معصومه طاهري: امام خميني(ره) هم بارها تأكيد داشتند كه انقلاب اسلامي ايران، انقلابي فرهنگي است و بايد به تمام جهان صادر شود كه از راههاي تسهيل در صدور انقلاب، سينماست هنري كه به كمك تصاوير در قالب يك صنعت فراگير جهاني ميتواند تأثير بسزايي در اين روند داشته باشد؛ چنانچه سياستگذاران امريكايي به مدد آن توانستهاند فرهنگ امريكايي را در جهان نشر بدهند، اما با گذشت ۳۳ سال از پيروزي انقلاب، سينماي ايران نتوانسته اين رسالت را عملي كند حتي در سطح ملي هم شاهد آشفتگيهاي فراواني هستيم چه برسد به صدور جهاني انقلاب، اكثر منتقدان معتقدند بودجه بيتالمال در سينما صرف آزمون و خطاها و بعضاً سلايق شخصي ميشود شايد همين امر باعث شده تا به جاي اينكه در سينما سخن از چگونگي صدور انقلاب به جهانيان مطرح باشد، بيشتر بحث بر سر فساد اخلاقي و اقتصادي باشد.
بهرام حيدري يكي از فعالان سينمايي در عرصه جهاني است كه با تجربه ۳۳ ساله كار و زندگي در امريكا چند وقتي است به ايران بازگشته تا بنا به تكليف، هنر سينماي ايران اسلامي را جهاني كند. حيدري كه سالهاي زيادي است در فضاي هاليوود فعالانه كار ميكند بهعنوان سهامدار اولين كمپاني اسلامي در هاليوود تلاش داشته از اين فضا براي نشر زيباييهاي دين اسلام به تمام دنيا بهره ببرد مجالي پيش آمد با او گفتوگويي داشته باشيم.
شما دانشآموخته فلسفه هستيد، چه شد سراغ سينما و هاليوود رفتيد و اصلاً چه ارتباطي بين اين دو حوزه وجود دارد؟
فلسفه از يک جهت علاقه شخصي من است. ما مسلمانيم کسي که با شور و عشق مولا علي (ع) آشنا بشود بالاخره در مورد فلسفه آن هم کنجکاوي ميکند به همين خاطر فلسفه ميان ما در دين اسلام خيلي قوي است.
ميخواستم فلسفه غربي را بدانم، از سويي معرفت با هنر ارتباط تنگاتنگي دارد مثلاً حافظ در هنر شاعري شناخت خودش را بر مبناي هستيشناسي قرار داد و اين اشعار زيبا و ماندگار را سرود؛ هرچه شناخت انسان بيشتر باشد طبيعتاً بهتر ميتواند در قالب هنر مفاهيم را ارائه بدهد مثل آنتني که هرچه تنظيمتر باشد بهتر تصاوير را نشان ميدهد.
يک ايراني شيعه با چنين تفکراتي چگونه وارد دنياي ماديگرا و اومانيستي هاليوود شد؟
هاليوود دو بخش است؛ يک بخش سينماي استوديويي است که در ايران کسي زياد با آن آشنا نيست مثلاً يونيورسال که استوديويي قديمي در هاليوود است و مربوط به افراد به خصوصي است که شاخصهاي مشخصي هم دارند خيلي هم ايدئولوژيک هستند، ولي بخش ديگر هاليوود سينماي مستقل است که افرادي مثل ما به عنوان يک فيلمساز با توجه به علم و تخصصي که داريم، در آن فعال هستيم.
اين قسمت به بخش تکنيکي کار برميگردد و خيلي هم مهم است، چون احساس ميکنيم مخاطب به چه چيزي احتياج دارد که در دنياي ما به آن اهميت داده نميشود ولي هاليوود با همه مشکلاتي كه در محتواي فيلمهايش دارد و قابل قبول هم هست، مخاطبشناسي خوبي دارد. همه جا به دنبال جذب مخاطب است به همين خاطر فيلمي که ميسازد در جاهاي مختلف دنيا فروش خوبي ميكند.
