نشست نقد و بررسی سینمایی «یوسف پیامبر(ع)»

سلحشور: این فیلم نسبت به سریال هیچ تغییری نکرده است

نشست نقد و بررسی فیلم حضرت یوسف (ع) در آخرین روز جشنواره بیست و هشتم با حضور فرج‌الله سلحشور، تهیه‌کننده و (کارگردان)، محمود پاک‌نیت، جهانبخش سلطانی، حسین جعفری، عباس قلیچ‌لو، رضا رضوی، اسماعیل سلطانیان (بازیگران)، سیدامیررضا معتمدی (مسؤول جلوه‌های بصری)، قربان محمدپور(مدیر روابط عمومی) و محمدتقی فهیم (منتقد سینما) مورد نقد و بررسی قرار گرفت.سلحشور در ابتدای این نشست اظهار داشت: فکر می‌کنم سینما هم نوعی سنگر است و اگر انسان بتواند در آن حضور داشته باشد و یک اثر مذهبی خلق کند که در زمره آثار خوب قرار بگیرد، درواقع در نوعی سنگر بوده است. وی در ادامه درباره دلایل تبدیل شدن سریال «یوسف پیامبر(ع)» به یک فیلم سینمایی توضیح داد: این مجموعه نزدیک به 45 قسمت بود و شاید امکان دسترسی به آن برای همه مهیا نمی‌شد، اما قطعاً فیلم سینمایی با سهولت بیشتری قابل استفاده خواهد بود. سلحشور هم‌چنین اظهار کرد: ما در این فیلم سعی کرده‌ایم که دقیقاً براساس سوره یوسف(ع) عمل کنیم و فکر می‌کنم که نسخه‌ای کامل و کم‌عیب به مردم ارائه کرده‌ایم. کارگردان مجموعه تلویزیونی یوسف پیامبر (ع) در بخش دیگری از این نشست عنوان کرد: چندی پیش یکی از دوستان معتقد بود که در این فیلم گاوهای لاغر و چاق از یکدیگر مشخص نیستند و این از مشکلات این اثر است. حال من می‌خواهم بدانم که آیا این تفاوت برای دوستان حاضر در این جلسه هم محسوس بوده است یا خیر؟ که اگر این تفاوت مشخص نباشد قطعاً ضعف کار ما بوده است. اما در سالن چندین نفر از حاضران به واضح‌ بودن تفاوت میان گاوها اشاره کردند. کارگردان سینمایی یوسف پیامبر(ع) در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به پرسشی مبنی بر تفاوت‌های میان سریال یوسف(ع) و فیلم سینمایی آن توضیح داد: این فیلم نسبت به سریال هیچ تغییری نکرده و تنها تا حدی تلخیص شده است. او هم‌چنین در پاسخ به مطلبی مبنی بر غیبت پژوهشگران بزرگ در این مجموعه به دیدار عوامل این فیلم با مقام معظم رهبری اشاره کرد و گفت: در آخرین اجتماعی که درباره این فیلم صورت گرفت و در قالب آن با مقام معظم رهبری دیدار کردیم، ایشان ایرادهایی که نسبت به این سریال گرفته بودند را به‌جا ندانستند، علاوه بر این آیت‌الله نوری همدانی و آیت‌الله مکارم شیرازی هم مطالب این فیلم را تأیید کردند و جامعه مدرسان حوزه علمیه قم هم بر صحت موارد اشاره شده در آن تأیید کردند. حال شاید با این حساب بتوانیم نبودن پژوهشگران بزرگ در این فیلم را خالی از ایراد بدانیم. اسرائیلیات و سریال آمریکاییسلحشور در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر نظر روحانیان درباره این فیلم گفت: به غیر از آیت‌الله سبحانی که با ذکر کلمه‌ اسرائیلیات این فیلم را زیرسؤال بردند و موجب شدند که مخالفینی که حتی معنای این کلمه را هم نمی‌دانستند دائم آن را بر ملاج ما بکوبند و ما را به رگبار ببندند. درحالی‌که آیت‌الله سبحانی هیچ مصداقی هم برای اسرائیلیات مطرح نکردند تا ما ایراد کار خود را بدانیم. ایشان گفته بودند که درست است در گذشته ازدواج با دو خواهر مشکلی نداشته، اما چرا شما در این فیلم به این موضوع اشاره کرده‌اید، حال آن‌که اسرائیلیات درواقع به معنای دروغ‌پردازی است و آن‌ها برخی مطالب دروغ را وارد تاریخ کرده بودند. حال در مقابل انتقادات ایشان برخی از علمای دیگر هم بودند که به طور سفت و سخت به حمایت از فیلم پرداختند، اما در هر صورت نه بنده و نه هیچ آدم دیگری نمی‌تواند ادعا کند که کاری بی‌عیب