نكته جالب اينجاست كه مسئولان ما هم در طول چند سال اخير نشان دادند كه نسبت به آثاري كه در سينماها در حال پخش هستند اعتراض دارند و به دنبال توليد و ترويج آثار فاخر هستند اما با وجود علاقهمندي هر دو گروه حلقه مفقودهاي در اين ميان وجود دارد كه آن عدم اكران مناسب اين سبك فيلمها است و اينكه در زمان توليد هيچگاه آنطور كه بايد از آنها حمايت نميكنند و اينجاست كه اما و اگرها براي اين تصميمگيري و اعمال سليقهها شدت ميگيرد. با مهدي صباغزاده كه اين روزها فيلم «راه بهشت» را با موضوعيت صدر اسلام روي پرده دارد و اين اثر با بيمهري در اكران مواجه است به گفتوگو نشستيم و او از مصائبي كه در راه ساخت اين فيلم پشت سر گذاشت براي ما سخن گفت.
در طول سالهاي اخير موضوع اكران فيلمها به يك معضل تبديل شده است و اكثر كارگردانها بعد از اكران فيلمشان نسبت به نحوه اكران آن انتقاد دارند و معتقدند نسبت به فيلمشان منصفانه عمل نشده است، شما هم در اين مدت جزو آن دسته از افراد بوديد. كمي راجع به اين موضوع صحبت كنيد.
متأسفانه همانطور كه خودتان هم اشاره كرديد بحث اكران در طول سالهاي اخير، به مبحث پيچيدهاي مبدل شده است و فيلمهاي ارزشي و فاخر جايي در اكرانهاي وسيع ندارند و بسيار مظلوم واقع ميشوند. فيلم «راه بهشت» هم با توجه به موضوعيتي كه داشت از اين قاعده مستثني نيست، اين فيلم به شكل محدود تنها در ۶ سينما به نمايش درآمد و در برخي سينماها هم به شكل تك سئانس روي پرده رفت. در چنين شرايطي شما چطور ميتوانيد انتظار داشته باشيد كه يك اثر ديده شود؟ به نظر من بايد براي فيلمهايي نظير «راه بهشت» كه يك اثر مذهبي و تاريخي است شرايط ويژهاي را در نظر گرفت نه اينكه كاري كرد كه اين آثار ديده نشوند.
همواره بهانه سينماداران براي عدم اكران وسيع اين نوع فيلمها مخاطب محدود آنهاست و اينكه فيلمهاي فاخري نظير «راه بهشت» در جذب تماشاگران موفق عمل نميكنند.
ما نميتوانيم به اين بهانه مردم را از سينماي ارزشي و ديني دور كنيم چرا كه به نظر من اين وظيفه مسئولان است كه به عنوان متولي با توجه به اعتقادات مردم از اين نوع فيلمها حمايت كنند و بستري را فراهم كنند تا اين آثار بتوانند مخاطب خود را كه برخلاف تبليغات منفي از جانب برخي نه تنها كم نيست بلكه بسيار زياد هم هست را به سالن سينما بكشاند. ما هيچ گونه تبليغي در رابطه با اين نوع فيلمها نداريم و تعداد كمي سينما را آن هم به شكل تك سئانس به اين فيلمها اختصاص ميدهيم آن وقت چطور انتظار داريم كه مردم به تماشاي اين فيلمها بيايند؟ در هر حال بايد از اين سبك فيلمها حمايت كرد.
وقتي شما به موضوع حمايت اشاره ميكنيد منظورتان ارگان يا نهاد خاصي است؟
بالاخره يك سري ارگانها و نهادها هستند كه خودشان را متولي سينما ميدانند. در كنار اين نهادها شهرداري همواره يكي از داعيهداران سينماست و خب اين نهادها ميتوانند با در اختيار قرار دادن يك سالن سينما به اين نوع فيلمها از اجحافي كه در حق آنها ميشود جلوگيري و به نوعي از آن حمايت كنند.