تسلط رسانه تصويري حقيقتي است كه نميشود آن را انکار کرد. امروز جوان ما به نسبت قبل اهل کتاب خواندن نيست و اين وظيفه ما در حوزه فيلمسازي است تا اطلاعات لازم را به او بدهيم. روندي که هاليوود به خوبي به آن پي برده و در تلاش است تا در سطح جهاني عملياتي کند.
با توجه به تجربهتان از عملكرد هاليوود وضعيت سينماي کشور خودمان را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
بهنظرم سينماي ما بايد با علم روز جلو برود وگرنه عقب ميماند. علم روز هم پيچيده است. شما وقتي قلم برميداريد و کتاب مينويسيد دست بازتري داريد، ولي وقتي قرار است مفاهيم را با تصويرسازي ارائه بدهيد، کار سختتر ميشود.
ما نياز به تيم تخصصي در حوزههاي مختلف داريم؛ يعني هنر را بايد واقعاً به شکل مشترک با گروه همخوان دنبال کنيم تا بتوانيم تصاوير خوبي که منشأ و خاستگاه روحاني دارند را به مخاطبي که اصلاً زمينهاي معنوي و روحاني ندارد، انتقال بدهيم.
اين يك واقعيت است كه امروز جهان به خاطر تسلط ماديات به سمت خشونت و سکس حرکت ميكند، زماني براي کنترل اين شرايط فيلمهاي دالاييلاما زياد شد و برخي از بازيگران به آن تمايل پيدا کردند مثل ريچاردرينر که بودايي شد بعد از آن فيلمي در مورد گاندي ساختند و تفکر هندوييسم رواج پيدا کرد، اين همان قدرت سينماست؛ البته آنها امروز دريافتهاند که چنين اموري پاسخگوي نيازهاي روحاني نيست و بعد از حوادث ۱۱ سپتامبر به اسلام گرايش پيدا کردهاند، چنانچه ميگويند عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد. اينقدر هاليوود در قالب فيلم عليه اسلام تبليغ منفي کرد كه کنجکاويها نسبت به اسلام بيشتر شد.
حالا ۲۰ هزار نفر در سال مسلمان ميشوند پس وظيفه سينماگران ايراني است تا اين عطش جهاني را برطرف کنند و باعث پيوند شرق و غرب به کمک هنر سينما بشوند چيزي که تاکنون در قالب فيلمهاي ايراني اتفاق نيفتاده است.
خود شما چقدر در اين مسير فعاليت داشتهايد؟
ما تنها يکسري مخلصان راه مولا علي(ع) و سفير عشق حضرت محمد (ص) هستيم و سعي کرديم تا آنجا که ميتوانيم تأثير کوچکي در اين فضا داشته باشيم، امروز نياز دنيا فراتر است لذا بايد در سطح جهاني خيلي فعال باشيم چون سالهاي زيادي در غرب بوديم و تجربه و شناخت از هاليوود داريم وظيفه خودمان ميدانيم تا آنچه ياد گرفتيم را پياده کنيم و بتوانيم نيازهاي روحاني غرب و نياز صنعتي شرق را در قالب توليد فيلم به هم پيوند بزنيم.
در اين دو سال كه به ايران رفت و آمد داريم با مسئولان سينمايي کشور جلسات متعددي داشتيم ولي متأسفانه سير اداري امور در ايران طولاني است، امروز و فردا زياد ميشود و کار را عقب مياندازد در حالي كه نبايد دست روي دست بگذاريم تا هاليوود با فيلمهاي ضداسلامياش از ما پيشي بگيرد.
درباره فيلم سينمايي «مولانا» كه قرار است در سطح جهاني توليد بشود، برايمان بگوييد؟
فيلم سينمايي «مولانا» برگرفته از زندگي مولانا و رابطهاش با شمستبريزي است، هدف ما اين است که فيلم بازتاب جهاني داشته باشد و به دنبال مخاطب در سطح جهاني هستيم.
با برخي از بازيگران تراز اول هاليوود صحبت کردهايم و تلاش داريم تا حداقل سه نفر از بازيگران اصلي بينالمللي باشند. البته اين تنها يک درصد کار است و ۹۹درصد از پروژه در ايران و با بازي هنرمندان ايراني خواهند بود.
