جوان آنلاین: سه روز بعد از امضای «پیمان مکه» میان عربستان، پاکستان و ترکیه، آتش یمن به تأسیسات آرامکو در جیزان رسید؛ پالایشگاهی که روزانه ۴۰۰ هزار بشکه نفت تولید میکند و حالا انصارالله یمن با دومین حمله به آن طی روزهای اخیر، پیمان سهجانبه را به چالش کشیده است. وزیر خارجه ترکیه این پیمان را از نظر فنی مشابه بند ۵ ناتو توصیف کرده، ولی حالا مقامهای آنکارا میگویند که قبل از تصویب پارلمان، اجرایی نخواهد شد. ائتلاف تازهتأسیس، در برابر حملات مقاومت یمن چه خواهد کرد؟
هفته گذشته تأسیسات آرامکو در جیزان هدف پاسخ موشکی یمن قرار گرفت. ضرب حملات به حدی شدید بود که فعالیت این تأسیسات متوقف شد. بامداد یکشنبه نیز، پالایشگاه جیزان با ظرفیت تولید ۴۰۰هزار بشکه نفت در روز، به عنوان یکی از تأسیسات کلیدی آرامکو، زیر آتش یمنیها قرار گرفت. عربستان سعودی تأیید کرده که این حمله با استفاده از ۰۳ موشک انجام شده است. سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، با اعلام انجام این حمله تصریح کرد که این اصابت دقیق بوده است و گفت: «این حمله در واکنش به نقض حریم هوایی استانهای صعده و حجه به وسیله پهپادهای دشمن سعودی صورت گرفته است.» وزارت انرژی عربستان در پیامی که به همین منظور در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر شده، اعلام کرد نیروهای امنیت صنعتی شرکت آرامکو موفق به کنترل آتشسوزی شدهاند و دستگاههای ذیربط نیز اقدامات لازم را برای رسیدگی به این حادثه در دست انجام دارند. جیزان در ساحل دریای سرخ و در نزدیکی مرز عربستان با یمن قرار دارد. علاوه بر حمله جدید یمنیها، دیروز، چهار انفجار جدید شهر المخا یمن را به لرزه درآورده. همچنین، انصارالله پایگاههای مزدوران در غرب تعز را هدف قرار داد. در این حمله، نیروهای انصارالله یمن با بیش از ۲۰ موشک پایگاههای مزدوران وابسته به عربستان را در غرب تعز هدف قرار دادند. همچنین، نیروهای مسلح دولت مستعفی یمن اعلام کردند که نیروهای انصارالله بار دیگر شهر مأرب، مناطق این شهر و اردوگاههای آوارگان را با موشکهای بالستیک هدف قرار دادهاند. در مقابل، نیروهای وابسته به دولت مستعفی یمن مدعی شدند که تجمعات، پادگانها و تجهیزات نظامی نیروهای انصارالله را در شمال استان ضالع هدف قرار دادند. ارتش دولت مستعفی مدعی شد که به حملات منتسب به انصارالله در «زمان و مکان مناسب» پاسخ خواهد داد.
ضرورت نقش ایران در ترتیبات منطقهای
محمد بنسلمان، ولیعهد سعودی، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روز جمعه گذشته، توافقنامه دفاعی مشترک را که نام پیمان مکه بر آن گذاشتند، امضا کردند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، روز شنبه، توافق با پاکستان و عربستان سعودی موسوم به توافق مکه را از نظر فنی مشابه ماده ۵ منشور ناتو (دفاع جمعی) دانست. این تشبیه از آن جهت صورت گرفت که در چارچوب توافق با عربستان سعودی و پاکستان، یک دبیرخانه و یک کمیته وزرا با الگوبرداری از ساختار ناتو تشکیل خواهد شد. وزیر خارجه ترکیه درباره این پیمان که پس از تصویب در پارلمان این کشور میتواند اجرایی شود، توضیح داد: «ایران هدف توافق دفاعی مذکور نیست و تا زمانی که هیچ طرفی به کشورهای عضو حمله نکند، به عنوان هدف تلقی نخواهد شد. امنیت دریایی در دریای سرخ برای منافع ما حیاتی است و ما باید بخشی از ائتلاف بینالمللی به راهبری عربستان باشیم.» هاکان فیدان سپس اضافه کرد: «ممکن است مصر پس از حلوفصل برخی مسائل فنی، به توافق دفاعی مشترک بپیوندد.» او با اعلام اینکه ایران از تشکیل «ائتلاف مکه» مطلع شده بود و ترکیه پیشتر ایران را در جریان تشکیل ائتلاف مکه قرار داده بود، گفت که اگر ایران مسائل خود در منطقه را حل کند و برای اجرای سیاستهای سازنده و حضور در یک چارچوب جمعی آماده باشد، نقش ایران در ترتیبات منطقهای ضروری است. ترکیه همواره این موضع را اعلام کرده و ایران نیز با این موضوع بیگانه نیست.
ریاض در محاصره مقاومت
این اظهارات در شرایطی بیان شد که اگرچه برخی تحلیلگران، توافق مذکور را تغییری مهم در راهبردهای امنیتی و نظامی منطقهای دانستند، بخشی دیگر از تحلیلگران معتقد بودند که چنین توافقی، آنهم در زمانی که عربستان زیر آتش مقاومت یمن قرار دارد، بیشتر یک نمایش صرفاً سیاسی برای عربستان است. در واقع، توافق مکه بهقدری به یک نمایش سیاسی شبیه بود که از آن با عنوان «پیمانی برای نجنگیدن» تعبیر شد. انفجارهای اخیر در عربستان نشان داد که این کشور در محاصره مقاومت قرار دارد و ائتلاف پرسروصدای چند روز گذشته، نتوانست با این حملات مقابله کند. علاوه بر این، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مسائل راهبردی منطقه، در مقاله جدید خود در رأیالیوم، به مطالب نشریه فارن افرز به قلم مایکل فاکس، مشاور سابق دولت جو بایدن اشاره کرد که این سؤال را مطرح کرده بود که «آیا زمان عقبنشینی امریکا از منطقه خاورمیانه فرا رسیده است؟» فاکس با اشاره به اینکه راهبرد امریکا در منطقه شکست خورده و او جنگ علیه ایران را یک «فاجعه استراتژیک بزرگ» قلمداد کرده است، پاسخ مثبت به این سؤال داد. عطوان در این رابطه میافزاید که بسیاری از رقبای ایران در منطقه، به دلایل مذهبی یا قومیتی، نمیخواهند از اصطلاح «شکست» برای امریکا و «پیروزی» برای ایران استفاده کنند، اما یک کارشناس مسائل استراتژیک مانند مایکل فاکس، این موضوع را تأیید میکند. این تحلیلگر مسائل منطقه میافزاید که تجاوز امریکا و رژیم صهیونی به ایران در واقع نشاندهنده شکست استراتژی امریکا در غرب آسیاست؛ استراتژیای که مبانی آن استفاده از قدرت، برتری هوایی و صرف صدها میلیارد دلار برای ساخت حدود ۵۰ پایگاه نظامی امریکایی در منطقه، بهویژه در شبهجزیره عربستان و خلیج فارس است.
