احمد طالقانی
جوان در فضایی میان امید و ناامیدی آگهیهای اشتغال روزنامه را بالا و پایین میکند؛ با گذراندن 2ترم آموزش موبایل از درآمد میلیونی برخوردار شوید! بازاریاب با روابط عمومی، معرف و ضامن معتبر نیازمندیم، پرستار خانم نیازمندیم، به یک خانم برای منشیگری دفتر مدیرعامل با ظاهر مناسب و ترجیحاً مجرد نیازمندیم! دعوت به سرمایهگذاری؛ کار از ما، سرمایه از شما! آرزوهای جوان رنگ میبازد، هجوم یأس و اندیشیدن به آینده نامعلوم طاقتش را طاق میکند، با خود میگوید: آیا طلسم بیکاری برای او و هزاران جوان ایرانی ترک میدارد؟
اشتغالزایی از رؤیا تا عمل
برخورداری از کار مناسب برای بسیاری از جوانان ایرانی به رؤیای دور و درازی تبدیل شده است و آنطور که از ظواهر امر برمیآید به این زودیها این کلاف سردرگم، بازشدنی نیست. کارشناسان میگویند برای ایجاد شغل به برنامهریزیهای طولانی مدت و منسجم نیاز است. آنها اگرچه برخی ویژگیهای جامعه ایران از جمله دوبرابر شدن جمعیت جویای کار در یک بازه زمانی 30ساله را از جمله دلایل اصلی معضل بیکاری برمیشمرند، اما دلایل مهم دیگری را نیز در مزمن شدن معضل بیکاری دخیل میدانند. این دسته از کارشناسان میگویند دلخوش کردن به برنامههای کوتاهمدت نه تنها اشتغال پایدار ایجاد نمیکند، بلکه در نهایت به معضلاتی همچون بیکاری پنهان و فرار سرمایه میانجامد که تبعات مخرب فراوانی بهدنبال دارد. عبدالرضا شیخالاسلامی وزیر کار و امور اجتماعی میگوید: در نگاه جامع و آسیبشناسانه رویکرد ما به اشتغال تاکنون به صورت خرد، منفرد و مجزا بوده است و باید آن را تغییر دهیم. شیخ الاسلامی با بیان اینکه اندازه بازار کشور حدود 400 میلیارد دلار است، اعتقاد دارد: کشور ما 70 میلیون جمعیت دارد که باید به اندازه 400 میلیارد دلار تولید داشته باشد این در حالی است که کشور آلمان با همین مقدار 10 برابر ایران تولید ناخالص ملی دارد
بیکاران مهارت ندارند
یکی دیگر از ویژگیهای جماعت بیکار کشور ما فقدان مهارتهای شغلی و حرفهای است. به عبارت دیگر اگرچه بسیاری از بیکاران حتی تحصیلات دانشگاهی دارند اما از آنجا که فاقد مهارتهای تخصصی هستند، نمیتوانند کار مناسبی برای خود دست و پا کنند. بنابراین در کنار عواملی همچون رونق بخشیدن به تولید و فضای کسب و کار یکی دیگر از کارها باید ماهر کردن نیروی کار باشد. در این میان دستگاههایی همچون سازمان آموزش فنی و حرفهای نقش تعیینکنندهای دارند. عبدالرضا شیخ الاسلامی وزیر کار در همین رابطه میگوید: بیتوجهی به آموزش فنی و حرفهای یکی از نقیصهها است اما این آموزشها در رأس اصلاحات ملی کشورهای توسعه یافته قرار گرفته است.
مهارتآموزی در کشور ما سامان ندارد و برای غلبه بر بیکاری باید به آن توجه ویژه داشته باشیم.
شیخالاسلامی با بیان اینکه مهارتآموزی را باید در کشور هدفمند کنیم، تأکید میکند: باید مهارتآموزی به صورت هدفمند انجام شود و به این نکته توجه کنیم که میان آموزش مهارتهای فنی و حرفهای و ثروت رابطه برقرار است. از این رو برای رسیدن به اهداف یادشده باید دانشگاه علمی – کاربردی و مدارس فنی و حرفهای را با هم ادغام کنیم زیرا در حال حاضر هر کدام به صورت جدا کارهای خود را انجام میدهند.