فکر ميکنيد فيلم «مولانا» بازتاب خوبي داشته باشد؟
با توجه به تبليغي که در غرب از اين فيلم سينمايي شده انتظار ميرود که در ۳۰ هزار سالن به نمايش گذاشته شود چون غربيها تقريباً مولانا را ميشناسند و تقاضا هم وجود دارد. مولانا بخش کوچکي از فرهنگ غني ملي ديني ماست که وظيفه داريم به جهانيان درست عرضه کنيم و جهان را با اسلام حقيقي سيراب کنيم.
يکي از پروژههاي بزرگ شما ساخت فيلم «عاشورا» است. با توجه به اينکه واقعه عاشورا روحيه جهاد و مبارزه مسلمانان را تهييج ميکند و در نظر صهيونيستها شيعيان با دوبال سرخ حسيني و سبزمهدوي بسيار خطرناک هستند و غرب هميشه از اين مسئله در هراس بوده، فکر نميکنيد هاليوود در اين کار براي شما مانعتراشي کند؟
ما در فيلم «عاشورا» عشق را تبليغ ميکنيم. کسي که اهل معرفت باشد، ميبيند پيامبر اسلام (ص)، ابوسفيان را نکشت، بلکه به زانو درآورد يعني قدرت معرفت ايشان جهل او را شکست.
در غرب هم درست است که تکنيک حرف اول را ميزند ولي از نظر معنوي و روحانيت در جهل مطلق هستند که ما به عنوان مسلمان بايد در قالب چنين موضوعات زيبايي آنها را به زانو در بياوريم.
پروژه «عاشورا» را هم به حکم وظيفه دنبال ميکنيم مربوط به شخصيت امام حسين(ع) در کربلا تا هنگام شهادت ايشان است، از ديد وهب که کارآکتر وهب را از بازيگران شناخته شده هاليوود استفاده ميکنيم کار بسيار سنگين است؛ جالب است بدانيد در غرب با كار موافقت کردند.
اينجا هم اگر حمايت شديم كه چه بهتر، طي سالهايي که در امريكا هستيم نسبت با قوانين آنها محترمانه رفتار کرديم و مشکلي نداشتيم آنها هم ميدانند من ايراني شيعه داراي اعتقادات ديني هستم در فيلم هم تبليغ عشق و زيبايي ميکنيم.
ما ميخواهيم بگوييم در روز عاشورا خود خدا، بزرگترين سناريوي عشق را نوشته كه به اين زيبايي براي هميشه تاريخ ماندگارشده است؛ به هرحال اگر عواقبي هم فيلم داشته باشد مهم نيست.
اين وظيفه ما است كه بايد انجام بدهيم لذا وقتي در اين راه گام برميداريم همه چيز را بايد بپذيريم در اين راه قطعاً خدا هم پشتيبان خواهد بود. ما آمادگي هرگونه عواقب آن را داريم. هنرسينما اين است که بتواند وقايع را در قالب ناب تصوير روايت کند اول بار ترکها در تركيه از ما خواستند فيلم زير نظر آنها باشد و راديو استانبول هم اين مسئله را مطرح كرد ولي ما قبول نکرديم.
از قرار شما سهامدار اولين کمپاني بزرگ مسلمان در هاليوود هستيد.
ما تنها کمپاني فيلمسازي در امريكا هستيم که بر مبناي شريعت و دين اسلام شركت را بنا نهاديم. به حلال و حرام در هزينهها و توليدات بسيارتاکيد داريم کمپاني ما «رله نايت» نام دارد چون بقيه کمپانيها غيراسلامي هستند بهعنوان کمپاني مسلمان اعم از شيعه و سني سعي ميکنيم براي ۵۷ کشور اسلامي که يک چهارم جمعيت دنيا را شامل ميشوند فيلم بسازيم، زيرا هاليوود هميشه مسلمانان را تروريست و خشن معرفي ميکند بههمينخاطر بهدور از برخي اختلافات خانوادگي ميان مسلمانان از فيلمسازان جوان در هر جايي دعوت به کار ميکنيم بتوانيم زيبايي اسلام به خصوص سفير عشق و دوستي پيامبر (ص) را براي دنيا به تصوير بکشيم افرادي مثل عمر امانت بزرگترين شخصيت هاليوود و مدير شركت Summif Film در اين کمپاني سهامدار اصلي است، با اينکه او سني است و ما شيعه، همکاري خوبي با هم داريم وقتي از پروژه «عاشورا» برايش گفتيم با كار موافقت کرد. به غير از ايشان همسرم مليسا کاترين كه امريكايي است و مسلمان شده و زيشان احمد، معاون عمر امانت هم در اين کمپاني سهام دارند.
