هر چند برخي پزشكان از داروهاي خارجي اسطوره ساختهاند و به بيمار القا ميكنند اما استانداردهاي بينالمللي داروهاي وطني بيانگر آن است كه اين داروها نه فقط با داروهاي خارجي تبليغ شده از سوي برخي پزشكان و داروسازان تفاوتي ندارند بلكه در برخي موارد هم يك سر و گردن از مشابه خارجي بالاترند و بيترديد اسطوره كيفيت برتر داروهاي خارجي، تصور پوچي است كه حكايت از برخي غرضورزيها و پشتپردههايي از ارتباطات معنادار مالي ميان برخي پزشكان و شركتهاي وارداتي دارو دارد. رئيس سازمان غذا و دارو نيز با دفاع از كيفيت داروهاي وطني تأكيد، اصرار به مصرف داروهاي برند، بيانصافي توصيف ميكند.
تجويز غير منطقي دارو و ترجيح و توصيه داروهاي خارجي نسبت به داروهاي وطني يكي از آفاتي است كه امروز و در شرايط كنوني كه ارز سوار بر امواج خروشان بالا و پايين ميرود و تحريمهاي غير انساني مردم را در تنگنا گذاشته است بيش از هر زمان ديگري سلامت جامعه را با چالش مواجه ميكند. در اين ميان اما در كنار اكثريت پزشكان متعهدي كه واقع بينانه داروهاي ساخت داخل را تجويز و توصيه ميكنند، پزشكاني هم هستند كه با گرفتن ژستهاي روشنفكري داروهاي وطني را «به درد نخور» خوانده و در حالي كه مشابه داخلي داروي تجويز شده وجود دارد، بيمار را با صرف هزينههاي چندين برابري به سمت خريد داروهاي خارجي سوق ميدهند. اما آيا به راستي داروهاي وطني بيكيفيت است؟ اين سؤالي است كه حتي در شرايط كنوني تحريم و محدوديت ارز نيز ذهن مردم را به خود مشغول داشته است و مخاطبان روزنامه «جوان» نيز در تماسهاي مكرر با ما از حقيقت كيفيت داروهاي وطني ميپرسند؛ شبههاي كه با القاي برخي پزشكان براي اين گروه از افراد حاصل شده است.
شفا در داروي خارجي نيست اقتصاد مقاومتي امري است كه در شرايط كنوني وارد حوزههاي سلامت و دارو و درمان نيز شده است. اين مسئله بدين معني است كه حوزه سلامت امروز بيش از هر زمان ديگري نيازمند مديريت است. به بيان ديگر به باور بسياري از صاحبنظران از جمله رسول خضري، عضو كميسيون بهداشت و درمان، وقتي مشابه داروي وطني وجود دارد به هيچ وجه لزومي ندارد كه ارز مرجع براي واردات آن دارو هم اختصاص يابد.
عبدالرحمانرستميان، عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس در گفتوگو با جوان بر اولويتبندي و مديريت يك ميليارد دلار ارز اختصاص يافته به دارو تأكيد ميكند. با وجود اين هنوز هم نسخه برخي از پزشكان با ليستي از داروهاي خارجي پيچيده ميشود كه با ژستي دلسوزانه و گاه روشنفكري ميكوشند به بيمار القا كنند شفا در داروي خارجي است!
جايگاه برتر داروهاي ايراني در كشورهاي حوزه منا رئيس سازمان غذا و دارو اما از كيفيت داروهاي وطني تمام قد دفاع ميكند و ميگويد: در شرايط خاص اقتصادي و در حالي كه بسياري از داروهاي خارجي نمونه ايراني با كيفيت دارند، اصرار برخي پزشكان و بيماران براي مصرف داروهاي برند بيانصافي است. خضري عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس نيز به «جوان» ميگويد: ما در صنعت داروسازي پيشرفتهاي خوبي داشتهايم و ميتوان ادعا كرد مرغوبيت داروهاي ايراني مطابق با استانداردهاي جهاني است. به باور وي صنعت داروسازي ايران در ميان ۲۸ كشور حوزه منا جايگاه نخست را دارد.
دكتر محمد رضا شانهساز هم كيفيت داروهاي ساخت داخل را تابع استانداردهاي بينالمللي ميداند و به «جوان» ميگويد:شركتهاي داروسازي براي دريافت مجوز توليد دارو، بايد استانداردهايي مطابق با كتب، منابع و مراجع مورد تأييد بينالمللي مانند فارماكوپه اروپا و امريكا ارائه دهند.
اصلاح الگوي مصرف در دارو
سرانه مصرف دارو در كشور ما نشان ميدهد گاهي پزشكان ما در تجويز از الگوهاي منطقي پيروي نميكنند و اين مسئله در شرايط كنوني ميتواند بيش از هميشه چالشزا باشد. به باور شيباني بايد الگوي مصرف دارو اصلاح شود تا مشكلي براي تأمين دارو بهوجود نيايد و اين مهم همكاري پزشكان را ميطلبد. رئيس سازمان غذا و دارو خاطر نشان ميكند: اصرار بر مصرف داروهاي برند در شرايط كنوني بيانصافي است و ميتواند اين تصور را در مردم ايجاد كند كه با كمبود مواجهيم در حالي كه خيلي از اين داروها با كيفيتي خوب در داخل توليد ميشوند.
پشت پرده القاي كيفيت برتر داروهاي خارجي اما پشت پرده القاي كيفيت برتر داروهاي خارجي از سوي برخي پزشكان و داروخانهداران چيست؟
پاسخ به اين سؤال را ميتوان در سفرهاي خارجي شركتهاي وارد كننده دارويي و گاهي پورسانتهايي كه در برابر تبليغ و معرفي اين دارو به پزشك داده ميشود پيدا كرد. هر چند چنين پديدهاي از سوي تعداد معدودي از پزشكان اتفاق ميافتد اما معاون درمان وزارت بهداشت نيز بدان اذعان دارد. سيد حسن امامي رضوي از اين پديده تحت عنوان پديده القايي ياد ميكند.
اين در حالي است كه خضري تأكيد ميكند: پس از بهوجود آمدن بحران يورو در اروپا شركتهاي داروسازي برند با لابراتورهاي زير زميني تباني كردند تا با برند آنها و مواد اوليه بيكيفيت مكملهايي توليد شود كه از طرق مختلف وارد كشورهاي ديگر ميشوند. به باور اين پزشك و عضو كميسيون بهداشت داروهاي داخلي كاملاً قابل اعتمادند در حالي كه برخي برندهاي خارجي مشخص نيست از كجا آمدهاند و آيا مافياي جهاني دارو پشت سرشان قرار دارد يا در ورود به كشور از مجاري قانوني و با رعايت شرايط انتقال به بازار دارويي رسيده است؟
همه در كنار هم نسخه تحريمها را بپيچيم صرفنظر از تمام مشكلاتي كه با طناب تحريم به دست و پاي صنعت داروسازي كشورمان بسته شده، كيفيت داروي ايراني به جهان ثابت شده است و توانايي توليد داروهاي بيولوژيك، نانو داروها و راديو داروها حكايت از توانايي بالاي محققان ايراني در دستيابي به برترين تكنولوژيهايي دارد كه تنها در اختيار تعداد معدودي از كشورهاست. با وجود اين همه بايد در كنار هم قرار گيريم چه پزشكي كه با تجويز داروي وطني از توليد ملي حمايت ميكند و چه بيماري كه با اطمينان ساخته دست داروسازان هموطنش را مصرف ميكند و اين رمز پيچيدن نسخه تحريمهاست.