پس به نوعي شما متوليان سينما را به عدم حمايت از اين نوع فيلم محكوم ميكنيد؟
بحث محكوميت قشري نيست، من نسبت به نحوه اكران اين نوع فيلمها نقد دارم. از سويي به ما ميگويند كه حامي فيلمهاي اخلاقي، ارزشي و فاخر هستند و ميخواهند اين نوع فيلمها بيش از پيش ديده شوند و به نوعي پز روشنفكري ميدهند اما وقتي پاي عمل به ميان ميآيد پشت فيلمهاي اينچنيني را خالي ميكنند و اصلاً تلاشي براي ديده شدن كارهاي ارزشي نميكنند. به نظر من اين رفتار دوگانه نشانگر نوعي تعارض و تناقض رفتاري است و خب اين تناقضات هم باعث ميشود فيلمهاي ديني مظلوم واقع شوند.
به نظرتان با اين عدم حمايتها فيلمسازي ديگر رغبت ميكند در اين زمينه فيلم بسازد؟
من اين فيلم را با همه عشق و اعتقاداتم ساختم. ميخواستم كاري بسازم كه در حافظه ديني، تاريخي مردم ثبت شود. وقتي شما قدم در اين راه ميگذاريد از خيلي چيزها ميگذريد اما تنها چيزي كه شايد برنتابيد اين نوع برخوردهاي نامهربانانه و پرتناقض است. من در مصاحبه قبليام هم به اين موضوع اشاره كردم كه متوليان اين عرصه توان اجرايي حمايت از اين نوع فيلمها را ندارند پس نبايد شعار سر دهند و دائم بگويند خواستار توليد چنين فيلمهايي هستند چرا كه صندليهاي خالي كه در اثر اكرانهاي نادرست به وجود ميآيد به شدت ما را افسرده خواهد كرد و انگيزه ما را براي فيلمسازي در اين سبك كم ميكند.
البته فيلم شما در طرح جديد اكران رمضان به روي پرده رفت. اصلاً شما با ايده اين طرح موافق هستيد؟ در حالي كه انتقادهايي نسبت به اين موضوع وجود دارد؟
صددرصد، من همواره با طرحهاي ويژه براي اكران فيلمها موافق هستم چراكه اعتقادم بر اين است بايد از تمام توان براي گرداندن چرخهي سخت سينما كمك گرفت، به طور كل ميتوانم بگويم سينما در ايام رمضان قابليت جذب مخاطب را دارد اما خب در اين ميان برخي شروع به انتقاد از اين طرح كردند كه به نظرم اصلاً درست نيست.
منظورتان از بعضيها، حوزه هنري است كه در اين مدت انتقادهاي زيادي را پيرامون اين طرح بيان كرده است؟
واقعاً متعجب هستم كه حوزه هنري نسبت به اين طرح چنين موضعگيرياي داشته است چرا كه معتقدم با توجه به اثرگذاري كه اين طرح دارد بايد از آن حمايت شود اما متأسفانه حوزه هنري به دليل اختلاف نظري كه با وزارت ارشاد دارد حاضر به همكاري با آنها نيست و با وجود سينماهاي بسياري كه در اختيار دارد حاضر نيست از آنها در اين زمان استفاده كند در حالي كه بايد در اين زمينه نظر معاونت سينمايي را حجت فرض كنند و از آنها حمايت كنند، در هر حال همانطوركه اشاره كردم بايد بگويم بايد در اين شرايط كه وضعيت فروش فيلمها در گيشه چندان مطلوب نيست از هر اقدام مناسبي براي رونق چرخه سخت سينما حمايت كرد و نبايد چوب لاي چرخ آنها گذاشت چرا كه دود آن در نهايت به چشم خودمان ميرود.
ولي خب اعتقاد آنها بر اين است كه در ايام ماه رمضان بهتر است مردم به عبادت بپردازند و به سينما نروند؟
به نظر من مردم مسلمان ما در اين زمينه بسيار توجيه هستند. آنها با توجه به ميزان اعتقاداتي كه دارند همواره بهترين برنامهريزي را براي عبادت دارند و با توجه به اين كه در سالهاي اخير ماه رمضان در تابستان واقع شده است آنها دوست دارند در كنار عبادتي كه دارند به همراه خانوادهشان به گردش و تفريح بپردازند و در اين ميان تماشاي آثاري تأملبرانگيز هم ميتواند جزو تفريحات سالم باشد. ما نميتوانيم براي مردم در اين زمينه تعيين تكليف كنيم چرا كه در زمينه طرح اذان تا اذان كارشناسيهاي لازم انجام شده و بايد از اين طرح مثبت حمايت كرد.
