ایا عربستان می تواند به انتظارات دولت حماس پاسخ دهد؟

خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس با سفر به ریاض با سعود الفیصل وزیر امور خارجه عربستان دیدار و درباره تحولات اخرین تحولات فلسطین و منطقه گفتگو کرد . این اولین سفر وی به عربستان بعد از امضای موافقتنامه مکه درباره حل اختلافات داخلی میان فتح و حماس است و بر همین اساس هم همچنانکه از اظهارات خالد مشعل و سعود الفیصل و یا سفر قریب الوقوع فیصل به دمشق بر می اید مهمترین هدف اعلامی از این سفر عملی کردن گفتگو های اشتی ملی و امضای موافقتنامه در این زمینه است .اما از انجا که فرایند گفتگو های اشتی ملی با وساطت مصر اغاز شده است وبه نتیجه رساندن ان با تقویت موقعیت مصر در بحران فلسطین هم در ارتباط است ، حال این سوال مطرح است که عربستان چه نقشی می تواند در این خصوص ایفائ کند و ایا نقش آفرینی عربستان مزاحمتی برای مصر ایجاد نمی کند و یا اساسا هدف حماس از کشاندن پای عربستان به گفتگو های اشتی ملی چیست ؟ پاسخ این سوالها نیازمند مرور مهمترین تحولات عرصه بحران فلسطین پس از شکست موافقتنامه مکه و همچنین توجه به عوامل شکست این موافقتنامه است .موافقتنامه مکه در وضعیتی به امضائ نمایندگان فتح و حماس رسید که اسرائیل به شدت با تقویت هرگونه حرکت وحدت امیز مخالفت می کرد و مصر نمی خواست نقش تاریخی این کشور در عرصه بحران فلسطین تضعیف شود و فضای تنش امیزی نیز بین سوریه وعربستان جریان داشت . از اینرو به نظر می رسد هر یک از این عوامل در شکست موافقتنامه مکه نقش داشت .از جمله مهمترین تحولاتی که پس از ان روی داد تشکیل دو دولت موازی در عرصه فلسطین: یکی در غزه به پشتوانه انتخابات سال 2005 و دیگری در کرانه باختری با حمایت کشور های غربی است . از دیگر تحولات که باز می توان ان را زائیده تحولات قبلی دانست ،وقوع جنگ 22 روزه است که نقطه عطفی را در تاریخ تحولات فلسطین رقم زد و اثار ان به شکل ادامه و تشدید محاصره اقتصادی غزه وتلاش مصر برای احداث دیوار فولادی موسوم به دیوار مرگ و یا ابعاد بین المللی ان به شکل اعتراضات افکار عمومی بین المللی و یا پیگرد گاه و بیگاه گزارش گولدستون درباره عاملان جنایات جنگ غزه ادامه دارد .مجموعه این تحولات موجب شد که عربستان و مصر که قبل از موافقتنامه مکه به نوعی نقش رقابتی در عرصه بحران فلسطین ایفا می کردند به یکدیگر نزدیک شوند و در کنار امریکا و اسرائیل قرار گیرند . البته دو تحول دیگر نیز در چند ماه و هفته اخیر رخ داده که می تواند در تحلیل تحولات فلسطین و سفر خالد مشعل به عربستان موثر باشد . یکی بهبود روابط دمشق و ریاض و دیگری دل نگرانی است که امکان دارد پس از وقوع ناارامی های سیاسی ایران در دولت حماس ایجاد شده باشد .با در نظر گرفتن این تحولات در پاسخ به سوالات مطرح شده و یا ارزیابی از نتایج سفر خالد مشعل به عربستان باید گفت که مهمترین هدفی که وی از فعال کردن نقش عربستان در معادله بحران فلسطین و فرایند اشتی ملی در فلسطین دنبال می کند ،این است که بتواند از نقش و کمک عربستان و یا سوریه برای متقاعد کردن مصر به تسهیل حلقه های محاصره اقتصادی غزه و تعلیق احداث دیوار فولادی موسوم به دیوار مرگ استفاده کند . هر چند عربستان همچنانکه ملاحظه می شود در صدد است از این تمایل در جهت جبران تضعیف نقش و جایگاه منطقه ای خود و یا دیگر اهدافی که در خصوص ایران داشته ،فرصت سازی کند اما بعید به نظر می رسد که در تامین خواسته ها و انتظارات دولت حماس موفق شود .زیرا اولا رویکرد عربستان به دولت حماس همان رویکرد مصر است و عربستان نیز در طرحهای که علیه دولت حماس اجرا شده مشارکت دادشته است . دوم اینکه سیاست و راهبرد رژیم صهیونیستی همان ایجاد و تشدید تفرقه و اختلاف میان فلسطینی هاست و سوم اینکه سیاست و مواضع سوریه در قبال حمایت از جنبش مقاومت و دولت حماس مواضع اصولی است و عربستان نمی تواند انتظار داشته باشد که دمشق فراتر از کمک به تحقق اشتی ملی گامی بردارد .