گزارش تحلیلی «جوان»‌ از عقده‌گشایی رئیس‌جمهور امریکا در شبکه دولتی انگلیس

پاتک نافرجام اوباما به تک احمدی‌نژاد

عقده‌گشایی با لحن ارعاب و تهدید... این تنها توصیفی است كه می‌توان از سخنان اخیر پرزیدنت باراك اوباما برداشت كرد؛ واكنشی كه به فاصله كمتر از 24 ساعت از سخنرانی جسورانه و چالش‌برانگیز محمود احمدی‌نژاد در مجمع عمومی سازمان ملل صورت گرفت. باراک اوباما در حالی برای نخستین بار با یک رسانه‌ فارسی‌زبان به گفت‌وگو نشست که انتظار می‌رفت سخنانی جذاب‌تر برای ایرانیان داشته باشد، اما پس از پایان این گفت‌وگو هر بیننده‌ای به خوبی متوجه می‌شد که پرسش و پاسخ‌های خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی و آقای پرزیدنت تنها برای جبهه‌گیری در مقابل سخنان اخیر رئیس‌جمهور کشورمان بود؛ سخنانی که همانند همیشه آلوده به لحن ارعاب و تهدید بود؛ گفته‌هایی که آقای پرزیدنت هرگز نتوانست حس انتقام‌جویی از سخنان احمدی‌نژاد را در آن پنهان کند. احمدی‌نژاد در سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل از احتمال دست داشتن بخش‌هایی از دولت امریکا در حادثه ۱۱ سپتامبر سخن گفته و خواستار تشکیل تیم حقیقت‌یاب برای واکاوی این ماجرا شده بود. البته اوباما در این میان نیز سنگ رژیم صهیونیستی، شریک دیرینه خود در خاورمیانه را هم به سینه زد تا با حمایت از این عنصر ناآرامی خاورمیانه سخنان ضد و نقیض خود در خصوص ایران را نیز تکمیل کرده و از دیگر سو همچنان به این شریک معاصر خود امیدواری دهد که امریکا پشتیبان آنهاست. آقای پرزیدنت در همین رابطه با اشاره به سؤال خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی، در خصوص حمله احتمالی رژیم‌صهیونیستی به ایران گفته است:‌ من وارد مسائل فرضی نمی‌شوم. به اعتقاد من این قابل درک است که وقتی رئیس‌جمهور کشوری بزرگ، در نزدیکی اسرائیل می‌گوید باید آنها از صفحه زمین محو شوند، اسرائیل بسیار نگران شود. این نمونه دیگری است از حرکتی که به نفع مردم ایران نیست. به نفع مردم ایران نیست که رئیس‌جمهوری داشته باشند که حرف‌های خشم‌آور و توهین‌آمیزی مانند این بزند. این حرف‌ها چهره ایران را در جامعه بین‌المللی بهتر نمی‌کند، البته موضوع هسته‌ای ایران و گفته‌های همیشگی رئیس‌جمهور امریکا در خصوص برنامه صلح‌آمیز اتمی ایران نیز همانند همیشه نقل محفل این گفت‌وگو بود. نخستین گفت‌وگوی مستقیم با ایرانیانبی بی‌سی فارسی از زمان قطعی شدن مصاحبه اختصاصی خبرنگار این شبکه با آقای پرزیدنت تبلیغات گسترده‌ای را آغاز کرد و با پخش گوشه بسیار کوتاهی از گفت‌وگوی خبرنگار این شبکه با اوباما، ‌خبر از پخش این مصاحبه تا ساعاتی دیگر می‌داد؛ ساعاتی که به نیمه شب تهران ختم شد. این بهترین فرصت و بهترین سکوی پرش برای این شبکه بود تا از موقعیت بادآورده‌ای که اوباما در اختیار آنها قرار داده بود استفاده کند و سندرم ریزش مخاطبان خود را که هدیه پس از انتخابات مردم ایران به این رسانه انگلیسی بود، درمان کند. این گفت‌وگو یک ویژگی خاص دیگر نیز برای بی‌بی‌سی فارسی داشت و این ویژگی، ثبت‌نام این شبکه به عنوان اولین رسانه فارسی‌زبانی است که تاکنون با رئیس‌جمهور امریکا گفت‌وگو کرده است؛ گفت‌وگویی که برخلاف گفت‌وگوهای رسانه‌ای