جوان آنلاین: همزمان با افزایش نرخ ارز و سکه در روزهای اخیر، بانک مرکزی در مجموعه اقداماتی نسبت به تحرکات سفتهبازانه واکنش نشان داد و اعلام کرد که با رصد دقیق جریانهای ارزی با هرگونه اخلال در نظام پولی و ارزی کشور برخورد قاطع خواهد کرد. کارشناسان با اشاره به ذخایر ارزی بانک مرکزی و اشباع بازار ارز، صعود نرخ دلار و طلا را هیجانی عنوان میکنند. البته بخش دیگری از کارشناسان نیز رشد اخیر را به نوعی جبران عقبماندگی نرخ دلار از تورم عمومی عنوان میکنند و نسبت به مخاطرات نوسانگیری در چنین فضای هیجانی هشدار میدهند. بررسی رفتار بازارساز طی چند ماه گذشته، دلیل هشدار کارشناسان نسبت به این مسئله است.
نرخ دلار در معاملات روز جمعه به ۲۲۰ هزار تومان افزایش یافت. همزمان با این افزایش، نرخ هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز در آستانه ۲۴میلیون تومان قرار گرفت. عبور از این سطح در شرایطی رخ داد که برخی فعالان بازار احتمال میدادند بانک مرکزی برای جلوگیری از تداوم رشد قیمت، عرضه ارز را در سطوح بالاتر افزایش دهد. این شیوه مداخله که در بازار با عنوان اصلاح آبشاری شناخته میشود، میتواند از طریق افزایش تدریجی عرضه در قیمتهای بالاتر، روند صعودی را تعدیل کند. همین گمانهزنیها باعث شد احتیاط معاملهگران افزایش یابد و حجم معاملات کاهش پیدا کند. برخی کارشناسان نیز معتقدند ثبت این سطح میتواند احتمال اصلاح قیمت را افزایش دهد و بازار را وارد مرحلهای از کفسازی کند که تحقق چنین سناریویی به واکنش بازارساز و تغییر انتظارات معاملهگران وابسته است.
جریمه بانکهایی که برای اخلالگران ارز زیرساخت فراهم کردند
همزمان با این تحلیلها، در روزهای اخیر بانک مرکزی مجموعه اقداماتی در راستای مقابله با تراکنشهای مشکوک ارزی در دستور کار قرار داد و ۱۱ بانک در این زمینه مشمول جریمه شدند. از جمله تخلفات این بانکها، عدم نظارت بر حجم غیرعادی تراکنشهای درگاههای پرداخت و کارتخوانهایی بوده که متعلق به کسبوکارهای دیگر بوده و برای خریدوفروش طلا و ارز استفاده میشده است.
سال ۱۳۹۷ نیز در جریان تلاطمات ارزی، از کارتخوانهای بانکی برای فعالیتهای مرتبط با خریدوفروش ارز و ایجاد التهاب در بازار سوءاستفاده شده بود. طبق مقررات مبارزه با پولشویی، مؤسسات مالی و واحدهای مبارزه با پولشویی آنها موظفند معاملات و عملیات مشکوک را شناسایی و پس از بررسی اولیه به مرکز گزارش کنند. در این موارد، این تکلیف نظارتی انجام نشده و تخلفات با رصد و پایش بانک مرکزی شناسایی شده است.
در این راستا، روز پنجشنبه بانک مرکزی اعلام کرد که به موجب مفاد دستورالعمل رسیدگی به تخلفات اداری - انتظامی ویژه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، تعدادی از بانکها که مقررات و الزامات ابلاغی مربوط به کارسازی تراکنشهای بانکی مشتریان را رعایت نکرده بودند و زیرساختهای فراهم شده توسط آنها مورد سوءاستفاده اخلالگران در بازار ارز، طلا و فلزات گرانبها قرار گرفته بود، مشمول جریمه نقدی شدند و احکام انضباطی مربوط توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای آنها صادر شد. براساس اعلام بانک مرکزی، چگونگی کارسازی تراکنشهای بانکی مشتریان شبکه بانکی کشور همواره تحت رصد و پایش حوزه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بوده و در صورت مشاهده هرگونه عدم رعایت مقررات و الزامات ابلاغی، اقدامات انضباطی متناسب، مؤثر و بازدارنده در دستور کار قرار خواهد گرفت.
