جوان آنلاین: به گفته یاسمین زیوری پزشک عمومی، گرمای هوا یکی از اصلیترین مخاطرات این سفر است و میتواند زمینهساز مشکلات متعددی از جمله گرمازدگی، کمآبی بدن و ضعف شدید شود. به همین دلیل، توصیه همیشگی کادر درمان و مسئولان برگزاری مراسم این است که زائران تا حد امکان پیادهروی را به ساعات خنک شب، ابتدای صبح یا اواخر عصر موکول کنند و در ساعات میانی روز که شدت تابش آفتاب بیشتر است، در موکبهای دارای تهویه مناسب استراحت داشته باشند.
وی در گفتوگو با «جوان» با اشاره به سابقه حضور خود در مراسم اربعین گفت: از سالهای دانشجویی در این رویداد حضور داشتم. ابتدا بهعنوان نیروی داوطلب و پس از فارغالتحصیلی نیز بهعنوان پزشک در خدمت زائران بودم. بهجز یک سال که به دلیل شرایط شخصی امکان حضور نداشتم، هر سال توفیق خدمت در مسیر اربعین را پیدا کردم و این تجربه به بخش مهمی از زندگی حرفهای و شخصیام تبدیل شده است.
به گفته این پزشک، فضای معنوی، همدلی میان مردم و روحیه خدمترسانی در مسیر پیادهروی، از جمله عواملی است که باعث میشود هر سال از ماهها قبل برای حضور دوباره برنامهریزی کند و کارهای شخصی و حرفهای خود را با زمان برگزاری این مراسم هماهنگ سازد.
زیوری با اشاره به مهمترین تهدیدهای سلامت زائران گفت: گرمای هوا یکی از اصلیترین مخاطرات این سفر است و میتواند زمینهساز مشکلات متعددی از جمله گرمازدگی، کمآبی بدن و ضعف شدید شود. به همین دلیل، توصیه همیشگی کادر درمان و مسئولان برگزاری مراسم این است که زائران تا حد امکان پیادهروی را به ساعات خنک شب، ابتدای صبح یا اواخر عصر موکول کنند و در ساعات میانی روز که شدت تابش آفتاب بیشتر است، در موکبهای دارای تهویه مناسب استراحت داشته باشند.
وی ادامه داد: مصرف مایعات کافی مهمترین راهکار برای پیشگیری از گرمازدگی است. زائران باید حتی پیش از احساس تشنگی، بهصورت منظم آب بنوشند، زیرا بدن در اثر تعریق علاوه بر آب، مقدار قابل توجهی از املاح خود را نیز از دست میدهد. این پزشک توصیه کرد در صورت امکان مقدار کمی محلولهای حاوی الکترولیت، پودر ORS یا قرصهای جوشان الکترولیت به آب اضافه شود تا املاح از دست رفته بدن بهتر جبران شود.
این پزشک عمومی با بیان اینکه بسیاری از مراجعهکنندگان درمانگاههای اربعین با علائم ناشی از گرما مراجعه میکنند، اظهار داشت: بیحالی و سردردهای شدید، سرگیجه، ضعف، گرفتگی عضلات و کاهش توان جسمی از مهمترین نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
وی تأکید کرد: هر فردی که این علائم را تجربه میکند باید بلافاصله پیادهروی را متوقف کرده، در محیطی خنک و سایه استراحت کند و در صورت ادامه علائم، به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کند.
زیوری درباره اقدامات اولیه در مواجهه با فردی که دچار گرمازدگی شده است نیز گفت: اگر فرد هوشیار باشد و تهوع شدید نداشته باشد، باید به آرامی و جرعهجرعه مایعات خنک مصرف کند. همچنین قرار دادن دستمال یا پارچه خیس و خنک روی پشت گردن، خیس کردن دستها و پاها و انتقال فرد به محیطی خنک میتواند تا زمان رسیدن به مرکز درمانی کمککننده باشد.
وی افزود: اگر فرد دارای بیماری زمینهای باشد یا علائم شدید و مداوم داشته باشد، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.
وی با اشاره به مشکلات شایع درمانگاههای اربعین گفت: علاوه بر گرمازدگی، گرفتگی عضلات، خستگی مفرط، تاول پا و بیماریهای گوارشی از شایعترین مراجعات زائران هستند. به گفته او، تاول پا یکی از مشکلاتی است که بسیاری از زائران را از ادامه مسیر بازمیدارد، در حالی که با رعایت چند نکته ساده میتوان تا حد زیادی از آن پیشگیری کرد.
زیوری توصیه کرد: زائران از کفشهایی استفاده کنند که دستکم دو تا سه هفته پیش از سفر پوشیده و نرم شده باشند و از پوشیدن کفش نو در مسیر خودداری کنند. وی همچنین استفاده از جورابهای مناسب، بهویژه جورابهای دیابتی را که باعث کاهش اصطکاک میان انگشتان پا میشوند، مؤثر دانست و گفت: شستوشوی روزانه پاها، خشک نگه داشتن آنها، ماساژ ملایم و قرار دادن پاها در سطحی بالاتر از بدن هنگام استراحت، به کاهش خستگی و پیشگیری از آسیبهای پوستی کمک میکند.
این پزشک عمومی با اشاره به شیوع مشکلات گوارشی در مسیر اربعین خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از مراجعات درمانی به دلیل مصرف مواد غذایی یا نوشیدنیهای غیربهداشتی است.
