراث نياكان
اي زبان مادري
در تو پيدا فر ما، آيين ما
جاودان زياي زبان دانش و فرزانگي !
در بخش دوم شعرخواني نيز علي رضا قزوه، فاطمه راكعي، محمد حسين فياض از افغانستان و محمد سرور رجايي شاعر مهاجر افغاني اشعار خود را ارائه كردند كه با استقبال و تشويق حضار روبهرو شد. پايانبخش اين مراسم هم اهداي لوح يادمان اين محفل ادبي به برگزيدگان و شاعران منتخب بود.
