جوان آنلاین: گرانیها و کمبودهای دارویی اگرچه چالش جدی این روزهای ماست و اکثر خبرهای حوزه سلامت و حوزه دارویی پیرامون همین موضوع میچرخد، اما در همین روزها و لحظههای سخت اتفاقات مثبت و افتخارآفرینی هم در این حوزه رخ داده که در کوران خبرهای منفی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ثبت یکی از داروهای تولیدشده توسط شرکتهای ایرانی در اتحادیه اروپا، اتفاق بسیار مهمی بود که در بحبوحه جنگ رمضان رخ داد. دکتر مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، با اعلام این خبر افزود: «دریافت مجوز فروش در اتحادیه اروپا فرآیندی دشوار، زمانبر و پرهزینه است و نیازمند انجام مطالعات بالینی و رعایت الزامات متعدد است.»
طبق توضیحات وی، برخی شرکتهای ایرانی از سالها قبل برای دریافت گواهیها و مجوزهای لازم در اتحادیه اروپا اقدام کرده بودند و این فرآیند در نهایت پس از چندین سال به نتیجه رسید. اینکه نتیجه این تلاشها در دوران جنگ حاصل شد، اهمیت این موفقیت را دوچندان میکند.
روز گذشته مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، به میان خبرنگاران آمد تا درباره چالشهای این حوزه بهخصوص در شرایط جنگی توضیحاتی ارائه دهد.
پرداخت یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار ارز ترجیحی
رئیس سازمان غذا و دارو تأکید کرد: «تا امروز ارز ترجیحی دارو به طور کامل تأمین و سهمیه آن پرداخت شده است. در حال حاضر حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار ارز ترجیحی پرداخت شده و پیشبینی میشود طی چهار تا پنج روز آینده حدود ۲۵۰ میلیون دلار دیگر نیز پرداخت شود. به این ترتیب، در پنج ماه نخست سال تقریباً نیمی از ارز ترجیحی مورد نیاز تأمین خواهد شد.»
کمبود عمومی در فاکتور ۸ نداریم
رئیس سازمان غذا و دارو در ادامه درباره وضعیت داروی بیماران خاص اینگونه توضیح داد: «در زمینه فاکتور ۸، کمبود عمومی نداریم و وضعیت تأمین این دارو مناسب است. البته یک نوع خاص از فاکتور ۸ که تعداد مصرفکنندگان آن محدود است، تنها از یک شرکت اروپایی تأمین میشود و در حال حاضر با مشکل تأمین مواجه شده است.»
وی تأکید کرد: «در حال بررسی هستیم تا در صورت امکان، این دارو از طریق منابع و کشورهای واسطه تأمین شود.»
فاکتور ۱۳ خارجی محدود، اما موجود است
رئیس سازمان غذا و دارو درباره تأمین داروی فاکتور ۱۳ گفت: «داروی خارجی وجود دارد، اما میزان آن محدود است و با این حال موجودی داریم. در مورد فاکتور ۱۳ نیز چندین ماه است که با مشکل تأمین مواجه هستیم و مذاکرات طولانی با شرکت مربوطه برای تأمین این دارو داشتهایم.» وی افزود: «هنوز قیمت پیشنهادی از نظر ما قیمت مناسبی نیست، اما به دلیل اهمیت موضوع و برای حفظ جان بیماران، ناچار به تأمین آن هستیم و این کار را انجام دادهایم.»
دلایل گرانی دارو
رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به وضعیت تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی گفت: «در دو سال گذشته حدود ۶۰۰ میلیون دلار عقبافتادگی در تأمین ارز وجود داشته که باید جبران شود. خوشبختانه در چهار ماه نخست امسال و همچنین در بودجه ارزی چهار ماهه دوم، هماهنگیهای لازم با بانک مرکزی انجام شده تا با کمبود ارز مواجه نشویم.» پیرصالحی درباره افزایش قیمت دارو هم اینگونه توضیح داد: «قیمت دارو کنترلشده است و در کمیسیون قیمت بررسی و تعیین میشود. از ابتدای سال تاکنون دو مرحله افزایش قیمت گروهی داشتهایم؛ یک مرحله در ۱۶ فروردین و مرحله دیگر در اواسط خردادماه. در این دو مرحله تقریباً دو سوم داروها قیمتگذاری شدند.»
به گفته وی، علاوه بر این، کمیسیون قیمت هر دو هفته یکبار تشکیل میشود و داروهایی که دیگر امکان ادامه تولید با قیمت قبلی را ندارند یا سود بسیار پایینی دارند، بررسی میشوند. با این حال، از ابتدای امسال تاکنون دارویی که بیش از یک بار افزایش قیمت داشته باشد، نداشتهایم، مگر در شرایط خاص.
عوامل مؤثر بر قیمت دارو
رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به عوامل مؤثر بر قیمت دارو گفت: «افزایش قیمت مواد اولیه، مواد جانبی و بستهبندی، در مواردی که از یک حد مشخص بیشتر شود، ما را ناچار به اصلاح قیمت میکند. برای مثال، افزایش قیمت محصولات پتروشیمی بر هزینه تولید قرص، سرنگ، ست سرم و سایر اقلام اثر میگذارد. همچنین افزایش قیمت آلومینیوم، هزینه بستهبندی را بالا میبرد.»
