جوان آنلاین: دلشان کربلا میخواست. دلشان میخواست این روزها در همان جادهای باشند که هر سلامی به سیدالشهدا (ع)، خستگی را از تنشان بیرون کند و هر قدمش، نشانی از عشق باشد. میخواستند میان جمعیت زائرانی باشند که پس از روزها و ساعتها پیادهروی، چشمشان به گنبدهای طلایی حرم روشن شود و به آرزوی قلبیشان برسند.
اما همه راهها به کربلا ختم نشد. برای بعضیها بیماری، شرایط زندگی، مشکلات مالی یا دلایل دیگری که امکان سفر را از آنها گرفت، فاصلهای میان آنها و سرزمین عشق ایجاد کرد. با این حال، اربعین برایشان تمام نشد، فقط مسیر تغییر کرد.
آنهایی که نتوانستند در مسیر نجف تا کربلا قدم بردارند، هر چند جا ماندند، اما در شهرهای خود راه افتادند، از خیابانهایی که شاید فاصله زیادی با بینالحرمین داشت، اما برای دلهای مشتاق، همان حالوهوا را پیدا کرده بود. جاماندگان اربعین، امسال هم نشان دادند که برای همراه شدن با یک حماسه، همیشه لازم نیست از مرز عبور کرد، گاهی یک خیابان در دل شهر، میتواند مسیر دلدادگی باشد.
دیروز، شهرهای مختلف ایران، میزبان مردمی شد که با پای پیاده، پرچمهای عزای حسینی و زمزمههای «یا حسین» مسیرهای تعیینشده را طی کردند. تهران هم مانند سالهای گذشته، بزرگترین اجتماع جاماندگان را به خود اختصاص داد، جایی که از میدان امام حسین (ع) تا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، هزاران نفر قدم در مسیری گذاشتند که برای آنها یادآور راه کربلا بود.
پایتخت در حال و هوای اربعین
روز گذشته، میدان امام حسین (ع) تهران پیش از طلوع کامل آفتاب، آرامآرام میزبان جمعیتی شد که برای آغاز راهپیمایی آمده بودند. اجتماع بزرگ «خونخواهی شهدای ایران» همزمان با شروع مراسم جاماندگان اربعین حسینی، ساعت ۶ صبح با قرائت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد. در این مراسم، مردم در کنار برنامههایی همچون مداحی، شعرخوانی و روایتگری، زیارت اربعین را قرائت کردند و سپس مسیر پیادهروی به سمت حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) آغاز شد. در میان جمعیت، خانوادهها، جوانان، سالمندان و کودکانی دیده میشدند که هرکدام با نیتی متفاوت آمده بودند، برخی برای زیارت، برخی برای عزاداری و برخی برای اینکه نشان دهند فاصله جغرافیایی نمیتواند آنها را از یک دلدادگی جمعی جدا کند.
فضای امسال مراسم اربعین نیز مانند برنامهریزیهای اعلامشده، رنگ و بوی ویژهای داشت. تصاویر شهدا در بخشهایی از مسیر نصب شده بود و بسیاری از موکبها با یاد شهدای جنگهای اخیر فعالیت میکردند. محمدباقر اعلمی، رئیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، پیش از برگزاری مراسم درباره جایگاه این راهپیمایی گفته بود که این رویداد هر سال گستردهتر از گذشته برگزار میشود و امروز به الگویی ثابت برای مردم تبدیل شده است.
او درباره تفاوت مراسم امسال توضیح داده بود: «برنامههای فرهنگی و محتوایی مسیر با محورهایی همچون باید برخاست، یالثاراتالحسین و خونخواهی رهبر شهید طراحی شدهاست.»
همینطور هم شد، در طول مسیر، جاماندگان اربعین با در دست داشتن پرچمهای سرخ و ایران، فریادهای «یا حسین» و شعارهای خونخواهی رهبر شهید و دیگر شهدای مظلوم کشور را سر دادند و با قدمهای خود، تصویری از همدلی و انسجام در خواستهای مشترک را به نمایش گذاشتند، خواستهای که از دل ارادت به شهدا و باور به ادامه مسیر عاشورا شکل گرفته بود.