طرحهای اشتغالزایی کارشناسی نیست
یکی از ایرادات اساسی کارشناسان مسائل کار و کارگری به طرحهای اشتغالزایی، فقدان پشتوانه کارشناسی است. بسیاری از کارشناسان میگویند تلاشهای دولتمردان برای ایجاد اشتغال اگرچه قابل توجه و حاکی از اراده آنان برای ریشهکنی معضل بیکاری است اما به جهت سلیقه محوری و تعجیل عموماً فاقد کار کارشناسی و متأسفانه در مواردی تبلیغاتی است. به عنوان نمونه دکتر نمازی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل حوزه کار طرح بنگاههای زودبازده را به عنوان یک طرح فاقد پشتوانه کارشناسی مطرح میکند و در ارزیابی آن میگوید: بنگاههای زودبازده نه تنها موجب رونق اشتغال نشد بلکه سرمایهها را از تولید دور ساخت و به بیکاری پنهان و رونق دلالی دامن زد.
استانداران برای ایجاد شغل اختیارات جدید میگیرند
معاون اول رئیسجمهوری اخیراً از طرح جدیدی برای ایجاد اشتغال پرده برداشت. به گفته محمد رضا رحیمی در طرح جدید اشتغال زایی، استانداران مأموریت ویژهای برای مبارزه با بیکاری بر عهده میگیرند، به این نحو که بودجه قابل توجهی در اختیار آنان قرار میگیرد تا هر طور که صلاح دانستند شغل ایجاد کنند! معاون اول رئیسجمهور معتقد است که طرح دولت برای ایجاد یک میلیون و 100 هزار شغل، در سال بسیار دشوار است اما اگر آهنگ ناخدایی باشد این کار آسان به نظر میرسد. رحیمی معتقد است: شورای عالی اشتغال حداقل شش ماه یک جلسه برگزار میکند تا سند جامع اشتغال را به مردم ارائه دهد. معاون رئیسجمهوری در مورد طرح جدبد برای اشتغالزایی با اشاره به سفر اخیر خود به لرستان تصریح کرد: استاندار لرستان مبلغی برای ایجاد 120 هزار شغل درخواست کرد که این اعتبار تصویب و در همان زمان به وی داده شد! معاون اول رئیسجمهور گفت: تا پایان سال اختیاراتی به استانداران برای ایجاد شغل داده میشود که در جلسه آینده دولت در مورد آن بحث و تبادل نظر صورت میگیرد.
تعیین حداقل دستمزد حرکت روی لبه تیغ
شورای عالی کار هر ساله با توجه به نرخ تورم حداقل دستمزد کارگران را تعیین میکنند و این در حالی است که به علت وضعیت خاص موجود، این موضوع نگرانیهایی را در بین نیروی کار کشور ایجاد میکند. از یک سو به علت واقعی نبودن دستمزدها و بالا بودن نرخ تورم، جماعت حقوقبگیر فشارهای همهجانبهای را تحمل میکند و از سوی دیگر به علت رکود حاکم بر بنگاهای اقتصادی این افزایش حقوق احتمالاً کابوس تعدیل نیروها را تداعی میکند و این در حالی است که حداقل دستمزد 303هزارتومانی با خط فقری که از سوی برخی نهادها رسمی و غیر رسمی هرازچندگاهی به گوش میرسد فرسنگها فاصله دارد.
خبر خوش دولت برای بیکاران!
در این وانفسا محمد عباسی، وزیر تعاون در یک فراخوان اعلام کرد که بیکاران و افراد فاقد مسکن به وزارت تعاون مراجعه کنند! او روز گذشته به خبرگزاری مهر گفت: افراد فاقد مسکن در قالب طرح مسکن مهر و افراد بیکار در قالب بنیادهای توسعه تعاون و کارآفرینی میتوانند در سایت وزارت تعاون ثبت نام کنند.