شما در جايي به اين موضوع اشاره كرديد كه فيلم «راه بهشت» در زمره فيلمهاي عبادي قرار دارد؟
من اين موضوع را در پاسخ به سؤال خبرنگاري مطرح كردم كه پرسيد چرا حوزه هنري از اين فيلم حمايت نكرد، حالا در اينجا به تفصيل در اين باره توضيح ميدهم و آن اين است كه فيلم ما با توجه به موضوعيتي كه دارد و پيرامون حوادث صدر اسلام است يك اثر ارزشي محسوب مي شود چرا كه وقتي مردم از طريق يك فيلم با رياضتهايي كه حضرت محمد براي دعوت مردم به اسلام كشيده است آشنا ميشوند از اين طريق بهتر و بيشتر ميتوانند نسبت به دينشان آگاهي پيدا كنند و خب اين واقعيت است كه مردم در ايام ماه رمضان بيشتر دوست دارند كه راجع به دينشان تفحص كنند.
حالا كه گفتوگو به موضوع فيلم كشيده شد درباره سوژه اين فيلم صحبت كنيد و اينكه در كنار روايت تاريخي چه تدابيري را براي جذب مخاطب اتخاذ كرديد؟
شما وقتي يك قصه را به تصوير ميكشيد و آن را تبديل به فيلم ميكنيد خواه، ناخواه بايد به آن المانهايي براي جذب مخاطب و ايجاد جذابيت اضافه كرد به همين خاطر ما در عين حال كه به روايت تاريخ آن دوران ميپرداختيم تمام تلاشمان را به كار بستيم تا به موازات آن حوادث را به دل قصه اضافه كنيم چرا كه شما اگر در روايت يك كار تاريخي از اين قصههاي فرعي اما جذاب غافل شويد نميتوانيد فيلمتان را آن طور كه ميخواهيد در ذهن مخاطب به ماندگاري برسانيد.
فكر ميكنيد «راه بهشت» توانست آن عده از مخاطبان كه براي تماشاي اين فيلم به سالنهاي سينما آمدند را راضي كند؟
صددرصد، با وجود اطلاعرساني محدودي كه در اين زمينه انجام شد اما خوشبختانه هر كسي كه به سينما رفت راضي از آنجا بيرون آمد. مردم ما در طول سالها ثابت كردهاند كه به فيلمهاي تاريخي مذهبي علاقه ويژهاي دارند چرا كه همواره مسائل مذهبي به ويژه آن قسمت كه با صدر اسلام و گسترش دين ما در عربستان مرتبط است به موازات آن در ساير كشورها علاقهمند هستند.
به نظر شما تماشاي اين سبك فيلمها ميتواند در بالا بردن ميزان اعتقادات مردم نقش داشته باشد؟
بيترديد بله، بسياري از كشورهاي پيشرفته اين روزها تمام تلاششان را به كار بستهاند كه از طريق رسانههايي كه در دست دارند به طرق مختلف به صدور فرهنگ خود بپردازند و خب كشور ما هم متأسفانه در چند سال اخير با گسترش شبكههاي ماهوارهاي و اينترنت در آماج اين فرهنگهاي بيگانه كه با اصول اعتقادي، مذهبي و فرهنگي ما در تضاد است قرار دارد. در حالي كه ما با وجود شعارهايي كه در اين زمينه ميدهيم اما به طور ريشهاي هيچ گاه در اين عرصه كاري از پيش نميبريم و نه تنها از كساني كه در اين زمينه فيلم ميسازند حمايت نميكنيم بلكه بستر را هم براي ادامه فعاليت آنها ناهموار ميكنيم. در هر حال ما بايد به اين موضوع واقف باشيم پيش از اين هر مسئله ديگر بايد از طريق فرهنگسازي مردم را با ابعاد مختلف مذهب آگاه كرد و شرايط را براي آشنايي بيشتر آنها با فرهنگ ديني فراهم نمود.
در هر حال ما شاهد هستيم تمام مدعيان حمايت از اين فيلمها در هنگام عمل از حمايت از آن دست ميكشند، روي صحبت شما با حوزه هنري است؟
بله، آنها مدام ميگويند ما فيلم مناسب براي پخش در ايام ماه رمضان نداريم. من نميدانم آنها مناسب بودن را به چه چيزي تعبير ميكنند، در حالي كه فيلمي مانند «راه بهشت» از مضموني كاملاً مذهبي برخوردار است و با حال و هواي اين ايام سازگاري بسياري دارد. آنها بيش از ۹۰ سينما را در اختيار دارند و با اين كارشان بخش عمدهاي از سينما را از نعمت چنين امكاني محروم ميكنند. در هر حال نهادي مانند حوزه هنري كه مدام از توليد چنين فيلمهايي در حرف دفاع ميكرد بايد مسئولانهتر در اين باره عمل كند و به طور جدي و شفاف پاسخگو باشد.