تبدیل حسرت زیارت به قدمهای عاشقی
قصه جاماندگان اربعین، قصه نرسیدن نیست، روایت آدمهایی است که اگرچه نتوانستهاند خود را به جاده نجف تا کربلا برسانند، اما راهی برای همراه شدن با این کاروان عشق پیدا کردند.
مهدیه، دانشجویی است که امسال هم نتوانسته خود را به کربلا برساند. وقتی از روزهای اربعین حرف میزند، از دلتنگی میگوید، از لحظههایی که تصاویر زائران را میبیند و خودش را میان همان جمعیت تصور میکند: «وقتی تصاویر پیادهروی را میبینم، دلم میخواهد همانجا باشم، در مسیر، میان آدمهایی که فقط یک نام را صدا میزنند. امسال هم نشد به کربلا بروم، اما حضور در مراسم جاماندگان باعث میشود احساس کنم از این مسیر جدا نماندهام.»
برای او، این راهپیمایی فقط پیمودن چند کیلومتر در خیابانهای شهر نیست، فرصتی است برای اینکه بخشی از حسرت سفر را با حضور در جمع عاشقان جبران کند.
لیلا ۴۸ ساله هم تجربه زیارت کربلا را داشته، اما میگوید یک بار دیدن حرم، دلتنگی را کم نمیکند، گاهی حتی بیشتر میکند: «کسی که یک بار کربلا را دیده باشد، وقتی دوباره تصاویر حرم و بینالحرمین را میبیند، دلش بیشتر میلرزد. این روزها همه جا بوی کربلا گرفته است، از تلویزیون گرفته تا خیابانها. شاید قسمت نبود امسال بروم، اما مطمئنم امام حسین (ع) دل آدمهایی را که آرزوی زیارت دارند، میبیند.»
در میان جاماندگان، قصه سالمندان حال دیگری دارد. حاجی ابراهیم ۷۲ ساله یکی از همان آدمهایی است که سالها دلش با کربلا بوده است. میگوید دیگر پاهایش توان پیمودن مسیر طولانی نجف تا کربلا را ندارد، اما دلتنگی همچنان همان دلتنگی است: «این فراق را شاید کسی که کربلا رفته باشد بهتر بفهمد. وقتی آدم یک بار آنجا را دیده باشد، دلش دوباره همان مسیر را میخواهد. بدن شاید نتواند برود، اما دل که همیشه راهی است.»
محمد ۳۸ ساله نیز از حس مشترک بسیاری از جاماندگان میگوید، حس اینکه بخشی از وجود آدم در جایی دورتر از خودش مانده است: «وقتی دوستان و آشنایانم را میبینم که راهی کربلا شدهاند، حس عجیبی دارم. انگار یک تکه از وجودم آنجاست. اما با خودم میگویم همین که از دور هم با عشق حسین (ع) قدم بردارم، یعنی من هم در این مسیر هستم.»
از موکبهای مردمی تا مرز نمادین کربلا
در میان مسیر پیادهروی جاماندگان اربعین، فقط خیابانها نبودند که حالوهوای کربلا گرفتند، گویی موکبها، ایستگاههای فرهنگی و برنامههای جانبی نیز تلاش میکردند بخشی از تجربه زیارت اربعین را برای کسانی که در این سفر حضور نداشتند، بازسازی کنند.
یکی از بخشهای متفاوت مراسم امسال، برپایی فضایی شبیه مسیر زیارت اربعین در خیابان فدائیان اسلام بود، جایی که یک مرز نمادین برای عبور زائران ایجاد شد. گیتهای ورودی، مهر گذرنامههای نمادین، حضور موکبهای عراقی و اجرای برنامههای قرآنی و فرهنگی، فضایی را ایجاد کردهبود که برای دقایقی یادآور مسیر نجف تا کربلا باشد.
در کنار موکبهایی که پذیرایی از مردم را برعهده داشتند، برخی ایستگاهها نیز با برنامههای فرهنگی و معرفتی میزبان شرکتکنندگان بودند. ایستگاه دلنوشته برای «آقای شهید ایران» یکی از همین بخشها بود، جایی که مردم با نوشتن جملات و یادداشتهای خود، دلتنگیها، ارادتها و خاطراتشان را ثبت کردند.
