بر اين اساس، هر كدام از كانديداها، از هر حزب و گروهي بايد حرمت و حريم ساير كانديداها را در رقابت انتخاباتي حفظ كنند. اين موضوع نه فقط در ميان كانديداها، بلكه در ميان هواداران آنان نيز يك شاخصه است كه ميتواند باعث ايجاد نشاط در فضاي انتخاباتي كشور گردد. شايد يكي از مهمترين دلايل وقوع حوادث تلخ سال ۸۸ همين بد اخلاقيهاي انتخاباتي بود كه به يك عادت در ميان كانديداها و هوادارانشان تبديل شده بود. اردوكشيهاي خياباني و سپس عدم تمكين به آراي عمومي توسط برخي جريانات خاص و البته در ادامه آن، برخي افتراها و تهمتهايي كه به هواداران برخي از كانديداها نيز زده شد، تماماً زمينهاي را فراهم كرد كه در سپهر سياسي كشور، شاهد پديد آمدن چند دستگيهاي حزبي و عدم اعتماد به طرف مقابل باشيم كه تمامي آن را ميتوان به عدم رعايت اخلاق انتخاباتي در انتخابات سال ۸۸ نسبت داد.
اوج اين بد اخلاقي انتخاباتي را ميتوان در تهمتها و افتراهايي مشاهده كرد كه مناظرهكنندگان انتخاباتي در مقابل چشم ميليونها بيننده بدون هيچ سند و مدركي به يكديگر وارد كردند .
رسانه ملي براي ايجاد اعتدال
اما در اين ميان، نقش رسانه ملي را نيز نميتوان در ايجاد اعتدال و اخلاق انتخاباتي ناديده گرفت. شيوهاي كه اين روزها رسانه ملي به دنبال آن است، ترغيب به مشاركت حداكثري بدون جانبداري از يك گروه يا طيف سياسي خاص است كه خود اين موضوع ميتواند در ايجاد فضاي مناسب براي ترويج اخلاق انتخاباتي مؤثر باشد؛ شيوهاي كه در سال ۸۸ چندان به آن توجه نكرد و فضايي را در درون جامعه ايجاد كرد كه سرانجام به تنش و درگيري منجر شد.
تمامي اين موضوعات در حالي است كه رهبر معظم انقلاب در همان زمان بارها نسبت به اين رفتار و عملكرد كانديداها و همچنين برخي دستاندركاران تذكر و هشدار مهمي نيز در خصوص اردوكشيهاي خياباني قبل از انتخابات نيز داده بودند و البته امسال نيز در آخرين نماز جمعه خود در اين خصوص سخناني ايراد كردند و فرمودند:«مسئولان از توطئه دشمن در كار انتخابات غافل نشوند. آن كسانى هم كه در انتخابات رأى نمىآورند، مواظب باشند آن كلاهى كه بر سر رأىنياوردگان سال ۸۸ رفت، بر سر آنها نرود و فريب نخورند. همه نامزدهاى انتخابات و همه هوادارانشان، خودشان را در مقابل توطئه احتمالى دشمن مسئول امنيت بدانند. انتخابات را متهم نكنند، كسى آب به آسياب دشمن نريزد. »
پرهيز از اتهامزني
در اين ميان يكي ديگر از موضوعاتي كه به خود كانديداها مرتبط ميشود و بايد نسبت به مراعات آن بكوشند، پرهيز از اتهام و تخريب يكديگر براي افزايش رأي خود است. ما وقتي به پشت سر خويش مينگريم پدران و مسئولان پيشين را به ناتواني و بيكفايتي متهم ميسازيم. اين قضاوتها به سبب آن است كه در شرايط آنان نيستيم و آگاهي به ظرفيتها و توانايي و شرايط آنان نداريم. اين گونه است كه قضاوتها نادرست ميشود و ديگران نيز نسبت به ما چنين قضاوتي خواهند داشت.
هرگز مشق نانوشته غلط ندارد و كساني كه در ميدان عمل قرار نگرفتهاند نميتوانند مدعي شوند كه بهتر از مسئولان كنوني عمل ميكنند. اين مطلبي عام و كلي است و افراد در زندگي و رفتارهاي شخصي و اجتماعي بايد هنگام داوري به همه جوانب عمل توجه كنند، در غير اين صورت عملي كه به عنوان نقد انجام ميدهند، در حقيقت چيزي جز اتهامزني نيست كه از نظر قرآن گناه و از نظر قانوني و فقهي جرم و از نظر اخلاقي رذيلت است، بنابراين لازم است كه همه نامزدها بكوشند تا به تبليغ توانمنديهاي خويش و ظرفيتهاي جامعه توجه داشته باشند و از اتهامزني و ناتوانخواني ديگران خودداري كنند، مگر آنكه ادله كافي و مستدل داشته باشند. در اين صورت نيز بايد همه مسائل اخلاقي و امنيتي را مراعات كنند.
شخص پيش از آنكه مسئلهاي را مطرح سازد بايد خود را در دادگاه وجدان بگذارد كه طرح اين مسئله تا چه اندازه مناسب و لازم و خدايي است و آيا ميتواند در پيشگاه خداوند پاسخ مناسبي براي طرح آن داشته باشد؟
لزوم مراعات ادب
از ديگر سو، نامزدها بايد همواره در كلام، ادب را مراعات كنند. ادب به معناي رعايت بسياري از ريزهكاريها و ظرافتهاي رفتاري است كه شايد در وهله نخست بياهميت و غيرضروري باشد ولي در عمل دانسته ميشود كه بسياري از مردم به اين نكات ريز و ظرايف رفتاري توجه و اهتمام دارند.
بديهي است ملت ايران با اهتمام به همين ظرايف رفتاري و دقتنظر در گزينش نامزد اصلح روز ۱۲ اسفند درباره نامزدهاي انتخابات به قضاوت خواهند نشست. در حالي كه نامزدها رقيبان هم ميباشند و رقابت، امري غير از مخالفت است، با اين همه برخوردها به جاي آن كه براساس ادب نسبت به برادر ديني باشد به شكل برخورد با مخالفان ميباشد، با اين همه اگر مراعات ادب نسبت به مخالف را نيز داشته باشند، ميتوان گفت كه رفتارها بايد بهتر از اين باشد كه اكنون هست. به سخن ديگر، نامزدها به عنوان برادران ديني در عرصه رقابت بايد براي سبقت گرفتن در كار خير با هم رقابت داشته باشند نه آنكه به عنوان مخالف در برابر هم قرار گيرند.