پیرصالحی افزود: «هزینههای حملونقل نیز بهشدت افزایش یافتهاست. از ابتدای جنگ تاکنون، هزینه حمل یک کانتینر از چین یا هند به ایران که پیش از این حدود ۲ تا ۳ هزار دلار بود، در مقاطعی به حدود ۳۰ هزار دلار رسیدهاست. این هزینهها با ارز آزاد پرداخت میشود و ارز ترجیحی شامل هزینه حمل نمیشود، بنابراین افزایش هزینه حمل مستقیماً بر قیمت تمامشده دارو اثر میگذارد.»
وی تصریح کرد: «هزینههای تولید در دنیا نیز افزایش پیدا کردهاست. جنگ در خلیج فارس هزینههای انرژی در کشورهایی مانند هند و چین را افزایش داده و در نتیجه هزینه مواد اولیه نیز بالا رفتهاست، بنابراین مجبوریم قیمت دارو را بهگونهای اصلاح کنیم که کارخانههای داروسازی بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.»
پیرصالحی تأکید کرد: «سازمانهای بیمهگر باید افزایش قیمتها را پوشش دهند تا فشار کمتری به مردم وارد شود.»
تبلیغات گسترده و غیرمجاز در فضای مجازی
رئیس سازمان غذا و دارو در خصوص تبلیغات دارو در فضای مجازی گفت: «تبلیغات در فضای مجازی یکی از معضلات جدی در حوزه دارو و سایر حوزههای سلامت است و حجم این تبلیغات به شدت افزایش یافتهاست. اداره کل بازرسی سازمان غذا و دارو تاکنون چندین هزار صفحه مجازی متخلف را شناسایی، معرفی و مسدود کردهاست، اما یکی از مشکلات موجود، خلأهای قانونی در این حوزه است. هر صفحهای که به دلیل تبلیغ غیرمجاز مسدود میشود، به سرعت با ایجاد یک صفحه اینستاگرامی یا گروه تلگرامی جدید جایگزین میشود؛ بنابراین صرفاً مسدود کردن صفحه، بازدارندگی لازم را ندارد.»
ضوابط فروش اینترنتی دارو ابلاغ شدهاست
پیرصالحی درباره فروش اینترنتی دارو هم اینگونه توضیح داد: «ضابطه فروش اینترنتی دارو به امضای وزیر بهداشت و وزیر ارتباطات رسیده و نخستین جلسه مربوط به اجرای این ضوابط نیز برگزار شدهاست. دومین جلسه نیز قرار است در این هفته یا هفته آینده برگزار شود.»
وی در خصوص وظیفه سازمان غذا و دارو در فروش اینترنتی دارو گفت: «در حال حاضر ما از برخورد کلی و جلوگیری از فعالیت پلتفرمهای فروش اینترنتی منع شدهایم، اما در مواردی که شکایتی درباره تخلفاتی مانند گرانفروشی، عرضه داروی تقلبی یا فروش اقلام غیرمجاز دریافت کنیم، موضوع را پیگیری خواهیم کرد و در صورت لزوم از طریق قوه قضائیه نیز برخورد انجام میشود.»
رئیس سازمان غذا و دارو تأکید کرد: «سازمان غذا و دارو به عنوان نهاد ناظر معتقد است اگر تنظیمگری و نظارت بر این حوزه بهصورت کامل انجام نشود، تخلفاتی که امروز شاهد آن هستیم افزایش خواهد یافت و در نهایت موضوع از حوزه نظارت سازمان خارج میشود.»
وی ادامه داد: «در همین زمینه، اعتراض خود را به وزیر بهداشت و رئیسجمهور اعلام کردهایم و پیگیر هستیم تا فعالیت پلتفرمهای فروش دارو تحت نظارت سازمان غذا و دارو قرار گیرد. هدف ما این است که مردم بتوانند داروی خود را از پلتفرمها با اطمینان خاطر دریافت کنند و مطمئن باشند که دارو تحت نظارت عرضهشده، قیمت آن مطابق قیمت مصوب است و گرانتر به دست مصرفکننده نمیرسد.»
پیرصالحی تأکید کرد: «ما با توسعه کسبوکارهای مجازی مخالف نیستیم و معتقدیم پلتفرمها میتوانند در شرایط فعلی کشور به نظام سلامت و مردم کمک کنند، اما حوزه سلامت را نمیتوان صرفاً از منظر تجارت و کسبوکار نگاه کرد. سلامت مردم باید در اولویت باشد و فعالیت پلتفرمهای این حوزه نیز باید تحت نظارت قرار گیرد.»
وی درباره روند اجرای ضوابط فروش اینترنتی دارو گفت: «ضوابط مربوطه ابلاغ شده و کمیته مربوط نیز تشکیل شدهاست. دومین جلسه این کمیته نیز در روزهای آینده برگزار خواهد شد. درخواست پلتفرمها و سکوهای متقاضی باید در این کمیته بررسی شود و هر پلتفرمی که ضوابط ابلاغی را بپذیرد و شرایط لازم را داشته باشد، میتواند بهعنوان مسیر رسمی عرضه اینترنتی دارو فعالیت کند.»