در بخش دیگری از مسیر نیز مردم با حضور در محل یادبود شهدای خاوران، یاد و خاطره شهدای حمله به ایست بازرسی جنگ رمضان را گرامی داشتند، توقفی کوتاه در میان مسیر پیادهروی که برای بسیاری از شرکتکنندگان، فرصتی برای ادای احترام به شهدا بود.
خدمترسانی به میلیونها قدم
بدون شک برگزاری اجتماعی با این گستردگی در پایتخت، نیازمند هماهنگی مجموعههای مختلف خدماتی و اجرایی بود. معاونتهای خدمات شهری، حملونقل و فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران، آتشنشانی، مدیریت بحران، شرکت واحد اتوبوسرانی، سازمان تاکسیرانی، مترو و دیگر بخشهای مرتبط برای خدمترسانی به شرکتکنندگان در آمادهباش قرار داشت.
با توجه به گرمای هوا، تمهیدات ویژهای برای رفاه مردم در مسیر پیشبینی شد. استقرار مهپاشها در نقاط مختلف، ایجاد سایهبانها، راهاندازی ایستگاههای درمانی، غرفههای مادر و کودک و محلهای استراحت موقت، بخشی از اقداماتی بود که برای کاهش سختی مسیر انجام شد.
در بخش حملونقل نیز خدمات ویژهای برای جابهجایی شرکتکنندگان در نظر گرفته شد. فعالیت خطوط هفتگانه مترو از ساعت ۵:۳۰ صبح آغاز شد و خطوط یک، دو و شش به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای اصلی مراسم، سهم بیشتری در انتقال مسافران داشتند. همچنین ۲۰۰ دستگاه ون تاکسیرانی برای جابهجایی رایگان شرکتکنندگان پس از پایان مراسم پیشبینی شده بود.
نیروهای انتظامی نیز برای تأمین امنیت این اجتماع گسترده حضور داشتند. رئیس پلیس شرق استان تهران از استقرار بیش از هزار نیروی پلیس در مسیرهای مختلف خبر داد و اعلام کرد که تا زمان برگزاری مراسم، مشکل امنیتی خاصی در مسیرهای راهپیمایی و سطح شهر تهران گزارش نشده است.
یک ایران، یک روایت از اربعین
روایت جاماندگان اربعین، محدود به یک شهر و یک مسیر نبود. از تهران تا شهرهای دور و نزدیک در کشور، مردمی که دلشان در کربلا بود، اما شرایط، آنها را از حضور در آن جاده عاشقی بازداشت، راهی مسیرهایی شدند که در شهرهایشان تدارک دیده شده بود، مسیرهایی که هر قدم در آن، نشانی از ارادت به سیدالشهدا (ع) داشت.
در تهران اما، بزرگترین اجتماع جاماندگان شکل گرفت و مسیر میدان امام حسین (ع) تا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) میزبان جمعیتی شد که از نخستین ساعات صبح، خود را به این حرکت مردمی رسانده بودند. در استان تهران نیز مسیرهای دیگری از قرچک به ورامین، کهریزک به باقرشهر و اسلامشهر و چهاردانگه به سمت حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) برگزار شد.
علیاصغر شهیری، معاون هماهنگکننده سپاه حضرت سیدالشهدا (ع) استان تهران، از برگزاری گسترده این آیین در سطح استان خبر داد و گفت: «۵۰۰ موکب خدماتی در استان تهران فعال بودند که حدود ۳۱۰ موکب در شهرستان ری به زائران خدمترسانی کردند.»
این راهپیمایی بزرگ نشان داد که اربعین فاصله نمیشناسد؛ و برای کسانی که امسال نتوانستند راهی کربلا شوند، شهر خودشان نزدیکترین مسیر به سوی مقصد شد. آنها با هر قدم، حسرت نرفتن را به امید و دلدادگی پیوند زدند و روایتی از دلهایی ساختند که با وجود فاصله جغرافیایی، کنار هم قرار گرفتند.
