حسين زندباف، تدوينگر

«يوسف پيامبر(ص)» سينماي ديني ايران را جهاني مي‌كند

در حالي كه تنها يك ماه با برگزاري بيست و هشتمين دوره جشنواره فيلم فجر باقي‌مانده، بانگاهي به فيلم‌هايي كه در مدت اخير اخباري مبني بر حضورشان در جشنواره فجر به گوش مي‌رسد، مي‌توان نام‌هايي را مشاهده كرد كه برخي از آنها نظير فرج‌الله سلحشور پس از گذشت 12 سال دوباره براي بردن سيمرغ به ‌‌مهم‌تر‌‌ين رويداد سينمايي ايران خواهند آمد. پيرو اين مسأله و در ادامه پيگيري‌هاي «جوان» درباره اولين پروژه پر خرج و عظيم سينماي ديني ايران و پس از گفت‌وگو با سلحشور، كارگردان فيلم «يوسف پيامبر(ع)» به سراغ حسين زندباف که تدوين سريال پرمخاطب «يوسف پيامبر(ع)» را سال گذشته به پايان رساند و در حال حاضر نيز در حال آماده‌سازي نسخه سينمايي اين سريال است، رفتيم و به همين بهانه با او گفت‌وگويي انجام داديم كه در ادامه از خاطر شما مي‌گذرد. آقاي زندباف! چه تفاوت‌هايي از لحاظ تدوين بين نسخه سينمايي « يوسف پيامبر(ع) » با مجموعه تلويزيوني آن وجود دارد؟حدود يک سال پيش مونتاژ نسخه سينمايي آن به پايان رسيد و پس از پخش سريال، مروري بر روي آن انجام شد. در واقع زماني که يک مجموعه تلويزيوني به سينمايي تبديل مي شود تصوير نيز بزرگ مي شود و در نتيجه صدا نيز بايد به صورت «دالبي» در بيايد. پخش صدا در تلويزيون به صورت «مونو» است و اگر در سينما تصوير بزرگ شود بايد به صداي «دالبي ساراند» تبديل شود. پس دليل دوبله شدن صداي بازيگران در نسخه سينمايي به همين امر باز مي‌گردد؟بله، طبيعي است زماني که صدا وسيع مي شود بخشي از فيلم نيز به دوبله احتياج پيدا مي کند. در سيستم دالبي، مخاطب، موسيقي، صداها و افکت‌ها را تفکيک شده مي شنود و در اصطلاح ما تدوينگران «حجم موسيقي چاق مي‌شود!». در حقيقت صداي اين فيلم سينمايي بايد تحت ليسانس خود تشکيلات دالبي در خارج از کشور انجام شود و اين امر به بودجه و هزينه‌اي که آقاي سلحشور در نظر گرفته‌اند، بستگي دارد. نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» با سريال اين اثر چه تفاوت‌هايي در بستر روايي داستاني دارد؟اين فيلم سينمايي دقيقا طبق روايت سوره يوسف در قرآن کريم کار مي شود و قصه آن خط مستقيم روايت قرآن است و حاشيه‌ها در آن ريزش کردند و کاملا بر اساس آيه‌هاي قرآن پيش مي‌رود، البته اين مطلب را نيز بايد يادآور شوم که بعضي از مطالب که در قرآن مجيد به صورت موجز به آنها اشاره شده در نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» بازتر شده‌اند. همانگونه كه شاهد بوديم از سريال «حضرت يوسف(ع)» استقبال بسيار گسترده‌اي از سوي مخاطبان صورت گرفت آيا مي‌توان انتظار داشت كه از نسخه سينمايي اين اثر هم استقبال گسترده‌اي صورت گيرد؟طبيعي است که اگر اين فيلم با کيفيت قابل توجيهي مراحل را پشت سر بگذارد موفقيت دوباره خود را به دست مي‌آورد، ممکن است که در ابتدا براي بينندگان تلويزيون جذابيت نداشته باشد اما چند سال بعد يک فيلم سينمايي جذابيت‌هاي خاص خودش را دارد، البته فکر مي کنم نسخه سينمايي آن با استقبال پرشورتري از جانب مردم مواجه شود. آيا نسخه سينمايي اين فيلم در کشورهاي ديگر نيز به اكران در مي‌آيد؟بله، سعي ما بر اين است که با دالبي کردن صداي نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» زماني که در ديگر کشورها به نمايش درمي آيد بر تاثيرگذاري آن بيفزايم. من فکر مي کنم در کشورهاي غيرمسلمان همانند کشورهاي اروپايي هم اکران «يوسف پيامبر(ع)» با استقبال بيشتري مواجه شود. البته قرار است در ايران نيز فيلم ابتدا در سينماهاي محدودي به نمايش درآيد و بعد با ارزيابي استقبال تماشاگران، بر تعداد سينما‌هايي که اين فيلم را اکران خواهند کرد، افزوده شود. صداي «دالبي» نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» تأثير پذيري تماشاگر را افزايش مي‌دهد؟