همانطور كه خودتان هم اشاره كرديد موضوعيت اين فيلم درباره وقايع صدر اسلام است و شما در شرايطي به ساخت اين فيلم پرداختيد كه تا پيش از اين بيشتر آثارتان در حوزه ملودرامهاي خانوادگي و اجتماعي بود. چه شد كه تصميم گرفتيد در اين حوزه فيلم بسازيد؟
درست است كه سالها آثاري در ژانر اجتماعي و خانوادگي ساختم اما واقعيت اين است كه همواره براي من مهم بوده كه در مورد شخصيت بزرگ حضرت محمد (ص) فيلم بسازم. احساس ميكردم جامعه كنوني ما الان در شرايطي قراردارد كه احتياج به الگوگيري دارد. سالهاست كه ما دائم از ايدئولوژي اسلامي حرف ميزنيم اما در اين راه الگويي كه بايد را به آنها نشان نميدهيم. در هر حال فكر ميكنم اگر قرار است جامعه اسلامي بخواهد براي بهبود شرايط كنونياش الهام بگيرد بهترين آن صدر اسلام و منش پيامبر اكرم است.
شما سعي كرديد كه قصه عاشقانه را در دل فيلمنامهتان بگنجانيد. چقدر اين قصه ريشه تاريخي داشت؟
كاراكتري كه نقش آن را امين زندگاني ايفا كرد كاملاً ريشه تاريخي داشت. او يك جوان خوشچهره و پولدار بود و بسياري از دختران عرب دلداده او بودند اما او عشق به دل دختر فقيري سپرده بود و پاي اين عشقش با وجود همه مشكلاتي كه بود ايستاد. خب همين موضوع خودش يك سوژه دراماتيك داشت و ميتوانست دستمايه ساخت يك اثر سينمايي قرار گيرد.
بسياري فيلم شما را به لحاظ محتوايي با فيلم محمد رسولالله قياس كردند و از آن جهت اين فيلم را به لحاظ كيفي در سطح پاييني قرار دادند؟
آنهايي كه دست به اين قياس ميزنند بايد به همه ابعاد توجه كنند به صرف يك سوژه كه شما نميتوانيد همان توقع را داشته باشيد. بودجه و امكانات در اين سبك كارها همانطور كه بارها اشاره كردم حرف اول را ميزند.
البته بعضيها معتقدند نگاه شما در روايت قصه بيش از حد سينمايي و به نوعي ايرانيزه بود چرا كه نقش زنان را در آن دوران بسيار پررنگ نشان دادهايد در حالي كه بر كسي پوشيده نيست كه نقش زنان در آن دوران تأثيرگذار نبوده است.
سؤال شما به دو قسمت تقسيم ميشود. در مورد قسمت اول آن بايد بگويم وقتي شما به عنوان يك فيلمساز به سوژهاي مينگريد زاويه نگاه خودتان را هم با توجه به پيشينه و فرهنگي كه داريد چاشني آن ميكنيد. با اين اوصاف من هم از اين قاعده مستثني نيستم اما در مورد قسمت دوم سؤالتان پيرامون نقش زنان بايد بگويم به عقيده من با مبعوث شدن حضرت محمد و رواج دين اسلام شخصيت زنان يكباره ارتقا گرفت و ديگر نه تنها مردي اجازه زنده به گور نمودن دخترش را نداشت بلكه بايد به وي احترام ميگذاشت.
شما سعي داشتيد در كنار فيلمسازي به نوعي دين اسلام را هم تبليغ كنيد. آيا تصميم به پخش اين كار در خارج از كشور هم داريد؟
بزرگترين هدف من ابتدا در اين راه تبليغ دين اسلام بوده است چرا كه اين موضوع را وظيفه هر مسلماني ميدانم كه به تريبوني دسترسي دارد به همين خاطر بدون آنكه بخواهم دست به افراط بزنم سعي كردم به اندازه به مسئله ترويج دين اسلام بپردازم و نشان دهم در آن دوران آنها به چه ابزارهايي براي تبليغ دين ميپرداختند؟
يكي از انتقادهايي كه در اين فيلم به شما ميشد استفاده از امين زندگاني بود. بسياري معتقدند چهره او در نقشهاي تاريخي به شدت كليشهاي شده است و بهتر بود سراغ بازيگر ديگري ميرفتيد.
