اين روزها كه موضوع كاهش سهميه حج ايران از سوي عربستان مطرح است، نگرانيها در ميان خانوادههايي كه سالهاست فيش حج تهيه كرده و منتظر تشرف به مكه مكرمه هستند، خصوصاً داوطلبين مسن و بيمار اعزام به حج، شدت گرفته است و مردم به ويژه يك ميليون و ۴۰۰ هزار نفر متقاضي ثبتنامي براي تمتع، سؤالات بسياري دارند كه تا امروز از ميان اظهارات مسئولان سازمان حج، كمتر پاسخ شفافي براي آنها يافتهاند.
كاهش سهميه حجاج ايراني كه بنا به پيشبيني معاون حج سازمان حج و زيارت تا چهار سال ادامه دارد، پيامهاي اجتماعي و سياسي مختلفي را در بر دارد. اين موارد از شيطنت ساير كشورها در روابط ايران و عربستان و تنشهاي سياسي گرفته تا ساختوسازهاي مكه و مدينه را شامل ميشود. اما در اين بين نكتهاي كه بيش از بقيه مسائل افكار عمومي را درگير كرده، حضور افراد مسن در نوبت اعزام به تمتع است كه اگر اين كاهش سهميه همچنان ادامه داشته باشد يا به دلايل و شرايطي كه برخي موارد آن عنوان شد، سهميهها با بهانههاي مختلف از سوي عربستان كمتر شود، تكليف اعزام آنها در ابهام باقي ميماند.
شرايط فقهي استطاعت براي حاجي، اغلب در سنين ميانسالي به بالا براي افراد جامعه ايجاد ميشود، از طرفي به خاطر آمار بالاي متقاضيان اعزام به تمتع در ايران، نامنويسي و نوبتبندي براي تشرف به حج تمتع در كشور ما ساليان بسياري است رعايت ميشود.
همچنين بر اساس قوانين مورد توافق سازمان كشورهاي اسلامي، سهميه زائر بيت الله الحرام براي هر كشور به تناسب و ضريب جمعيت آن كشور تعيين ميشود. اما توافقات و امضاي تفاهمنامههاي گوناگون ميان ايران و عربستان باعث شده بود در طول سالهاي گذشته مسئولان عربستاني سهميه مضاعفي را براي حجاج ايراني در نظر بگيرند.
بنا به گفته مسئولان سازمان حج، سال گذشته علاوه بر اعزام ۹۴ هزار نفر از ايران به حج تمتع، سهميه كشورهايي كه سهميه حج داشتند ولي از سهميهشان استفاده نكردند، نيز با رايزنيها و با توافق مقامات سعودي به ايران اختصاص پيدا كرد. اما امسال بنا بر اعلام معاون حج سازمان حج و زيارت، اگر كشوري از سهميه خود استفاده نكند، با توجه به نقش ايران در زمينه سياسي و تحولاتي كه در منطقه به وجود آمده، بعيد است سهميه كشورهاي ديگري كه نخواهند از آن استفاده كنند به ايران بدهند.
به هر رو پيش بينيها نشان ميدهد كه اجراي كامل طرح هادي شهرهاي مكه و مدينه تا چهار سال آينده ادامه داشته باشد و اين مسئله قطع يقين بر كاهش سهميه حجاج ايراني اثر خواهد گذاشت. تأثيري كه امسال با وجود تخصيص كادر اجرايي كاروانهاي اعزامي به حجاج و زائران بيتالله الحرام و حرم مطهر پيامبر اكرم(ص) تعديل نشده است.
مسئله آخر اينكه فرصت سفر اخير رئيسجمهور به عربستان براي شركت در اجلاس مكه و همچنين برگزاري اجلاس سران عدم تعهد در تهران و سفر پسر پادشاه عربستان به ايران براي شركت در آن، براي گفت و گو و رايزني در مورد افزايش سهميه حج تمتع از سوي مسئولان سازمان حج و زيارت مغتنم شمرده نشد و از دست رفت؛ فرصتي كه شايد براي متقاضيان مسن و بيمار سفر به سرزمين حج ديگر تكرار نشود. خدا كند مسئولان سازمان حج و زيارت براي افرادي كه سالها است با شوق و ذوق فراوان اقدام به تهيه فيش حج كرده و در نوبت قرار گرفتهاند و امروز جواب ميگيرند كه بيش از ظرفيت ثبت نام شدهاند، پاسخ منطقي ارائه كنند.
به جز اين، بر اساس گفتههاي رئيس سازمان حج و زيارت تا قبل از اين، سالانه ۱۰۰ هزار نفر از يك ميليون و ۴۰۰ هزار نفر متقاضي ثبتنامي به تمتع اعزام ميشدند كه با اين حساب مدت انتظار هر فرد به طور متوسط ۱۴ سال بود. شرايط موجود پاسخ به اين سؤال را ضروري ميكند كه از امسال تا چهار سال آينده مدت متوسط انتظار زائران ايراني از ۱۴ سال به چند سال افزايش خواهد يافت؟
