در اعماق آبهای قطبی، جنگ سرد تازهای در حال شکلگیری است. در این بین برگزاری همایش بینالمللی در مورد آینده قطب شمال به عنوان نشانهای از افزایش تلاش کشورهای مدعی در قطب شمال برای محکم کردن جای پای خود در منطقه قطب است. در واقع تمامی اعضای شورای قطب شمال شامل روسیه، امریکا، کانادا، نروژ، دانمارک به عنوان مدعیان اصلی قطب شمال جنگ سرد و پنهانی را تشدید کردهاند که روز به روز گستردهتر میشود .
در واقع مسئله حاکمیت قطب شمال، در گذشته چندان مطرح نبود اما اکنون با سرعت گرفتن آب شدن یخچالها و دریاهای یخ زده، کاهش ذخایر نفتی جهانی، رقابتهای استراتژیک و نظامی در کنار افزایش قیمت نفت ضرورت تازهای را برای کشورهای رقیب در قطب بهوجود آورده تا هر چه زودتر با توسل به ابزارهای گوناگونی ادعاهای خود را در این آبها و برای مالکیت منابع آن به اثبات برسانند. منابعی که هرچند رقم درستی از آن در دسترس نیست اما برخی برآوردها نشان میدهد که تا 8 درصد از ذخایر نفتی جهان در زیر این آبها قرار دارد جدا از آنکه در آن ذخایر عظیمی از مواد معدنی و ذغال سنگ و سایر منابع نهفته است.
بر اساس حقوق بینالملل دریاها و قوانین بینالمللی هر یک از این پنج کشور دایره قطبی شمال مجاز به بهره برداری اقتصادی از ناحیه ای به شعاع 200 مایل در امتداد سواحل خود هستند و مناطق آزاد دیگر که خارج از این محدوده قرار میگیرد متعلق به کشوری خواهد بود که بتواند ثابت کند فلات قارهایاش در بستر دریا از این محدوده فراتر میرود همین امر باعث شده تا عملاً روسیه در کنار کانادا و دانمارک سه کشوری باشند که بیشترین ادعا را دارند. در این بین روسیه که خواستار بیش از نیمی از سرزمین قطب شمال است و بارها تلاش کرده تا نشان دهد که پشته لومونوسوف یعنی زنجیره کوههای زیردریا به طول دو هزار کیلومتر که در زیر قطب امتداد یافته است و سیبری را به جزیره السمر کانادا و گروئنلند پیوند میدهد به روسیه تعلق دارد؛ یعنی قطب شمال ادامه منطقه ساحلی روسیه است. در این راستا در واقع روسیه تلاش میکند تا ثابت کند بستر دریا به خاک و سرزمین آن کشور پیوسته است. در این میان گام اصلی روسیه با ورود زیردریایی روسیه به قطب و نصب پرچم در سال 2007 برداشته شد. روندی که باعث شد بسیاری از مقامات روس بر این اندیشه باشند که قطب از آن روسیه است.
کنشی که با اعتراضهای سایر کشورها بهویژه کانادا و امریکا مواجه شده و گاه تا رویاروییهای جنگندههای روسیه و کانادا نیش پیش رفته است. در مقابل روسیه در واقع کانادا هر چند اختلافاتی با امریکا داشته و چند سال گذشته از امریکا خواسته بود تا حق حاکمیت اوتاوا بر مناطق شمال غربی اقیانوس منجمد شمالی را به رسمیت بشناسد ولی امریکا این ادعای کانادا را بیاساس دانسته اما به نظر میرسد تقابل جدی و مطرحتر تقابل روسیه وکانادا در قطب شمال باشد؛ روندی که باعث شده است کانادا با مد نظر قرار دادن برنامههایی نظامی حضور خود را با خرید کشتیها و زیردریاییها و با هدف دفاع از منطقه خود در قطب بیشتر کرده است در این بین سخن اخیر وزیر خارجه کانادا در مورد تعلق قطب شمال به کانادا و برقراری حق حاکمیت با کمک نیروی نظامی نشان از دور دیگری از جنگ سرد در بین مدعیان اصلی قطب شمال است.
