چرا كرسيهاي آزادانديشي اينقدر مهم هستند؟ چرا تحقق آنها بايد رصد شود؟ افكار عمومي پاسخ اين قبيل پرسشها را در رسانهها و در برون داد كرسيهاي آزادانديشي جستوجو ميكنند. جامعه پويا، انديشههايي پويا دارد و دانشگاه نه به عنوان تنها مركز پرورش فكر، بلكه به عنوان پيشاني رشد فكري جامعه با داشتن ظرفيت نيروي جوان و فرهيخته چشمهاي زيادي را به خود دوخته است. برهمين است كه اتفاقات و برنامههاي دانشگاهي با دقت بيشتري از سوي جامعه دنبال ميشوند.
تعامل و سعه صدر مسئولان نياز است علي صالحي، مسئول بسيج دانشجويي دانشگاه اصفهان نيز ضمن رو به شتاب بودن روند برگزاري كرسيهاي آزادانديشي معتقد است: بسيج دانشجويي در دانشگاههاي سراسر كشور در زمينه برگزاري كرسيها موفق عمل كرده است. بسيج دانشجويي دانشگاه اصفهان هم فعاليتهاي خوبي را در اين باره داشته است. البته برگزاري هرچه پربارتر كرسيهاي آزادانديشي، سعه صدر و تعامل مسئولان را نيازمند است.
دانشگاههاي شهرستاني پيشتازند
روند رشد كيفي و كمي برگزاري كرسيهاي آزادانديشي در دانشگاهها را ضعيف، ولي در عين حال رو به بهتر شدن ارزيابي و بيان ميكند: كرسيهاي آزادانديشي در دانشگاههاي شهرستانها با كيفيت و نظم بيشتري دنبال ميشوند و در اين رابطه دانشگاههاي ياسوج، هرمزگان و شيراز همچنان اولينهاي برگزاري اين كرسيها هستند.
وي خاطر نشان ميكند: براي اينكه كرسيهاي آزادانديشي در رسيدن به اهداف خود موفق شوند نياز به فضايي آرام دارند و بايد سعي كرد روحيه نشاط و اميد در دانشگاهها افزايش يابد نه اينكه با امنيتي توصيف كردن دانشگاهها اين روحيه را سركوب كرد. مسئلهاي كه به عهده دانشجويان گذاشته شده چطور ميتواند امنيتي باشد؟
وي علت استقبال دانشجويان دانشگاههاي شهرستان را نسبت به دانشجويان دانشگاههاي تهران، اينطور بيان ميكند: اولاً در دانشگاههاي شهرستان حاشيهسازي كمتر است، از طرفي دانشگاههاي تهران سياسيترند و حساسيت روي آنها بيشتر است.
بهرهبرداريهاي جهتدار محمد رضايتي، دبير كل انجمن اسلامي دانشجويان مستقل يكي از دانشجوياني است كه افراد را از بيان اظهار نظرات غيرمتعهدانه كه به فضاسازيهاي مخرب رسانهاي در اين رابطه دامن ميزنند بر حذر ميدارد و به «جوان» ميگويد: كرسيهاي آزادانديشي اگرچه نه به قوت در خور انتظار، اما كمابيش برگزار ميشوند و سرعت آنها نيز شيب مثبتي به خود گرفته است. با وجود اين دو نكته است كه برخي آنها را بهانه كم رونق بودن يا اصلاً برگزار نشدن كرسيها در قد و قواره مورد انتظار ميدانند. يكي وجود آييننامههاي اجرايي و غير اجرايي دست و پا گير براي كرسيهاي آزادانديشي است، ديگري فضاي موجود در دانشگاههاست كه من با هيچ كدام موافق نيستم.
وي در بيان علت مخالفت خود با نظر منتقدين كارنامه برگزاري كرسيهاي آزاد انديشي در دانشگاهها ميافزايد: اولاً برگزاري اين كرسيها بر عهده دانشجويان است و نه مسئولان؛ بنابراين مسير، خيلي از قانونهاي از بالا به پايين و فرمايشي(اگر باشند، كه نيستند) تبعيت نميكند.
رضايتي، البته وجود آييننامههاي دست و پا گير را رد نميكند اما منتسب كردن آن به عنوان اصليترين دليل براي روند كند برگزاري كرسيها را نيز اشتباه ميخواند و ادامه ميدهد: برخي اين فضا را دستمايه بهرهبرداريهاي جهتدار خود ميكنند.