در اين شرکت ما به ديگر فيلمسازان مشاوره و سرمايه لازم را ميدهيم سناريو و فيلمهاي نمايشي، مستند و انيميشن هم توليد ميکنيم مانند انيميشن «رستم وسهراب» که تلاش کرديم به غير از ترجمه انگليسي به گونهاي فرهنگ ايراني را براي فرهنگ انگليسي دربياوريم تا براي مخاطب غيرايراني قابل فهم باشد.
آقاي شاهحاتمي در برنامه هفت بيان کرد دوسال پيش که عمر امانت به ايران آمده بود، براي بحث توزيع جهاني فيلمهاي ايراني با او نشستي داشتهاند و عمر گفته بود که از ارزشهاي ديني شما مثل حجاب عدول نميشود، تضمين ميکنم تا فيلمهاي ايراني جهاني پخش شود شما از اين قضيه مطلع بوديد؟
بله چون عمر امانت مدير شركت Summif Film و سهامدار اصلي شرکت ما است آن زمان خودمان با عمر به ايران آمديم با آقاي شاهحاتمي در مورد فيلم «متهم» صحبت کرديم. قرار شد تا کمپاني ما قوانين و ارزشهاي ايراني را رعايت کند چون مشکل سينماي ايران فقط حجاب نيست، بلکه مشکل اين است که کيفيت کار سينماي ايران ضعيف و پايين است ولي فيلم از طرف بنياد فارابي حمايت نشد الان هم دو سه سال است که فيلم معلق و بلاتکليف مانده است.
معاونت سينمايي چطور با شما همکاري دارد؟
آقاي شمقدري با يکي از پروژههاي ما موافق کرد. آن هم فيلمي درباره هواپيماي ايراني که توسط ناوگان امريكايي منهدم شد و مسافرانش همه قرباني شدند. هاليوود هميشه ايران را منشاً تروريسم معرفي ميکند در حالي که ايران بزرگترين قرباني ترور در جهان است.
ماجراي فيلم هم در مورد يکي از افرادي است که در انهدام هواپيما مؤثر بود و حالا بعد از ۲۵سال به دلايلي به ايران آمده و ميبيند شرايط و اوضاع در ايران برخلاف تبليغات رسانههاست و يكسري اتفاقات برايش ميافتد. در ابتداي فيلم جملهاي را آورديم که اگر يک نفر را بکشيد مثل اين است که همه دنيا را کشتيد. در آخر فيلم هم آورديم که اگريک نفر را شاد کنيد مثل اين است که همه دنيا را شاد کردهايد.
به نظرتان در اين سالها بهترين فيلم و سريالهاي ايراني کدام بودهاند؟
سريالهاي «هزاردستان» و «سردارجنگل» و «فيلم اخراجيهاي ۳» بهنظرم خوب بودند؛ البته همه را به لحاظ تکنيکي كه تخصصم است، ميگويم مثلاً فيلم «اخراجيهاي۳ » يک ماجراي انتخاباتي را با بازيهاي خوب دنبال کرد که آغاز و پايان داشت و دايناميک بود با اين وجود هنوز در حوزه جنگ نتوانستيم فيلم قوي و جهاني داشته باشيم.
در حالي که امريكا به ويتنام حمله کرد مفتضحانه هم شکست خورد ولي تا به حال بيش از ۵۰ فيلم در اينباره ساخته است اما ما با داشتن مايههاي قوي در حوزه جنگ تحميلي معرفي خوبي نداشتيم. اگر از يک امريكايي درباره جنگ ايران و عراق بپرسند هيچ چيز نميداند ولي اگر درباره جنگ عراق و کويت سؤال کنند بلافاصله جواب ميدهد چون فيلم در اينباره زياد ديده است.