محمود احمدی‌نژاد، حرف و حدیث‌های بسیاری در‌خصوص از پیش تعیین شده بودن سؤالات خبرنگار بی‌بی‌سی مطرح بود. معادله اشتباه اوباما در خصوص «بی‌بی‌سی» فارسیاگرچه پیشتر باراک اوباما تلاش خود را کرده بود که از راه‌های مختلف نظیر انتشار تبریک نوروزی و همچنین ارسال پیام ویدئویی به مناسبت سالگرد برگزاری انتخابات 22 خرداد، ‌جایی در میان مردم ایران برای خود پیدا کند اما هیچ کدام از اینها نتوانست خواسته‌های آقای پرزیدنت و تیم رسانه‌ای وی را محقق کند، بنابراین آنها تصمیم گرفتند از یک رسانه فارسی‌زبان به عنوان پل رابط خود با مردم ایران استفاده کنند. این در حالی است که محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور کشورمان بارها در گفت‌وگو‌های رسانه‌ای خود در نیویورک خواستار فراهم شدن شرایطی برای طرح سؤالات نمایندگان رسانه‌های ایرانی از رئیس‌جمهور امریکا شد و این موضوع می‌توانست موقعیت مناسب را برای یکی از رسانه‌های ایرانی فراهم کند، اما قابل پیش‌‌بینی بود که نمایندگان رسانه‌های داخلی نه تنها حاضر نمی‌شدند سؤالات از پیش طراحی شده تیم رسانه‌ای رئیس‌جمهور امریکا را طرح کنند، بلکه تمامی تلاش خود را می‌کردند که با سؤالات خود، شخص اول ایالات متحده امریکا را به خاطر 30 سال دشمنی با کشورشان و ایجاد خسارت‌های فراوان به مردم ایران با چالشی بزرگ روبه‌رو کنند. از این رو تنها دو گزینه رو‌در‌روی آقای پرزیدنت قرار داشت؛ اولین گزینه تلویزیون فارسی صدای امریکا (VOA) وابسته به وزارت امورخارجه امریکا و گزینه دوم تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی بود، اما تلویزیون فارسی صدای امریکا به خاطر ضعف حرفه‌ای از میان گزینه‌ها خارج شد و تنها رسانه انگلیسی بی‌بی‌سی باقی ماند که اوباما دست به دامن آن شود. در نتیجه با انتخاب بی‌بی‌سی فارسی به عنوان پل ارتباطی اوباما و ایران، مسئولان رسانه‌ای کاخ سفید خبرنگار مستقر این شبکه در واشنگتن را به سرعت فراخواندند تا واکنش سریع و شتابزده آقای پرزیدنت را منعکس کنند؛ آنقدر شتابزده که حتی بهمن کلباسی خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی در واشنگتن از شنیدن خبر گفت‌وگوی اختصاصی خود با پرزیدنت اوباما بسیار متعجب شد. این غافلگیری نیز در بخش برنامه‌های بی‌بی‌سی فارسی به خوبی قابل مشاهده بود، چراکه اگر این گفت‌وگو از قبل برای بی‌بی‌سی هماهنگ شده بود، مدیران این شبکه عملیات جذب مخاطب خود از طریق تبلیغات را از زمان قطعی شدن برنامه خود آغاز می‌کردند و آن را به روز برگزاری گفت‌وگوی خود با رئیس جمهور امریکا موکول نمی‌کردند. اما اوباما و تیم رسانه‌ای‌اش هیچگاه نمی‌دانست که برد شبکه بی‌بی‌سی فارسی در ایران با مشکل مواجه شده و این رسانه با ضعف مخاطب در ایران مواجه است. از سوی دیگر معدود بیننده‌های این شبکه نیز به رغم تبلیغات وسیع بی‌بی‌سی فارسی در خصوص این برنامه، هنگام پخش این گفت‌وگو در ساعات نیمه شب به وقت ایران، در خواب بودند. در نهایت آقای پرزیدنت به همراه مشاوران رسانه‌ای خود برای کمک پشت دوربین در مقابل دوربین بی‌بی‌سی فارسی نشست تا از طریق این رسانه نسبت به سخنان چالشی رئیس جمهور ایران عقده‌گشایی کند؛ عقده گشایی‌ای که با لحن ارعاب و تهدید همراه بود.