حامد کرزای، رئیس جمهور افغانستان؛ تنها چند روز پس از کنفرانس بینالمللی لندن راهی عربستان شده است.
طبق گزارشهای اعلام شده هدف کرزای از این سفر ادای حج عمره و ملاقات با ملک عبدالله پادشاه عربستان در مورد مسائل افغانستان و به خصوص موضوع صلح با طالبان است. از این رو، به نظر میرسد که کرزای در سفر خود قصد دارد تا با یک تیر دو هدف را بزند؛ از یک سو با انجام اعمال حج برخوردار از اجر اخروی شود و از سوی دیگر، بتواند در دیدار خود با پادشاه عربستان از اجر دنیوی نیز بیبهره نماند که به قول معروف؛ سفر او هم زیارت است و هم سیاحت. اما آیا او میتواند با این سفر به هدف خود نائل شده و با دست پر به کشور خود بازگردد؟ در مورد جنبه سفر اول وی سخن چندانی نمیتوان گفت اما در مورد جنبه دوم آن شک و تردیدهایی وجود دارد تا آنجا که بعید به نظر میرسد سفر وی چنان نتایج چشمگیری را در پی داشته باشد.
کرزای قبل از سفر به لندن برای شرکت در کنفرانس بینالمللی افغانستان وعده داد تا طرح خود را برای صلح با طالبان مطرح کند و در همان کنفرانس از کشورهای منطقه درخواست کرد تا او را در موفقیت این طرح همراهی کنند و با نام بردن عربستان، از این کشور خواست تا در روند صلح با طالبان او را کمک کند. اکنون او به عربستان رفته تا به گفته وحید عمر، سخنگوی کرزای، پس از ادای حج عمره از ملک عبدالله بخواهد تا «برای آغاز روند مصالحه با طالبان و همچنین حل دیگر مشکلات منطقهای او را یاری کنند». لازم به یادآوری است که این نخستین تلاش مقامات افغان برای درخواست کمک از عربستان برای رسیدن به صلح با طالبان نیست و پیش از این نیز چندین بار کرزای از ملک عبدالله چنین درخواستی را کرده بود. گفته میشود که میانجیگری محرمانه مقامات عربستان موجب شده بود تا سال پیش دیدارهایی بین مقامهای افغانستان با رهبران طالبان در عربستان انجام شود که بنابر ظواهر امر، آن دیدارها چندان نتیجهای برای کرزای به بار نیاورده بود. اکنون درخواست کرزای از عربستان در این مورد شکل رسمی به خود گرفته و گذشته از این موضوع، اشاره وحید عمر به دیگر مشکلات منطقهای میتواند به پاکستان مربوط باشد که میتوان گفت کرزای از عربستان میخواهد تا با استفاده از نفوذ خود پاکستان را به همکاری بیشتر در این زمینه ملزم کند.
شرط و شروط طالبان برای مصالحه با دولت افغانستان نشان داد که سفر کرزای با موانع سنگینی روبهرو است و او نمیتواند از این سفر انتظار دست آورد چندانی داشته باشد. طالبان اعلام کرده که انجام هر مصالحه مشروط به خروج کامل نیروهای خارجی از خاک افغانستان است و کرزای در واکنش به آن گفت؛ «این خواسته، بیمعنی است چون نیروهای آمریکایی و نیروهای ناتو برای مبارزه با تروریسم و افراطگرایی در افغانستان حضور دارند». از سوی دیگر، عربستان نیز انجام چنین مصالحهای را مشروط به شروطی کرده که بعید به نظر میرسد طالبان حاضر به قبول آن باشد. سعود الفیصل، وزیر امور خارجه عربستان، مداخله این کشور را مشروط به قطع حمایت طالبان از القاعده کرده و جمال خاشقجی، دیپلمات سابق عربستانی و سردبیر روزنامه الوطن عربستان، در این مورد میگوید؛ «این شرط که طالبان از حمایت القاعده دست بکشد فقط یک شرط نیست بلکه یک هدف است. ما باید طالبان را متقاعد کنیم که ایدئولوژی القاعده و اصول آن کمکی به آنها نخواهد کرد». روشن است که طالبان به دلایل ایدئولوژیک و نظامی نمیتواند شرط عربستان را قبول کند و به احتمال زیاد یکی از علل شکست مذاکرات پنهانی سال گذشته در همین موضوع بوده است. علاوه بر این، کرزای نمیتواند چندان امیدی به نفوذ عربستان بر پاکستان داشته باشد چرا که موضوع طالبان برای پاکستان بسیار پیچیدهتر از آن است که نفوذ محتمل عربستان بتواند رضایت آن کشور را برای همراهی با کرزای به دنبال داشته باشد. در واقع، مقامات پاکستان بهرغم تظاهر خود به مبارزه با طالبان وجود چنین نیرویی را در راستای منافع ملی خود ارزیابی کرده و بعید به نظر میرسد که حاضر باشند در این موضوع تجدید نظر اساسی کنند. از این رو، کرزای سوای ادای حج عمر شاید بتواند در این سفر توفیقی در کمک مالی عربستان به دست بیاورد والا معضل طالبان مسألهای است که با چنین سفرهایی حل شدنی نخواهد بود.
