جوان آنلاین: همزمان با انتشار گزارشهایی از نزدیک شدن مذاکرات ایران و عمان به مرحله نهایی، برخی نشانهها حاکی از آن است که تهران و مسقط در حال تدوین ترتیباتی تازه برای مدیریت تردد در تنگه هرمز هستند؛ ترتیباتی که با هدف تأمین امنیت کشتیرانی، صیانت از حقوق حاکمیتی دو کشور ساحلی و طراحی ساز و کارهای آینده این گذرگاه راهبردی دنبال میشود. در مقابل، اما منابع مختلف تأکید دارند که دخالتهای امریکا و تهدیدهای نظامی این کشور، روند دستیابی به توافق را با چالش و تأخیر مواجه کرده است. همزمان، مقامات جمهوری اسلامی ایران تصریح میکنند که مذاکرات مربوط به تنگه هرمز صرفاً میان تهران و مسقط انجام میشود، هیچ ارتباطی به امریکا ندارد و شرایط این آبراه نیز دیگر به وضعیت پیش از جنگ بازنخواهد گشت؛ موضعی که از شکلگیری نظم جدیدی در مدیریت یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان حکایت دارد.
با ادامه رایزنیهای ایران و عمان، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس، خطاب به سران کاخ سفید نوشت: «دور نیست روزی که نه تنها از منطقه، بلکه از تمام کشورهایی که امروز میزبان پایگاههای تروریستی شما هستند، اخراج شوید. آن روز، روزی است که مجبورید همه سرمایه پایگاههایتان را برای تأمین امنیت در خاک خودتان هزینه کنید...».
در همین حال، یک مقام آگاه، دخالتهای امریکا و تهدیدهای دونالد ترامپ را عامل اصلی به تأخیر افتادن توافق ایران و عمان درباره تنگه هرمز دانست. وی تصریح کرد تا زمانی که دخالتهای امریکا و تهدید به حمله نظامی علیه ایران ادامه داشته باشد، روند دستیابی به توافق نیز با تأخیر مواجه خواهد بود.
این مقام آگاه همچنین تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران «زیر سایه تهدید هیچ توافقی نخواهد کرد»؛ موضعی که نشان میدهد تهران هرگونه توافق درباره ترتیبات جدید تنگه هرمز را مشروط به کنار گذاشته شدن سیاست فشار و تهدید از سوی امریکا میداند.
کارشکنی امریکا مانع بازگشایی تنگه هرمز
در همین راستا، یک منبع مطلع نیز به خبرگزاری صدا و سیما گفت که گفتوگوهای ایران و عمان صرفاً ناظر بر ترتیبات عبور و مرور در تنگه هرمز است و نباید آن را به معنای بازگشایی فوری این آبراه راهبردی تلقی کرد. به گفته این منبع، توافق احتمالی درباره ترتیبات عبور در تنگه هرمز هیچ ارتباطی با باز شدن فوری تنگه ندارد و بازگشایی آن منوط به تغییر رفتار و اصلاح تخلفات امریکا خواهد بود. این منبع همچنین تأکید کرد که مذاکرات درباره ترتیبات تردد در تنگه هرمز، مذاکراتی صرفاً ایرانی ـ عمانی است و هیچ ارتباطی به امریکا ندارد.
در ادامه این روند، حسن قشقاوی، عضو و سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، از برگزاری نشستهای تخصصی برای بررسی ابعاد مختلف مدیریت تنگه هرمز خبر داد. وی گفت: هفته گذشته جلسهای مقدماتی با حضور دستگاههای اجرایی، نمایندگان نیروهای مسلح، وزارت امور خارجه و قوه قضائیه در کمیسیون امنیت ملی برگزار شد و مقرر شده است تمامی دستگاهها، علاوه بر توضیحات شفاهی، پیشنهادهای خود را به صورت مکتوب نیز ارائه کنند. قشقاوی افزود که اعضای کمیسیون امنیت ملی نیز با حضور نمایندگان معاونت قوانین و مرکز پژوهشهای مجلس، پیشنهادهای ارائهشده را بررسی کردهاند، اما به دلیل نرسیدن همه پیشنهادها، مقرر شده این جلسات در هفته آینده ادامه یابد تا تمامی طرحها با طرح اصلی کمیسیون که پیشتر به تصویب رسیده، تطبیق و بررسی شود. به گفته سخنگوی کمیسیون امنیت ملی، پس از تکمیل بررسیها، اعضای کمیسیون درباره طرح نهایی اعلام نظر خواهند کرد و پس از طی مراحل لازم، موضوع برای بررسی به صحن مجلس ارائه میشود. وی در عین حال تأکید کرد که این فرآیند تقنینی، مانعی برای اقدامات عملیاتی جمهوری اسلامی ایران در حوزه تنگه هرمز نبوده است.
قشقاوی با اشاره به تلاش امریکا برای ایجاد کریدوری در جنوب تنگه هرمز اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران کریدور جنوبی را که امریکا برخلاف بند پنجم تفاهم ۱۴ مادهای اسلامآباد درصدد تحمیل آن با فشار و تهدید بود، نمیپذیرد. وی تصریح کرد که این کریدور نمیتواند امنیت ملی و منافع ملی ایران را تأمین کند و به همین دلیل مخالفت صریح جمهوری اسلامی ایران به طرف عمانی اعلام شده است.
هرمز به شرایط گذشته بازنمیگردد
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی همچنین با اشاره به هماهنگی کامل میدان و دیپلماسی در چارچوب رهنمودهای رهبر معظم انقلاب گفت که ساز و کار تصمیمگیری کشور در این موضوع روشن است و در همین چارچوب، پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران نیز به طرف عمانی ارائه شده است. قشقاوی ادامه داد که تهران خواهان استمرار رایزنیهای دوجانبه با عمان، چه در تهران و چه در مسقط، است و بار دیگر تأکید کرد که این مذاکرات صرفاً میان دو کشور انجام میشود و هیچ ارتباطی با امریکا یا سایر کشورها ندارد. وی در عین حال افزود که برخی کشورهای منطقه بر این باورند که در صورت دستیابی ایران و عمان به توافق درباره تنگه هرمز، امکان اجرای دیگر بندهای تفاهم ۱۴ مادهای اسلامآباد نیز فراهم خواهد شد، هرچند تحقق این موضوع به روند پیشرفت مذاکرات در آینده بستگی دارد.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در پایان با اشاره به شرایط ناشی از جنگ اقتصادی، جنگ نظامی و جنگ سایبری علیه جمهوری اسلامی ایران، تأکید کرد که بر اساس حقوق بینالملل، کنوانسیونهای دریانوردی و اختیارات کشورهای ساحلی، ایران حق دارد برای تأمین امنیت و ایمنی خود تصمیمات لازم را اتخاذ کند. قشقاوی تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران با محوریت امنیت ملی و منافع ملی، ترتیبات جدیدی را در تنگه هرمز اعمال خواهد کرد و «مطلقاً شرایط به پیش از آغاز جنگ در تنگه هرمز بازنخواهد گشت»؛ موضعی که نشان میدهد تهران در حال ترسیم چارچوبی تازه برای مدیریت این گذرگاه راهبردی، بر پایه حقوق کشورهای ساحلی و بدون پذیرش مداخلات و نسخههای تحمیلی امریکا است.