انجام داده است، اما با این وجود حتی نسبت به تفسیرهایی که وجود دارد سریال یوسف به مراتب کم‌ایرادتر است، چراکه این تفسیرها معمولاً از روی یک منبع و توسط افرادی معدود و در زمان‌هایی نسبتاً کوتاه تهیه شده است، اما این سریال همه منابع را مورد استفاده قرار داد و برای آن گروهی از متفکرین وقتی بسیار صرف کرده‌اند. کارگردان «یوسف پیامبر(ع)» در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به مطلبی درباره ساخت نسخه‌ای آمریکایی از داستان حضرت یوسف(ع) اظهار کرد: باور کنید نه قبل از این سریال و نه اکنون هیچ فیلمی را درباره حضرت یوسف (ع) ندیده بودم. به غیر از یک فیلم که در زمان شاه ساخته شده بود. اکنون هم اصرار دارم که دیدن آثار قرآنی فیلم‌های هالیوودی و آثاری که با بینش غیراسلامی ساخته می‌شوند را نبینم چراکه قطعاً از آنها تأثیر می‌گیرم. ما باید شناخت خود را به سمت ساخت آثاری سالم راهنمایی کنیم. من هم آن فیلم هالیوودی را هنوز ندیده‌ام اما بسیار دوست دارم که آن را ببینم. این کارگردان در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به سؤالی که درباره ضعیف‌بودن یک قسمت خاص از سریال حضرت یوسف(ع) مطرح شده بود، عنوان کرد: در این جلسه خیلی بنا نداریم از خودمان دفاع کنیم. ما منکر ایرادها و ضعف‌های خود نیستیم. اما همین‌که این مجموعه از سوی مردم مورد استقبال قرار گرفته ما را راضی می‌کند. شما هم به ما حق بدهید که در ایران هنوز برای صحنه‌های جنگی و با عظمت تخصص پیدا نکرده‌ایم. سلحشور در پاسخ به مطلبی درباره رضایت ‌بخش ‌نبودن گریم‌های این مجموعه هم اظهار کرد: انصافاً به نظرم گریمور این مجموعه جوانی بسیار مستعد است. اعتقاد بنده بر این است که هیچ بخشی از سینما نباید در دست عده‌ای خاص قرار بگیرد. در واقع باید به سینما میدان داد. درباره مصطفی زمانی هم مخالفت‌های زیادی وجود داشت اما بنده او را جوانی بااستعداد می‌دانستم. گریمور این فیلم هم بسیارخوب بود حال ممکن است که در برخی موارد بتوان ایرادهایی به کار او گرفت که البته برخی از این مشکلات هم به خود ما و مواردی مانند نورپردازی بازمی‌گردد.در نهایت ممکن است که گریم این فیلم ضعف‌هایی هم داشته باشد اما در مجموع گریم این فیلم را قابل دفاع می‌دانم. کارگردان مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر(ع)» در بخش دیگری از این نشست به تفاوت‌های سینمای مذهبی با سایر ژانرهای سینمایی اشاره کرد و گفت: همان‌طور که دین و بی‌دینی تفاوت دارند سینمای مذهبی هم با سینماهای دیگر متفاوت است، اکنون سینمای دنیا بر سه رکن دروغ و توهم، انسان‌محوری (القای نظر‌سنجی فیلمساز و نویسنده) و مادی‌گرایی مبتنی است و این‌که گاه گفته می‌شود که نظر همه انسان‌ها محترم است به نظر من چرت‌ترین حرف ممکن است، چراکه هیچ‌گاه نظر غلط محترم نیست و اگر اینگونه باشد بسیاری از تحلیل‌هایی که غربی‌ها از ما ارائه می‌کنند هم باید محترم باشد. این فیلم که در بخش خارج از مسابقه جشنواره فیلم فجر قرار گرفته به‌رغم عدم حضور در بخش مسابقه موفق شد از نشستی مطبوعاتی بهره‌مند شود درحالی‌که فیلم‌های دیگر این بخش از جمله «هیچ» و «آتشکار» فاقد چنین امکانی بودند. در بخشی از این نشست منتقد حاضر در جلسه عنوان کرد: از آن‌جا که به نظر بنده برخی از سؤال‌هایی که به دست ما رسیده خیلی صادقانه نیست یا نام فردی که آنها را پرسیده ذکر نشده است ترجیح می‌دهم که از طرح آنها در این جلسه خودداری کنم. افرادی که این سؤال‌ها را مطرح کرده‌اند اگر مایلند که سؤال‌شان خوانده شود می‌توانند یک‌بار دیگر سؤال خود را با نام و نام رسانه مطرح کنند.