جوان آنلاین: وزیر خارجه ایران میگوید که مذاکره با عمان برای توافق بر سر تنگه هرمز در مراحل پایانی قرار دارد، چیزی که معاون رئیسجمهوری امریکا هم آن را تأیید کرده و گفته که امریکا به توافقی در مورد تنگه هرمز نزدیک شده که ممکن است در روزهای آینده منعقد شود. عباس عراقچی در عین حال گفته که توافق با عمان بر سر هرمز به معنای گشوده شدن این تنگه نیست و باز شدن آن «منوط به شرایط دیگری است». احتمالاً اشاره عراقچی به شرایطی است که شورای عالی امنیت ملی ایران آن را تعیین کرده و دبیر آن روز شنبه آنها را مجدداً به امریکاییها یادآوری کرد.
سیدعباس عراقچی روز یکشنبه ۱۸ مردادماه در جمع خبرنگاران از پیشرفت در مذاکرات با عمان درباره تنگه هرمز خبر داد و گفت: «خوب پیش رفتیم و مذاکرات با عمان درباره تنگه هرمز در مراحل پایانی است.» به گفته عراقچی، مسیرهای قدیمی که وجود داشته با مسیرهای جدیدی جایگزین میشود و متخصصان در حال کار روی نقشهها هستند. وزیر امور خارجه گفته که البته این (توافق با عمان) به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست؛ باز شدن تنگه منوط به شرایط دیگری است. عراقچی به طور دقیق نگفته که منظورش از «شرایط دیگر» چیست، ولی احتمالاً «بخشی» از منظور او، احیای یادداشت تفاهم اسلامآباد است که ایران، امریکا را مسئول نقض آن میداند: «از نظر ما تا موارد نقض یادداشت تفاهم به پایان نرسد و امریکا آنچه را که در یادداشت تفاهم (اسلامآباد) نقض کرده جبران نکند، امکان شروع مجدد مذاکرات وجود ندارد.» روز شنبه هم، محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی گفته بود تا امریکا رفتارش را تصحیح نکند، تنگه هرمز باز نمیشود. او شش شرط برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح کرد، شامل اینکه امریکا «ایران را هرگز و با هیچ زبانی تهدید و به مقدسات این ملت توهین نکند؛ به جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدان ایران در لبنان، فلسطین، یمن و عراق برای همیشه پایان دهد؛ محاصره دریایی را بردارد و نیروهای نظامی دریایی و هوایی خود را از پیرامون ایران خارج کند؛ خسارتهای دو جنگ تجاوزکارانه و تحمیلی به ایران را بیکموکاست بپردازد؛ تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی علیه ملت ایران را بردارد و داراییهای مسدودشده و دزدیدهشده مردم ایران را بیقیدوشرط آزاد کند»؛ شروطی که بازتاب گستردهای در منابع امریکایی داشت.
حق خدمات ایران در مقابل عوارض امریکا
هرچند عباس عراقچی گفته که در مرحله فعلی ایران با امریکا صرفاً تبادل پیام دارد و «هیچ مذاکرهای با امریکا نداریم»، ولی بعید است که عمان بدون چراغ سبز امریکا درباره ترتیبات حاکم بر هرمز با ایران در حال مذاکره باشد. جیدیونس معاون ترامپ عصر دیروز موضع عراقچی درباره نزدیک شدن به توافق بر سر هرمز را تأیید کرد و گفت که چنین توافقی ممکن است در روزهای آینده منعقد شود. ونس همچنین در گفتوگو با فاکسنیوز که روز شنبه منتشر شد، گفت که ایالات متحده برنامه هستهای ایران را «نابود کرده»، تواناییهای نظامی متعارف آن را از بین برده و ظرفیت نظامی نامتقارن تهران را هم بهشدت کاهش داده است. منابع غیررسمی در امریکا از جمله به نیویورکتایمز میگویند طبق توافقی که تهران و مسقط به آن نزدیک شدهاند، کشتیهای ورودی به خلیج فارس از یک مسیر آبی تحت کنترل ایران و نزدیک به سواحل آن عبور خواهند کرد که باعث میشود ایران کنترل قابلتوجهی بر تنگه داشته باشد. همین منابع گفتهاند که ایران و عمان به طور مشترک هزینهای با عنوان «هزینه خدمات» (service fee) دریافت خواهند کرد. ونس در گفتوگو با فاکسنیوز گفته که بعضی ایرانیها درباره گرفتن عوارض از کشتیها صحبت کردهاند، ولی آنهایی که با ما مذاکره میکنند گفتهاند که «هیچ برنامهای برای گرفتن عوارض به خاطر عبور کشتیها از تنگه هرمز نداریم». این موضع ونس نشان میدهد که مقامهای دولت ترامپ با اصرار بر اینکه ایران پذیرفته که عوارض عبور از تنگه هرمز نگیرد، تلویحاً در حال پذیرفتن «هزینه خدمات»
(service fee) هستند، چیزی که به نوشته والاستریتژورنال، زمینه را برای نوعی اعلام پیروزی ترامپ آماده خواهد کرد.
خروج حتی بدون توافق هستهای!
وال استریتژورنال نوشته که ترامپ معتقد است برنامه هستهای ایران به قدری آسیب دیده که نمیتواند به شکل قابلتوجهی دستکم در دوره ریاستجمهوری او بازیابی شود و به همین خاطر، به مشاوران ارشد خود گفته که مایل است حتی بدون یک توافق هستهای، صرفاً با بازگشایی تنگه هرمز یک اعلام پیروزی کرده و به جنگ با ایران پایان دهد، چیزی که به نوشته والاستریتژورنال باعث خواهد شد ترامپ آتشبس را بهطور نامحدود تمدید کند. یک مقام کاخ سفید به این روزنامه میگوید که امریکا «تمام اهداف نظامی خود را علیه ایران محقق کرده» و تمرکز فعلی ترامپ «تأمین جریان انرژی جهان از طریق تنگه هرمز» است. با این حال، شروط ششبندی که روز شنبه از طرف دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران مطرح شد و عباس عراقچی هم دیروز آنها را تلویحاً تکرار کرد، اعلام پیروزی ترامپ را با چالش روبهرو کرده است. مونا یاکوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، دیروز به والاستریت ژورنال گفت: «خواستههای اخیر ایران برای بازگشایی تنگه، یک خروج شرافتمندانه از درگیری را برای رئیسجمهور به طور فزایندهای دشوار میکند.» همچنین گریگوری برو، کارشناس ایران در گروه مشاوره اوراسیا، به این روزنامه گفته است: «ایرانیها کاملاً معتقدند که ترامپ خواهان خروج و بر بازگشایی تنگه متمرکز است، به همین دلیل است که آنها خط و نشان میکشند.»
The American Conservative در تحلیلی درباره سیاست دولت دونالد ترامپ در قبال ایران نوشت که واشینگتن طی هفتههای گذشته بار دیگر چرخهای تکراری از تهدید به حمله گسترده و سپس عقبنشینی از آن را تجربه کرده است؛ روندی که به گفته این نشریه، اعتبار امریکا را در برابر متحدان و دشمنانش بیش از پیش تضعیف میکند.
