جوان آنلاین: ابوالفضل اقبالی، پژوهشگر مطالعات زنان و خانواده در گفتوگو با «جوان» اظهار داشت: باید درباره مردم انقلابی، میهندوست و مقاومی سخن گفت که با وجود همه تهدیدات دشمن، شرایط سخت، بمبارانها، سرمای هوا، بارندگی و دشواریهای متعدد، خیابان را بهمثابه یک میدان جنگ تلقی کردند و با تمام وجود در آن حضور یافتند. واقعیت این است که حضور اجتماعی مردم در این ۷۰روز، با راهپیماییها و تجمعات سالهای گذشته مانند ۲۲بهمن، روز قدس یا سایر مناسبتها تفاوت ماهوی داشت.
وی در بیان این وجه تمایز بیان کرد: در آن مناسبتها، مردم معمولاً برای چند ساعت در یک راهپیمایی یا تجمع حاضر میشدند و سپس به زندگی روزمره بازمیگشتند؛ اما اینبار ماجرا کاملاً متفاوت بود. مردم اینبار برای جنگ به خیابان آمدند. از همان لحظهای که خبر شهادت حضرت آقا اعلام شد، جامعه به این جمعبندی رسید که اکنون زمان سوگواری صرف، زانوی غم بغل گرفتن و عزاداری منفعلانه نیست، بلکه میراث رهبر شهید انقلاب در معرض تهدید قرار گرفته و باید از آن صیانت کرد.
استاد مطالعات زنان و خانواده افزود: مردم احساس کردند باید خیابان را حفظ کنند تا دشمنان ملت، هستههای آشوب و جریانهای وابسته به موساد، نتوانند از فضای ایجادشده پس از شهادت حضرت آقا و فرماندهان سوءاستفاده کرده و پروژه براندازی و سرنگونی نظام سیاسی را محقق کنند. به همین دلیل، مردم به خیابان آمدند تا بجنگند؛ آمدند تا خیابان را بهعنوان یکی از مهمترین میادین این نبرد حفظ کنند. این مسئله، معنایی کاملاً متفاوت نسبت به حضورهای پیشین داشت؛ حضوری که ماهیت آن مجاهدتی آمیخته با سوگواری بود.
اقبالی یادآور شد: مردم، در حالیکه عزادار و مبهوت شهادت رهبر خود بودند، مجاهدانه به خیابان آمدند و میدان را حفظ کردند. حتی اکنون نیز با گذشت نزدیک به ۷۰شب، همچنان خیابان را رها نکردهاند و این حضور ادامه دارد. در این مجاهدت عمومی، نقش زنان و سویههای زنانه این حرکت، بسیار برجسته و پررنگ بود؛ هم از نظر گستردگی حضور و هم از حیث تأثیرگذاری اجتماعی. وقتی به صحنه خیابان نگاه میکردید، تصویری کلان از زنان انقلابی دیده میشد که در سه شیفت صبح، ظهر و شب در خیابان حضور داشتند. از مراسم تشییع و راهپیماییهای روزانه گرفته تا حضورهای شبانه در خیابانها، زنان در متن میدان حضور داشتند و این زنانگی پررنگ، آثار اجتماعی مهمی به همراه داشت.
به اعتقاد وی نخستین اثر این حضور، اجتماعیسازی جنگ و مقاومت بود و زنان باعث شدند مقاومت، از یک امر صرفاً نظامی یا امنیتی، به یک پدیده اجتماعی و خانوادگی تبدیل شود.
اقبالی ادامه داد: حضور زنان، مردان و فرزندان را نیز به میدان آورد. وقتی زنان به خیابان میآمدند، معمولاً همراه خانواده بودند؛ همسر، پدر، برادر و فرزندان نیز در کنار آنها حضور پیدا میکردند. خانواده، سلول بنیادین جامعه است و وقتی خانوادهها وارد میدان میشوند، یعنی کل جامعه به صحنه آمده است. بنابراین، یکی از مهمترین نقشهای زنان، مردمیسازی و اجتماعیکردن مقاومت بود.
این استاد دانشگاه در حوزه زنان و خانواده گفت: نکته دوم، تزریق روحیه امید، ایستادگی و مقاومت به مردم و حتی فرماندهان بود. حضور زنان و کودکان در میدان، به جامعه احساس امید و دلگرمی میداد. مردان نیز با مشاهده روحیه مجاهدانه زنان، انگیزه و غیرت بیشتری پیدا میکردند و با رویکردی حمایتی و پشتیبانانه در خیابان حاضر میشدند. در چنین شرایطی، تابآوری ملی و اجتماعی به شکل محسوسی افزایش پیدا میکند. وقتی زنان در وسط میدان حضور دارند، خودبهخود روحیه ماندن، مقاومت کردن و ایستادگی در جامعه تقویت میشود.
