جوان آنلاین: نیازی به تذکار در این باره نیست که در این دوره که موسم ستیز با دینباوری و مظاهر آن است و شیاطین و ابالیس و ابواب جمعی آنها عزم خود را بر هدم نام خدا و اولیای دین و مذهب جزم کردهاند، فقدان مراجعی ژرفاندیش و پروجاهت، چون حضرت آیتالله العظمی سید موسی شبیری زنجانی (قدسالله سره)، تا چه میزان میتواند خسارتبار باشد، با این همه، در زمانهای که بر سر جنگ است و شرایط اکنون کشور، از درگاه حق میطلبیم که دعای خیر آن بزرگ را در حق دین و ملت مستجاب و مهاجمان به این دو را به شکست و روسیاهی سوق دهد.
اما کسانی که در حوزه، محضر آن دانشور والا را درک کردهاند، اگر به شناخت وی توفیق یافته باشند، احتمالاً از نکات پی آمده بیخبر نماندهاند:
۱-آیتالله شبیری در تفقه پربار و مجتهدپرور خویش، از طریقه دو استاد نامور خود تأثیر پذیرفته و با تلفیق آن، به شیوهای کارآمد در استنباط احکام دین دست یافته بود. از آیتالله العظمی حاج آقا حسین بروجردی توجه به علائم و قرائن عرفی صدور روایات، قدرت جمع آنها، نگاه به اقوال علمای عامه و شناخت دقیق رجال حدیث و طبقات آنها را آموخته بود و از آیتاللهالعظمی سید محمد محقق یزدی (داماد)، دقت در قلمرو معنای روایات و شناخت دقیق منطوق و مفهوم آنها. وی بهرغم آنکه یک اصولی بزرگ و توانمند بود، اما در فرآیند اجتهاد سعی داشت در وهله نخست به مدد قرائن و شواهد موجود در ادله روایی، مفهوم آنها را کشف کند و از آغاز به راهکارهای اصولی متمسک نشود. اهل فن میدانند که به کارگیری این روش، تا چه میزان نیازمند قدرت و دقت علمی است که به تمامی در آن اندیشمند راحل وجود داشت.
۲- وی در حوزه اخلاق علمی و عملی نیز یکی از نمادهای کمبدیل در این عرصهها بود. دوری مطلق از تظاهر علمی بهرغم دانش و تحقیقات عمیق و فراوان، زهد و بی رغبتی به توسعه دامنه مراجعات خویش، تواضع و زیست مردمی و نهایتاً پیوند عاطفی و وثیق با اولیای دین و اهل بیت (ع)، بر جذابیتهای وی بسیار افزوده بود. مردم کوی و برزن همانقدر از وی سلامت نفس، صمیمیت و زبان لین میدیدند که اهل علم اعم از مراجع، اساتید حوزه و طلاب ردههای ابتدایی! این امر موجب شده بود که همپای مکانت علمی، به طور طبیعی جایگاه اجتماعی وی نیز رشد یافته و در دیده مردم بزرگ باشد.
۳- آیتالله علاوه بر این همه، دایرهالمعارفی از احوال و آثار علمای معاصر به شمار میرفت. چه آنها که خود با آنها مراوده داشت و چه کسانی که از طرق موثق در خصوص آنها اطلاعاتی را کسب کرده بود. گذشته از آنکه در یادمان منتشره برای عالمان دین در پنج دهه گذشته، کمتر اثری را میتوان یافت که از بیانات آن فرزانه فقید خالی باشد؛ مجموعه نغز، پرنکته و روشنگر «جرعهای از دریا»، شاهدی بر این مدعاست. هرچند که این روایات بیطرفانه و خالی از غرض، گاه عصبانیت هیستیریک ضد انقلاب خارجنشین را در پی داشت؛ که نمونهای از دست و پازدن این جماعت در ابطال برخی از مطالب آن را، در کردار محسن کدیور درباره منقول آیتالله شبیری از عذرخواهی آیتالله احمد آذری قمی از رهبر شهید انقلاب اسلامی میتوان دید.
۴ -فقید سعید در حوزه رفتار سیاسی، بهرغم آزادگی و استقلال، همواره به حفظ اساس نظام اسلامی و کیان رهبری توجه داشت و البته این کار را نیز معمولاً بدون تظاهر و در سکوت انجام میداد. وی به دلیل رابطه دیرپا و صمیمانه با رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، در ملاقاتها و تماسهایی که اغلب آنها رسانهای نمیشد، دیدگاههای خویش و حتی برخی عناصر و جریانات دگراندیش را به ایشان انتقال میداد. آنچه این رابطه را عمق میبخشید، آشنایی وی با مرحوم آیتالله سید جواد خامنهای و نیز دوستی نزدیک برادرش آیتالله سید جعفر شبیری زنجانی با رهبر شهید بود. فقید سعید از آن روی که اهل اظهارنظر سیاسی و رسانهای نبود، ابعاد نگاه و داوریاش نسبت به رهبر شهید نیز در حجاب باقی ماند؛ تا اینکه صبحگاه غمبار ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ فرا رسید و پرده از نگره او نسبت به ایشان نیز برداشته شد: «با تأثر عمیق، شهادت رهبری معظم آیتالله آقای حاج سید علی خامنهای (رضوان الله تعالی علیه) را به حوزههای علمیه و بیت مکرم و آقازادگان گرامی و به مردم صبور و وفادار ایران و عموم مسلمانان جهان تسلیت عرض میکنم. آن بزرگوار بهعنوان شاگرد برجسته و تربیتشده مکتب بنیانگذار انقلاب، با اعتقاد به مسیر و عدم تردید در مواجهه با مشکلات، عمر گرانقدر خویش را با صلابت و اراده قوی و از جانگذشتگی و با عزت و اقتدار و پرکاری مثالزدنی، در این راه گذاشت. آن مجاهد، خدمات ارزندهای انجام داد که انشاءالله ذخیره آخرت ایشان باشد...». در اهمیت این پیام، نباید نادیده گرفت که اساساً آیتالله شبیری اهل صدور اینگونه بیانیهها با امضای خویش نبود و در موارد مشابه، صرفاً به یک تماس تلفنی، صدور اطلاعیه از سوی دفتر و حضور در مجالس فاتحه اکتفا مینمود.
۵- و سرانجام در جمعبندی اندیشه و عمل آیتاللهالعظمی شبیری زنجانی باید گفت که وی نماد، خلاصه و برکشیدهای از سیره مرجعیت و علمای شیعه در طول تاریخ بود. از ژرفای علم و دانش گرفته، تا اخلاق حمیده و جذاب و از توجه به مصالح اسلام و جامعه گرفته، تا انتقال سیره سلف صالح به طلاب جوان و عموم علاقهمندان. روحش شاد و یادش گرامی باد.