صدا تاثير فوق العاده اي دارد. زماني که يک فيلم در قاب تلويزيون پخش مي‌شود صداي آن «مونو» (ساده و خطي) است اين امر باعث مي شود که صداي ديالوگ بازيگران با باقي صداها در فيلم تقسيم شود و همين امر باعث مي شود که فيلم تاثيرگذاري خودش را از دست بدهد اما در صداي دالبي صداها مزاحم يکديگر نيستند بلکه مکمل هم هستند. تفاوت اين نسخه سينمايي با نسخه‌اي كه از زندگي حضرت يوسف(ع) در سال‌ها پيش ساخته شده بود در چه نكاتي نهفته است؟اين نسخه با نمونه هاي قبلي که ساخته شده اصلاً قابل قياس نيست، به دليل اينکه خط اين فيلم بر اساس آيه‌هاي قرآن است و به هيچ وجه نمي شود آن را با نمونه هاي ديگري که قبلاً ساخته شده مقايسه کرد. ما پس از پايان تدوين سريال «يوسف پيامبر(ع)» با نشست‌هاي مختلفي که داشتيم و تلاش آقاي سلحشور توانستيم از ميان دو هزار دقيقه اين فيلم 160 دقيقه اي را تهيه کنيم که کاملاً ترجمه آيات قرآن کريم است. با توجه به صحبت شما، يعني استخراج نسخه 160 دقيقه‌اي سينمايي حضرت يوسف(ع) از درون سريال، چه تفاوت‌هاي اساسي بين اين دو نسخه با يك داستان وجود دارد؟درواقع حرکت بازيگرها، نحوه برخورد و بيان آنها در سريال تفاوت هاي بسياري با يک فيلم سينمايي دارد و رعايت کردن خط يک فيلم سينمايي ما را خيلي اذيت کرد و تمام تلاش خود را انجام داديم تا حتي شباهت‌هاي محدودي نيز به يک سريال نداشته باشد. صحنه‌ها را به صورتي انتخاب کرديم که دراين 160 دقيقه دائماً رو به جلو حرکت کنيم. ابتدا قصه را به کلي کار کرديم و در انتها به طور موجز فيلم را پيش برديم. به عنوان مثال در نسخه سينمايي ما در حرکت کنعان به مصر، زمان مرده‌اي نداريم که تماشاچي تحمل کند. تجربه داخلي در سينما و تلويزيون ما ثابت كرده كه ساخت نسخه دوم از يك اثر پرمخاطب هميشه با موفقيت معكوس رو به رو بوده است. آيا كيفيت نسخه سينمايي «حضرت يوسف(ع)» توانايي شكستن اين قاعده را دارد؟من با اين نظر شما مخالفم. زماني که يک فيلم سينمايي با تماشاچي ارتباط برقرار مي‌کند نتايج آن از روي آمار فروش مشخص مي شود، اما من اين را نيز بايد بگويم که اين تعداد تماشاچي نيست که باعث فروش فيلم مي‌شود بلکه اين تکرار است که فروش فيلم را زياد مي‌کند. اگر اين عامل در نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» نيز تاثيرگذار باشد، ‌اکران آن با استقبال چشمگيري مواجه مي‌شود. کساني که سريال را ديده اند زماني هم که فيلم سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» را ببينند احساس نمي‌کنند که ضرر کرده اند؛ زيرا مي توانند صحنه‌هاي پرهيجان سريال را دوباره ببينند. نسخه سينمايي «يوسف پيامبر(ع)» چه زماني به صورت نهايي آماده مي‌شود؟در حال حاضر بر روي مونتاژ آن نظرات نهايي اعمال مي‌شود و نسخه سينمايي آن تا چند روز آينده تکميل است. اين سريال به صورت نگاتيو فيلمبرداري شده و براي نخستين بار در تلويزيون کشور ماست که اين سريال نگاتيو استاندارد دارد که درواقع پخش سريال «يوسف پيامبر(ع)» از تلويزيون کپي آن بود. منظورتان از نگاتيو، نگاتيو اصلي و اوريجينال سينمايي است؟بله، درواقع ما کپي سينمايي را از روي خود نگاتيو مي‌گيريم و به دليل اين که خيلي پر هزينه است 20 تا کپي بيشتر از روي آن نمي‌کشيم. اين در حالي است که تمام فيلم هاي سينمايي مهمي که در دنيا ساخته مي شود سازندگان آنها سرمايه كلاني را خرج مي کنند و اول از لحظات فيلم يك كپي آماده مي‌کشند و بعد از آن كپي نسخه‌اي براي توليد و پخش انبوه را آماده مي‌كنند که به اين عمل دوبله «کيت نگاتيو» مي گويند. از روي اين دوبله، صدها کپي مي‌گيرند تا نگاتيو مادر و اصلي فيلم‌ها از بين نرود و هميشه با کيفيت خيلي عالي در آرشيو داشته باشند. درواقع آنها لابراتوارهاي خيلي مجهزي در اين زمينه دارند و ما براي اولين بار در ايران اين كار را انجام داديم.