وی تصریح کرد: نقش مهم دیگر زنان، پیوندزدن خانه و خیابان در این حماسه حضور بود. در واقع، زنان حضور خیابانی را در امتداد زندگی روزمره و فضای خانه تعریف کردند؛ بهگونهای که گویی این حضور اجتماعی، بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم شده بود. یعنی همانطور که مردم روز خود را در جریان زندگی عادی سپری میکردند، شبها نیز بخشی از زندگیشان در تجمعات خیابانی شکل میگرفت؛ بهجای میهمانی، شبنشینی یا نشستن پای تلویزیون، مردم در خیابان حاضر میشدند، پرچم میچرخاندند، شعار میدادند و در کنار یکدیگر میایستادند.
اقبالی اشاره کرد: این نشان میداد که میان خانه و خیابان، پیوندی عمیق برقرار شده و پیونددهنده اصلی این دو فضا نیز زنان بودند. از همان روزهای ابتدایی که مردم افطاری به خیابان میآوردند و از ساعت ۸شب تا نیمهشب در خیابان حضور داشتند، تا امروز که جشن تولد، مراسم عروسی، دید و بازدید و حتی سال تحویل را در خیابان برگزار میکنند، همه و همه نشاندهنده امتداد زندگی در خیابان و خانوادگیشدن مقاومت است. اینها بخشی از اقداماتی بود که زنان در این میدان انجام دادند و در حفظ خیابان نقش تعیینکنندهای ایفا کردند. اما درباره دستاوردهای این حضور عمومی و این بعثت مردمی در خیابان، باید گفت که نتایج بسیار مهم و تعیینکنندهای به همراه داشت. نخستین دستاورد این حضور، تغییر پازل جنگی دشمن بود. دشمنی که با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی و از طریق تسخیر خیابان وارد میدان شده بود، هیچگاه نتوانست خیابان را در اختیار بگیرد چراکه خیابان از ابتدا در تسخیر مردم انقلابی و مبعوثشده بود. در نتیجه، تمام طراحیها، برنامهریزیها و استراتژیهای دشمن برای براندازی، با حضور مردم خنثی شد و به نتیجه نرسید.
وی معتقد است: دستاورد دوم، کمک به نیروهای امنیتی کشور بود. حضور مردم، بار حفظ خیابان را از دوش نیروهای امنیتی برداشت و این نیروها توانستند تمرکز خود را بر شناسایی، دستگیری و خنثیسازی هستههای آشوب و عناصر وابسته به موساد قرار دهند. الحمدلله در این زمینه نیز دستاوردهای مهمی حاصل شد و بسیاری از شبکههای سازماندهیشده از سوی نیروهای اطلاعاتی و امنیتی کشور شناسایی و خنثی شدند که این نیز نتیجه مستقیم همراهی مردم بود.
استاد مطالعات زنان و خانواده گفت: نکته بعدی این بود که حفظ خیابان، به نیروهای نظامی و رزمندگان ما روحیه و امید بیشتری میداد. در واقع، حفظ خیابان به معنای حفظ پشتوانه اجتماعی و ملی نظام جمهوری اسلامی بود. آن رزمندهای که پشت لانچر موشک ایستاده بود و عملیات انجام میداد، دلگرم به خیابان و اراده ملی مردم بود. همین پشتوانه مردمی، زمینهساز بسیاری از موفقیتها و اتفاقات بزرگ در میدان شد.
وی بیان کرد: دستاورد مهم دیگر این حضور، شکلگیری یک فناوری اجتماعی نرم برای آینده جمهوری اسلامی بود. به این معنا که مردم، عملاً نحوه تسخیر و مصونسازی خیابان در برابر تهدیدات دشمن را تمرین و تجربه کردند. این تجربه اجتماعی، میتواند تا سالیان سال بسیاری از پروژههای براندازانه علیه جمهوری اسلامی را خنثی کند. همچنین، این حضور گسترده موجب تقویت انسجام و اتحاد اجتماعی شد و بسیاری از شکافهای سیاسی و فرهنگی در جامعه ایران را کاهش داد. مردم با حضور در خیابان، اختلافات را کنار گذاشتند و در برابر دشمن، وحدت ملی را حفظ کردند؛ موضوعی که تأثیر بسیار مهمی بر مقاومت ملی داشت. از سوی دیگر، این اتفاق تصویر ذهنی جامعه ایران و حتی افکار عمومی جهان را نسبت به متدینین، زنان محجبه و نیروهای انقلابی تغییر داد. بسیاری دریافتند که این قشر تا چه اندازه وطندوست، ایراندوست و حامی کشور هستند. همچنین، حجم گسترده حضور زنان محجبه در تمام میادین، این واقعیت را آشکار کرد که این جریان اجتماعی، گسترده و ریشهدار است.
اقبالی افزود: در جمعبندی باید گفت زنان، یکی از پایههای اصلی قدرت جمهوری اسلامی در این جنگ بودند. آنها هم در میدان اجتماعی و هم در میدان عملیاتی و میدانی نقش مستقیم ایفا کردند؛ از حضور در خیابانها و همراهی با فرزندانشان گرفته تا تشکیل زنجیرههای انسانی روی پلها، اطراف نیروگاهها و سایر نقاط حساس، آن هم با وجود تهدیدهای مستقیم دشمن و حتی تهدیدات ترامپ. این حضور، هم اثر بازدارنده داشت و هم توانست تابآوری ملی را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
