جوان آنلاین: با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵- ۱۴۰۶، مدارس کشور در حال آمادهسازی برای پذیرش دانشآموزان هستند. وزیر آموزشوپرورش با اشاره به آمادگی برای آغاز سال تحصیلی جدید اعلام کرده که بیش از ۱۵۰ برنامه مرتبط با بازگشایی مدارس در حال رصد و پیگیری است و تلاش میشود سال تحصیلی به شکل حضوری، آرام و با کمترین دغدغه در سراسر کشور آغاز شود.
در این میان، ابراهیم سحرخیز، معاون پیشین وزیر آموزشوپرورش، با تأکید بر ضرورت بازگشت جدی دانشآموزان به کلاسهای درس، معتقد است صرف اعلام حضوری بودن مدارس برای جبران آسیبهای آموزشی سالهای گذشته کافی نیست و باید زیرساختهای لازم پیش از آغاز سال تحصیلی فراهم شود.
حضوری شدن مدارس، شرطی لازم، نه کافی
سحرخیز با اشاره به وضعیت دانشآموزان دوره ابتدایی و ضعفهای ایجادشده در مهارتهای پایه به «جوان» میگوید: «کلاسهای پرجمعیت و توانمند نبودن دانشآموزان دوره ابتدایی در مهارت خواندن و نوشتن، و همچنین جایگاه ایران در آزمونهای بینالمللی، نشان میدهد که باید تمام همت و تمرکز بر حضوری بودن مدارس قرار بگیرد.»
به گفته این معاون پیشین وزیر آموزشوپرورش، وقفههای ایجادشده در روند آموزش، آثار خود را در کیفیت یادگیری دانشآموزان نشان داده است و ادامه این وضعیت میتواند به افزایش «افت انباشتهشده در کیفیت آموزش» منجر شود. از نگاه او، آموزش حضوری باید به عنوان یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری آموزشی مورد توجه قرار گیرد.
فرصتهایی که از آموزش حضوری گرفته شد
سحرخیز همچنین نحوه مدیریت مدارس در دوره تعطیلی را مورد نقد قرار میدهد و با اشاره به امکان بازگشایی مدارس در مناطق کمخطر اظهار میکند: «حتی در دوران جنگ هم میشد بهتر از این، آموزش و پرورش را اداره کرد. اختیار باید به استانداران داده میشد تا در بسیاری از روستاها و مناطق، مدارس بتوانند بازگشایی شوند، چون تهدیدی متوجه آنها نبود.»
او ادامه میدهد: «اگر اختیار در دست استانداران بود، شاید خیلی از مدارس روستایی ما بازگشایی میشد و ما با این افت انباشتهشده در کیفیت آموزش روبهرو نبودیم.» بر اساس این دیدگاه، بازگشایی مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۵- ۱۴۰۶ نباید تنها به باز کردن درهای مدارس و آغاز کلاسها محدود شود، بلکه مجموعهای از اقدامات اجرایی و پشتیبانی باید پیش از شروع سال تحصیلی انجام گیرد.
سحرخیز با تأکید بر همین موضوع میگوید: «اگر قرار است اصل بر حضوری بودن باشد و مسئولان نیز با تأکید صددرصدی همین را مطرح میکنند، باید اقدامات لازم از قبل انجام شود.»
فهرست کارهای پیش از مهر
از موضوعاتی که این کارشناس آموزشی بر آن تأکید دارد، سرویس ایابوذهاب دانشآموزان است؛ موضوعی که بهویژه برای خانوادههای ساکن کلانشهرها اهمیت بیشتری دارد: «در شهرهایی مثل تهران و برخی شهرهای بزرگ، یکی از ابزارها و لوازمی که حتماً باید بموقع برای آن اقدام شود تا تهدیدی متوجه دانشآموزان نباشد و آنها آرامش خاطر داشته باشند، بحث سرویس است.» به این ترتیب، ساماندهی سرویس مدارس، آمادهسازی فضای آموزشی، تأمین نیروی انسانی، برنامهریزی آموزشی و اجرای برنامههای مرتبط با «پروژه مهر» از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش دغدغه خانوادهها و فراهم شدن شرایط مناسب برای بازگشت دانشآموزان به کلاسهای درس مؤثر باشد.
دردسرهای مدارس غیردولتی
در کنار مسائل اجرایی، ثبتنام دانشآموزان و مسائل مالی مدارس غیردولتی نیز از موضوعات مورد توجه خانوادهها در آستانه آغاز سال تحصیلی است. سحرخیز بر ضرورت انجام بموقع فرایند ثبتنام اشاره میکند و میگوید: «به نظر من باید ثبتنام اولیه بموقع انجام شود تا اقدامات بعدی بر اساس آن پیش برود؛ مانند مدارس غیردولتی که نباید پول از مردم بگیرند و بعد در بازگرداندن آن مشکل ایجاد شود.»
از این منظر، شفافیت در دریافت شهریه و هزینه خدمات آموزشی و فوقبرنامه، بهویژه در مدارس غیردولتی، میتواند نقش مهمی در کاهش نگرانی خانوادهها داشته باشد. مدارس غیردولتی نیز موظفاند شهریه را مطابق ضوابط و میزان مصوب آموزشوپرورش دریافت کنند و خدمات آموزشی و فوقبرنامه خود را در چارچوب مقررات ارائه دهند.
با توجه به تأکید وزارت آموزشوپرورش بر آغاز حضوری سال تحصیلی جدید، مدارس غیردولتی نیز در چارچوب تقویم رسمی، از ابتدای مهرماه برای حضور دانشآموزان آماده خواهند شد. با این حال، از نگاه سحرخیز، موفقیت این بازگشت به میزان آمادگی واقعی مدارس و فراهم شدن الزامات اجرایی بستگی دارد.
لزوم سنجش وضعیت تحصیلی دانشآموزان
در کنار بازگشت به آموزش حضوری، توجه به سطح علمی دانشآموزان نیز اهمیت ویژهای دارد. با توجه به وقفههای آموزشی گذشته، سنجش وضعیت تحصیلی دانشآموزان میتواند به شناسایی نقاط ضعف و قوت آنان کمک کند تا برنامه آموزشی متناسب با سطح واقعی یادگیری دانشآموزان تنظیم شود.
در مجموع، آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵- ۱۴۰۶ در مدارس غیردولتی، فقط یک بازگشت تقویمی به کلاسهای درس نیست، بلکه فرصتی برای جبران بخشی از عقبماندگیهای آموزشی و بازسازی کیفیت یادگیری دانشآموزان است. همانطور که ابراهیم سحرخیز تأکید دارد، اگر قرار است مدارس حضوری باشند، باید از پیش برای همه الزامات آن، از فضای آموزشی و نیروی انسانی گرفته تا سرویس مدارس، ثبتنام، مسائل مالی و سنجش وضعیت علمی دانشآموزان، برنامهریزی شود.
در چنین شرایطی، بیش از ۱۵۰ برنامهای که وزارت آموزشوپرورش برای بازگشایی مدارس در حال رصد و پیگیری آنهاست، زمانی میتواند به یک آغاز موفق منجر شود که نتیجه آن برای دانشآموز و خانواده در قالب مدرسهای آماده، کلاس حضوری باکیفیت و سال تحصیلی آرام و کمدغدغه دیده شود.