هشدار درباره عملیات روانی امریکا در بازار ارز
با توجه به رشد شارپی قیمتها در بازار ارز و طلا، کارشناسان به لحاظ فنی پیشبینی میکنند که هر افزایش پرشتاب، ریزش و اصلاح را نیز در پی دارد. بر این اساس، رشد نرخ ارز و طلا در هفته جاری با، اما و اگرهایی روبهروست، بهویژه اینکه در جلسه هفته گذشته نیز دولت از برنامههای خود برای مدیریت بازار ارز خبر داده بود.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، هفته گذشته و در جلسه هماهنگی میان دستگاههای اقتصادی و اتخاذ تصمیمات لازم برای مقابله با جنگ اقتصادی دشمن با تأکید بر اینکه امریکا هر اقدامی که میتوانسته علیه ایران انجام داده و کار جدیدی نمیتواند بکند، گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم، بیشتر عملیات روانی با هدف اثرگذاری بر جامعه و بازار است.»
در این جلسه اعلام شد که ارز مورد نیاز کشور به میزان کافی در دسترس است و تأمین ارز از ابتدای امسال برای کالاهای اساسی و دارو نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش یافته است. همچنین تأکید شد تأمین کالاهای اساسی تحت هر شرایطی ادامه خواهد یافت و در این زمینه نگرانی وجود ندارد.
معاون اول رئیسجمهور با بیان اینکه افزایش نرخ ارز در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری ابعاد امنیتی و سیاسی پیدا کرده است، افزود: «بازار به دنبال پیشبینی آینده است و باید با سیاستهای درست، ثبات و اطمینان را در فضای اقتصادی تقویت کنیم. تجربههای گذشته نشان داده است که صرف دخالت دولت در بازار ارز راهحل مشکلات این حوزه نیست و باید همزمان نیازهای بخشهای صنعت و خدمات، از جمله تأمین سرمایه در گردش، مورد توجه قرار گیرد.»
لزوم هماهنگی سیاستهای ارزی و مالی
کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان با اشاره به تأثیرپذیری نرخ دلار و سکه از تورم عمومی گفت: «رشد اخیر بازار ارز این گونه نشان میدهد که در بازار ارز فعلاً نهعمل شده است و افزایش نظارت در این شرایط ضروری است.»
کارشناسان تأکید دارند که بانک مرکزی در چنین شرایطی میتواند با مدیریت نقدینگی و استفاده از ابزارهای پولی، شدت نوسانات را کاهش دهد. در این میان، هماهنگی میان سیاست پولی، سیاست ارزی و سیاست مالی اهمیت ویژهای پیدا میکند. اگر بانک مرکزی از یکسو برای مهار تورم تلاش کند، اما از سوی دیگر کسری بودجه فشار مضاعفی بر منابع پولی ایجاد کند، ظرفیت سیاست پولی کاهش مییابد. اگر بانک مرکزی بازار ارز را مدیریت کند، اما در همان زمان انتظارات تورمی ناشی از اخبار سیاسی تقویت شود، اثر مداخله ارزی نیز محدود خواهد شد.
بنابراین مدیریت اقتصاد در شرایط فعلی نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ است که در آن هر بخش، بخشی از مسئله را حل کند. بانک مرکزی باید از ذخایر ارزی و ابزارهای پولی برای جلوگیری از جهشهای شدید استفاده کند و دولت نیز باید از ایجاد فشارهای مالی جدید بر بانک مرکزی جلوگیری کند.