انتخاب اول و آخر من «امين زندگاني» پيرامون اين نقش است چرا كه احساس ميكنم ايشان از هر جهت برازنده اين نقش بودند و به خوبي آنچه مدنظرم بود را اجرا كردند. من با اين انتقادها چندان موافق نيستم چرا كه شما نميتوانيد به صرف اين موضوع از بازيگر مورد نظرتان چشمپوشي كنيد.
اگر بازيگري كارش را خوب اجرا كرد، مطمئن باشيد فراكليشهاي عمل كرده است. تفاوت فقط در ايفاي نقشهاي متفاوت از هم نيست.
شما در اين فيلم بيشتر تصويرتان را به شكل كلوزآپ نشان ميداديد و كمتر از نماهاي باز استفاده ميكرديد. اين موضوع علت خاصي داشت؟
فضايي كه ما به لحاظ فيلمنامه در اختيار داشتيم اين امكان را به ما نميداد كه بخواهيم چهره قهرمان قصهمان را نشان دهيم و خب ما بايد با استفاده از امكانات ديگر به نحوي متفاوت با اين موضوع برخورد ميكرديم، البته ما در كنار نماهاي بسته از نماهاي باز هم به تناوب استفاده كرديم.
اينكه شما نميتوانستيد قهرمان اصلي قصهتان را نشان دهيد به برقراري ارتباط بيشتر مخاطبان با قصه ضربه نميزد؟
خب اين موضوع صرفاً راجع به ما وجود ندارد و همه فيلمسازاني كه بخواهند پيرامون اين حوزه فيلم بسازند بايد پيرامون اين قانون عمل كنند و از نشان دادن چهره پيامبر و ائمه معصومين صرفنظر كنند. در هر حال ما دست و پاي مبارك آن بزرگوار و نمايي از پشت سرشان را نشان داديم. فكر ميكنم ما همين جا به آن تأثيري كه ميخواستيم دست يافتيم.
در مورد انتخاب ساير بازيگران چه ملاكهايي مدنظرتان بوده است؟
مهمترين چيزي كه براي من اهميت داشت و آن را در اولويت قرار دادم اين بود كه آنها را براساس تواناييشان انتخاب كردم. اينكه بتوانند از پس نقشي كه به آنها واگذار كردم برآيند و در انتخابم هم به سراغ چهرههاي شناخته شده و غيرمعروف رفتم و در نهايت ايجاد اين بالانس در بهتر شدن كار تأثير بسزايي دارد.
در فيلمهاي تاريخي پيشتوليد به دليل شناخت فضاي دكور و... حرف اول را ميزند. شما چه زماني را صرف پيشتوليد كرديد؟
همانطور كه خودتان هم اشاره كرديد در اينگونه فيلمها پيشتوليد حرف اول را ميزند چرا كه شما در آن مدت به ساخت دكور دست ميزنيد و به اين موضوع پي خواهيد برد كه با توجه به ميزان امكاناتي كه در اختيار داريد چه زماني را بايد صرف فيلمبرداري كنيد. در هر حال ما چهار ماه را به پيشتوليد اختصاص داديم.
اينطور كه شنيدم بخشي از لوكيشن فيلمتان در لوكيشن سابق «مختارنامه» بوده است؟
همينطور است. سريال مختارنامه جزو آثار فاخر در زمينه تاريخ اسلام است كه خوشبختانه در كارنامه تلويزيون و حافظه مردم به نيكي ثبت شده است. آنها از امكانات بسياري در ساخت و اجراي لوكيشن برخوردار بودند به همين خاطر ما هم از فضاي به وجود آمده استفاده كرديم و بخشي از سكانسهايمان را در آن لوكيشن فيلمبرداري كرديم.
برخي معتقدند يكي از ضعفهاي عمده اين فيلم استفاده نادرست از جلوههاي ويژه بوده است.