در مدت زماني که ايران بوديد، با کارگردانان و فيلمسازان جلساتي براي تبادلنظر داشتهايد؟
گدايي بود که ميرفت گدايي ميکرد و شبها در خرابهاي بيتوته داشت که زير آن خرابه گنجي وجود داشت عاقبت مرد و نفهميد که گنجي اينجاست، ما در کشورمان گنج عظيمي داريم اگر شناخت و معرفت باشد ميتوانيم به خيلي چيزها دست يابيم متأسفانه در جلساتي که داشتيم به ما زياد گوش ندادند و جدي نگرفتند در حالي که تجربه ۳۳ ساله از دنياي غرب و ترفندهاي هاليوود داريم که با تعامل ميتوان بهکار گرفت.
بنياد فارابي در طول سال۸۰ فيلم با پول بيتالمال ميسازد که فقط ۲۰ مورد آن قابل پخش هستند و بقيه خاک ميخورد در صورتيکه فيلم بايد بازگشت داشته باشد و به جاي ۱۰۰ سالن براي ۱۰۰۰سالن برنامه داشت نبايد محدود به خود ايران فيلم بسازيم الان دوره هاليوود تمام شده و در حال بازسازي هستند ولي ما منابع غني و موضوعات بكر زيادي براي کار سينمايي داريم که ميتوانيم روايت کنيم.
اينکه هاليوود به ساخت فيلمهايي از جنس جادوگري و جن روآورده، به خاطرهمين خلأ سناريويي است؟
بله آنها چون پيرامون مسائل ماورايي شناخت ومعرفتي ندارند سراغ جن تحت عنوان «ديمن وياگوس» که جن نيستند، ميروند و ميخواهند آنها را به جهان مادي بکشاند. در لس آنجلس روي ساختمانهاي بلند كشيدن عکسهايي بزرگ از شيطان خيلي رايج است.
يکسري را دولت هزينه ميکند و يکسري را هم جوانان از شب تاصبح ميکشند. فيلمهايي با موضوع جن، جادوگري و موجودات فضايي همه به دليل تسلط ايدئولوژي فراماسونري در غرب است كه تلاش ميكند تا افراد را به طرف جهان مادي ببرند، چون از جن شناختي ندارند يکسري اوهام و ترس را در قالب فيلمها به مخاطب القا ميكنند در حاليکه ما در قرآن سورهاي بهنام جن داريم و در اسلام نسبت به اين نيروها معرفت وجود دارد الان در غرب شرايط به گونهاي است که بحث شيطان و جن را مدام بيان ميكنند ما در اسلام اين مفاهيم بكر را داريم و ميخواهيم وارد سينما کنيم.
فيلم «ملک سليمان» چطور، خب اين فيلم تا حدودي به مسئله جن پرداخت؟
بله ولي فيلم چندان کششي براي جذب مخاطب غربي نداشت برخي از کارشناسان در هاليوود که فيلم را ديده بودند، ميگفتند فيلم را ميشد ۱۵ دقيقه جمعش کرد ولي بيجهت کشدارشده بود.
در پايان اگر صحبت خاصي داريد، بفرماييد.
ما در اسلام مفاهيم خوب و قوي داريم هيچکس نيست که عاشق زيبايي نباشد و دين ما دين عشق و زيبايي و معرفت است و پيامبر ما حضرت محمد (ص) سفير عشق است هرچند جاهلان و معاندان با كارهاي سخيفي چون كاريكاتورهايي از ايشان ميخواهند اسلام و شخصيت پيامبر(ص) را تخريب كنند اما ميتوان در قالب فيلمهاي خوب آنها را به زانو درآورد هرچند جهان امروز پر از خشونت است ولي به سمت وحدت ميرود ما به عنوان شيعه اول بايد مسئله بين شيعه و سني را در قاب هنر حل کنيم در کنار هم باشيم و کارهاي بزرگي را براي رفع نياز روحاني و معنوي جهان توليد کنيم.