وی تأکید کرد: زائران باید تا حد امکان از آب بستهبندی شده استفاده کنند و در مصرف نوشیدنیهای باز یا شربتهایی که شرایط تهیه و نگهداری آنها مشخص نیست، احتیاط داشته باشند.
وی همچنین درباره مصرف لبنیات گفت: بهتر است تنها از محصولات بستهبندی شده استفاده شود.
به گفته او، در مورد میوه و سبزی نیز توصیه میشود زائران میوههایی را انتخاب کنند که پوست آنها قابل جدا کردن باشد یا پیش از مصرف، خودشان آنها را بهطور کامل شستوشو دهند تا احتمال انتقال بیماریهای گوارشی کاهش یابد.
زیوری یکی از اشتباهات رایج زائران را بیتوجهی به بیماریهای زمینهای و مصرف داروها دانست و اظهار داشت: حفظ سلامت یک واجب است و نباید به دلیل انجام یک عمل مستحب، سلامت فرد به خطر بیفتد.
او تأکید کرد: افرادی که به بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون یا بیماریهای قلبی مبتلا هستند، باید داروهای مورد نیاز خود را به تعداد روزهای سفر همراه داشته باشند، زیرا ممکن است برخی از این داروها در درمانگاههای مسیر در دسترس نباشد.
وی افزود: بیماران دیابتی باید بیش از دیگران مراقب وضعیت پاهای خود باشند، زیرا به دلیل کاهش حس در اندامها ممکن است متوجه ایجاد زخم یا تاول نشوند و روند ترمیم زخم نیز در این افراد معمولاً طولانیتر است. به همین دلیل، بررسی روزانه پاها، رعایت بهداشت، استفاده از جوراب مناسب و استراحت دادن به پاها از اهمیت ویژهای برخوردار است.
این پزشک همچنین درباره تغذیه بیماران دیابتی هشدار داد و گفت: برخی زائران تصور میکنند به دلیل پیادهروی طولانی میتوانند بدون محدودیت از شربتها و نوشیدنیهای شیرین استفاده کنند، در حالی که گرمای هوا و کمآبی بدن میتواند زمینه افزایش شدید قند خون را فراهم کند.
به گفته وی، این افراد باید رژیم غذایی و مصرف داروهای خود را مطابق توصیه پزشک ادامه دهند و از مصرف بیرویه مواد قندی خودداری کنند.
زیوری درباره سالمندان و بیماران قلبی نیز اظهار داشت: این گروهها باید بیش از دیگران توان جسمی خود را مدیریت کنند.
او توصیه کرد: این افراد مسیر را با سرعت کم طی کنند، بین مسیر استراحتهای منظم داشته باشند و در صورت بروز علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف شدید یا سرگیجه، بدون تأخیر به مراکز درمانی مراجعه کنند.
وی درباره وسایل و داروهای ضروری همراه زائران گفت: هر فرد باید داروهای مصرف روزانه خود را به میزان کافی همراه داشته باشد. علاوه بر آن، همراه داشتن پودر ORS یا قرصهای حاوی الکترولیت، داروهای معمول سرماخوردگی، داروی ضدتهوع، یک مسکن ساده، چسبزخم، پمادهای مناسب برای دردهای عضلانی و در صورت مصرف معمول، مولتیویتامین میتواند در طول سفر مفید باشد. البته او تأکید کرد مصرف مکملهایی مانند منیزیم باید با آگاهی از شرایط جسمی فرد انجام شود و برای همه افراد توصیه یکسانی وجود ندارد.
این پزشک عمومی در پایان سه توصیه اساسی برای زائران اربعین مطرح کرد؛ نخست اینکه پیشگیری از گرمازدگی باید در اولویت قرار گیرد، بهگونهای که زائران هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه جرعهجرعه آب و مایعات حاوی املاح بنوشند، در ساعات اوج گرما از پیادهروی پرهیز کنند و از لباسهای سبک، کلاه و سایه برای کاهش اثر گرما استفاده کنند.
دومین توصیه او مدیریت توان جسمی بود. به گفته وی، زائران نباید از همان روز نخست بیش از توان خود راه بروند، بلکه باید با سرعتی ثابت حرکت کنند، استراحت کافی داشته باشند و در صورت مشاهده علائمی مانند تب، تنگی نفس، درد شدید قفسه سینه، گیجی یا علائم کمآبی بدن، مراجعه به مراکز درمانی را به تعویق نیندازند.
زیوری سومین توصیه خود را رعایت بهداشت فردی و تغذیه سالم عنوان کرد و گفت: شستوشوی مرتب دستها با آب و صابون یا محلولهای ضدعفونیکننده، بهویژه پیش از صرف غذا و پس از استفاده از سرویس بهداشتی، نقش مهمی در پیشگیری از بیماریها دارد. همچنین استفاده از آب بستهبندی شده، مصرف غذاهای کاملاً پخته و داغ از موکبهای معتبر و پرهیز از غذاها، سالادها و نوشیدنیهای مشکوک میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای گوارشی را تا حد زیادی کاهش دهد.
وی در پایان تأکید کرد: با رعایت همین توصیههای ساده، زائران میتوانند سفری ایمنتر، سالمتر و همراه با آرامش بیشتری را تجربه کنند و تمام توان خود را صرف بهرهمندی از فضای معنوی و ارزشمند پیادهروی اربعین کنند.