اين انتقادها به گوش خود من هم رسيده است اما به عقيده من با توجه به امكاناتي كه در دست داشتيم توانستيم عملكرد قابل قبولي داشته باشيم، متأسفانه امكاناتي كه در اختيار ما به لحاظ اجراي دكور و جلوههاي ويژه بود بسيار محدود بود و ما نميتوانستيم بيشتر از اين عمل كنيم.
شما كار تدوين اين فيلم را هم برعهده داشتيد در حالي كه برخي منتقدان ميگويند زماني كه يك كارگردان كار تدوين را بر عهده دارد قدرت خلاقيتش را از دست ميدهد. اين موضوع در روند كاري شما چه تأثيري گذاشت؟
ما بودجه محدودي را براي ساخت يك فيلم تاريخي در اختيار داشتيم و از آنجا كه دستي هم در عالم تدوين داشتم تصميم گرفتم كار تدوين اين فيلم را خودم بر عهده بگيرم و همين تصميم هم باعث شد كه در حين فيلمبرداري از برداشت صحنههاي اضافه كار كم كنم و خب همين مسئله هم باعث شد كه زمان فيلمبرداري ما به طرز چشمگيري كاهش پيدا كند و يك بار مالي از روي دوش تهيهكننده برداشته شود. در هر حال من از نتيجه كار راضي بودم در مورد قسمت دوم سؤالتان هم بايد بگويم كه من اصلاً با آن دسته از دوستان همنظر نيستم.
با اين فيلم تا چه حد به ذهنيتي كه داشتيد نزديك شديد و آيا از عملكردتان راضي هستيد؟
در طول اين مدت برخي دوستان اين سؤال را مطرح كردند كه اين فيلم سفارشي بوده است و با توجه به اين قضيه دستتان در پرداخت بسته نبود در حالي كه اصلاً اينطور نبود شايد به گونهاي بتوان اين فيلم را در دسته آثار سفارشي قرار داد اما شك نكنيد اگر خواست خودم نبود هرگز آن كار را جلوي دوربين نميبردم. در ساخت فيلمهايي از اين دست اگر كارگردان به آن چيزي كه ميسازد اعتقاد نداشته باشد آن اثر نميتواند با مخاطب آنطور كه بايد ارتباط برقرار كند. من با عشق و اعتقادم آن كار را ساختم و به مسلمانان تمام دنيا تقديم كردم. اميدوارم حضرت محمد از من راضي باشد و اين تحفه را از من بپذيرند.
تهيهكنندگي اين فيلم بر عهده حجتالاسلام محمدتقي انصاريبود. روابطتان در حين كار با يكديگر چطور بود و آيا ايشان در نحوه ساخت اين فيلم دخالتي داشتند؟
حجتالاسلام انصاري، فرد بادانشي در اين عرصه هستند و دغدغه بسياري براي ساخت آثار تاريخي اسلامي دارند. وقتي براي من از علت ساخت اين فيلم گفتند و از من دعوت كردند از آن استقبال كردم چرا كه احساس كردم در اين راه ما با يكديگر همسو هستيم. با وجود همه مشكلاتي كه در زمينه ساخت اين فيلم داشتيم و هزينههاي بسياري كه براي انتخاب لوكيشن، لباس و... داشتيم و شايد هزينههاي ساخت اين فيلم به اندازه يك كار شهري بود اما به دليل همدلي كه در كليت كار حاكم بود توانستيم با كمترين تنش اثري قابل دفاع را جلوي دوربين ببريم.
با وجود سختيهايي كه براي ساخت اين فيلم پشت سر گذاشتيد آيا باز هم در اين حوزه به فيلمسازي ميپردازيد يا به فضايي كه قبلاً در آن كار ميكرديد بازميگرديد؟
واقعاً نميدانم به اين سؤالتان چطور جواب بدهم از يك سو قلبم براي اين آثار ميتپد و باورم اين است كه با ساخت آثاري از اين دست ميتوان جوانها را بيشتر و بهتر با ديدگاه اسلام ناب و باورهاي حضرت محمد و بزرگان اين دين مبين آشنا كرد از سويي ديگر ميبينم كه بعد از مدتها تلاش و كار و وقف زندگي و كار شخصيام اينچنين اثرم مورد بيتوجهي واقع ميشود. در هر حال آرزو ميكنم خداوند اين توانايي را در اختيارم قرار دهد كه بتوانم باز هم با وجود همه مشكلات و دشواريها اثري را در اين ژانر بسازم.