امسال؛ بهتر از سالهاي قبل بهنام پرور، دبير جامعه اسلامي دانشگاه زنجان هم با اشاره به سرعت گرفتن جريان برگزاري كرسيهاي آزادانديشي در اين باره اظهار ميدارد: هرچند هنوز با ايدهآلي كه مدنظر رهبر انقلاب براي اين كرسيهاست خيلي فاصله داريم اما با همت تشكلهاي دانشجويي دانشگاهها در سراسر كشور، كرسيهاي آزادانديشي در سالجاري نسبت به سالهاي گذشته هم از نظر كمي و هم كيفي قابل قبولتر بوده است. البته تأكيد ميكنم كه هنوز خيلي با آنچه بايد اين كرسيها باشند، فاصله داريم.
مهمترين هدف كرسيها؛ ترويج انديشه مهدي خوجگي، دبير جنبش عدالتخواه دانشجويي نيز به «جوان» ميگويد: به طور كلي نگاهم نسبت به فضاي كرسيها مثبت و رو به رشد است اما براي ارزيابي آنها بايد به هدف پشت كرسيها دقت كرد. نبايد فراموش كرد كه كرسيهاي آزادانديشي ابزاري براي رسيدن به مباني هستند كه تأكيد بر آنها باعث ميشود كرسيها هم بيشتر برگزار شوند و هم به اهداف خود نزديكتر باشند.
وي مهمترين هدف اين كرسيها را ترويج فضاي انديشه و تفكر بين دانشجويان و سرريز آن بين عموم جامعه ميداند و تأكيد ميكند: كرسيهاي آزادانديشي بايد زمينه انديشه آزاد را براي رسيدن به اهداف انقلاب و جنبش نرم افزاري فراهم كنند.
از سياست تا كليشه خوجگي، برگزاري كرسيهاي آزادانديشي را رو به رشد و در عين حال دور از وضعيت آرماني و فضاي مطالبات مقام معظم رهبري توصيف و اذعان ميكند: در حال حاضر اغلب كرسيها حول دو محور تشكيل ميشوند؛ يا سياسياند يا كليشههاي ذهني برگزاركنندگان خود را دارند. مثل بحث ولايت فقيه، حجاب و عفاف و اجباري بودن حجاب، تفكيك جنسيتي دانشگاهها.
وي ميافزايد: هر چند طرح اين مباحث در دانشگاهها خوب است اما بايد به آنها ضريب بدهيم. ذهنيت بسياري از برگزاركنندگان كرسيها قالب گرفته و از مباني انديشهاي غافل شدهاند. به عبارتي، فضاي سياستزده بر كرسيهاي آزادانديشي تأثير گذاشتهاند.
دبير جنبش عدالتخواه دانشجويي چند نكته را در ايجاد فضاي كنوني اين كرسي مؤثر ميداند: اول ارتقاي فضاي انديشه و مطالعه بين برگزاركنندگان كرسيهاي آزادانديشي، زيرا دغدغه برگزاري كرسيهاي آزادانديشي بدون مطالعه باعث ميشود خروجي كرسيها قالب بگيرند. دو نفر صاحبنظر يا چهره را ميآورند به جاي آزادانديشي، جلسه مناظره برگزار ميشود و جزو آمار و بيلانكاري برگزاركنندگان محاسبه ميشود. از طرف ديگر فضا و خصلت آزادمنشانه بايد در ميان تمام افراد دانشگاه گسترش يابد. برخوردهاي غيرفكري، سياسي و جنجالي و چكشي با اقدامات فكري مسير را منحرف ميكند.
وي كارهاي فكري را حوزه اقدام آرام، مداوم و در فضاي گفت و شنود عنوان ميكند و ميگويد: برگزاري كرسيها بايد به تقويت فضاي انديشه و مباحث فكري دامن بزند. تا زماني كه دغدغه بچهها مسائلي است كه چند چهره سياسي به جامعه پمپاژ ميكنند يا رسانهها به جامعه القا ميكنند آزادانديشي اتفاق نميافتد.
كساني كه دغدغه برگزاري كرسيهاي آزادانديشي را دارند بايد افق نگاهشان به انقلاب و آرمانها بلندتر باشد تا مباني بيشتري توليد شود. كرسيهاي آزادانديشي بايد از فضاي سطحي رسانهها و جنجالهاي رسانهاي دور بماند. تمام تشكلها و جنبشهاي دانشجويي عدالتخواهي را سرلوحه كار خود قرار ميدهند اما بايد از دل اين كرسيها تئوريهايي بر مبناي انقلاب و آرمانهايمان بيرون بيايد. بايد كرسيهاي آزادانديشي با اين افق نگاه و دوري از فضاهاي موقتي و گذرا محقق شود.
