جوان آنلاین: پل کروگمن، اقتصاددان نوبلیست در مقاله ای نوشت که جنگ اخیر میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی میتواند تبعات سنگینی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد و تداوم اختلال در تنگه هرمز، بهعنوان مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت جهان، خطر رکود فراگیر را افزایش دهد.
به گزارش مهر، کروگمن با اشاره به هشدار اخیر صندوق بینالمللی پول درباره کند شدن رشد اقتصاد جهانی در سایه جنگ، تأکید کرده است که این نهاد بینالمللی احتمالاً شدت پیامدهای بحران در تنگه هرمز را کمتر از واقع برآورد کرده است. به گفته وی، اگر بسته ماندن این آبراه برای سه ماه دیگر ادامه پیدا کند، وقوع یک رکود کامل جهانی بسیار محتمل خواهد بود.
وی منشأ اصلی نگرانی خود را نوع تحلیل رایج در میان اقتصاددانان عنوان کرده و نوشته است که اغلب پیشبینیها از قیمت نفت آغاز میشود و سپس اثرات آن بر اقتصاد جهانی مدلسازی میشود، در حالی که به باور او، باید ابتدا محدودیتهای فیزیکی عرضه نفت را در نظر گرفت. از نگاه کروگمن، زمانی که عرضه نفت کاهش پیدا میکند، اقتصاد جهانی ناچار به کاهش مصرف خواهد شد و این افت مصرف سریع، معمولاً از مسیر رکود اقتصادی اتفاق میافتد.
کروگمن سه مسیر اصلی برای کاهش مصرف نفت را برشمرده است. نخست، جایگزینی سایر منابع انرژی به جای نفت که در کوتاهمدت امکان تحقق گسترده ندارد. دوم، تغییر رفتارهای پرمصرف اقتصادی مانند افزایش استفاده از حملونقل عمومی که ظرفیت اجرای آن در بسیاری از کشورها محدود است. سوم، کاهش کلی فعالیتهای اقتصادی از طریق افت مصرف و تولید که بهطور معمول در شرایط رکود جهانی رخ میدهد.
وی با اشاره به بحرانهای نفتی گذشته تأکید کرده است که بخش مهمی از کاهش مصرف مورد نیاز در آن دورهها از طریق رکود جهانی حاصل شد. به همین دلیل، اگر قیمت نفت در سطحی پیشبینی شود که منجر به رکود نشود، در واقع برآوردها از شدت بحران کمتر از میزان واقعی خواهد بود.
به گفته این اقتصاددان، نزدیکترین نمونه تاریخی به شرایط کنونی، بحران نفتی پس از جنگ یومکیپور در سال ۱۹۷۳ است. در آن مقطع، مصرف جهانی نفت حدود ۱۷.۵ درصد پایینتر از روند پیش از سال ۱۹۷۳ قرار گرفت و رشد اقتصادی جهان نیز ۷.۵ درصد کمتر از برآوردهای قبلی بود. کروگمن معتقد است اگر الگویی مشابه در شرایط فعلی تکرار شود، رشد اقتصاد جهانی در دو سال آینده ممکن است به صفر یا حتی زیر صفر برسد؛ وضعیتی که از آن میتوان بهعنوان یک فاجعه جهانی یاد کرد.
با این حال، او به برخی عوامل تعدیلکننده نیز اشاره کرده است؛ از جمله احتمال دستیابی به توافق برای بازگشایی تنگه هرمز، کاهش وابستگی نسبی اقتصاد جهان به نفت در مقایسه با دهه ۱۹۷۰ و امکان دسترسی بیشتر به منابع جایگزین انرژی در میانمدت.
با وجود این، کروگمن در جمعبندی خود تأکید کرده است که بسیاری از تحلیلگران همچنان درباره اثرات تداوم بسته ماندن تنگه هرمز بیش از اندازه خوشبین هستند و در صورت تداوم این وضعیت، قیمت نفت ناگزیر به سطوحی خواهد رسید که پیامدهای اقتصادی مخرب و گستردهای در پی خواهد داشت.
