جوان آنلاین: وعده افزایش مبلغ کالابرگ از نیمه مهرماه قطعی شده، اما منابع تأمین آن همچنان در هالهای از ابهام است. براساس اطلاعات به دست آمده، جدیترین سناریوی دولت برای تقویت قدرت خرید اقشار آسیبپذیر، افزایش ۳۰۰هزار تومانی برای خانوارهای مستقر در دهکهای پایین درآمدی است تا شاید بخشی از تورم بهوجود آمده در بخش خوراکی و کالاهای اساسی پوشش داده شود.
ضرورت افزایش مبلغ کالابرگ ورد زبان رئیسجمهور شده و در تمامی نشستهایش با اقشار مختلف جامعه وعده افزایش مبلغ کالابرگ را تکرار میکند، اما وعده دادن کافی نیست. این سخنان زمانی برای مردم باورپذیر میشود که محقق شود و کالابرگ یک میلیون تومانی که ماههاست فقط برای خرید یک قلم کالا کاربرد دارد، سایر اقلام سبد معیشت را پوشش دهد. از ماه گذشته با فراخوان دولت برای احراز هویت ایرانیان خارج از کشور، کالابرگ این دسته از ایرانیان و کسانی که سفر کربلا داشتند و حتی اشخاصی که به دلیل بدهی حسابهای بانکیشان مسدود بود، از دریافت کالابرگ محروم شدند. در پی این اقدام، کسانی که فقط برای سفر کربلا از کشور خروج و ورود داشتند، به عنوان کارمزد باید مبالغی (۲۵۰هزار تومان به بالا) بسته به شهر و محل سکونتشان میپرداختند تا کالابرگشان از مهرماه برقرار شود. در این میان اشخاصی که مسدودی حساب داشتند، نتوانستند مدارک لازم جهت احراز هویتشان ارائه دهند و کالابرگشان قطع شد. ضروری است در میان وعدههای متعددی که رئیسجمهور مبنی بر افزایش مبلغ کالابرگ میدهد و وزرای کابینهاش پرداخت آن را به تأمین منابع مالی موکول میکنند، دولت آمار شفافی از تعداد حذفشدگان به مردم ارائه دهد و مشخص شود که چه تعداد ایرانی کالابرگ دریافت میکنند و دولت چقدر منابع نیاز دارد تا این مبلغ یک میلیون تومانی را افزایش دهد. ذکر این مورد ضروری است که دولت از محل حذف ارز دولتی از دیماه سال گذشته تاکنون مبالغ بسیاری عایدش شده، چراکه با یک حساب سرانگشتی مابهالتفاوت ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰تا ۱۸۰ هزار تومانی مبلغ قابل توجهی است که در هشت ماه گذشته عاید دولت شده و محل هزینه آن باید روشن و شفاف شود.
گفتند کالابرگ زیاد میشود
یعنی هزینه این سبد در فاصله چند ماه، بین حدود ۶۰ تا ۹۵ درصد افزایش پیدا کرده است. معاون رفاه وزارت تعاون نیز افزایش حدود ۶۸ درصدی قیمت کالاهای مشمول کالابرگ را تأیید کرده است.
افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی از دیماه ۱۴۰۴ با هدف جبران افزایش قیمت کالاهای اساسی پس از حذف ارز ترجیحی آغاز شد. با این حال، مبلغ کالابرگ همچنان برای هر نفر یک میلیون تومان است، هرچند قرار است بیشتر شود. دولت و مجلس بارها وعده دادهاند این مبلغ افزایش پیدا کند، اما هنوز رقم نهایی و زمان اجرای آن بهطور رسمی اعلام نشده و تصمیمگیری درباره آن به نیمه دوم سال موکول شده است. در زمان شروع طرح، دولت پیشبینی کرده بود که با حذف ارز ترجیحی حدود ۵۰۰ هزار تومان به هزینه سبد کالاهای اساسی اضافه کند. به همین دلیل، اعتبار یک میلیون تومانی را بیشتر از میزان افزایش پیشبینی شده در نظر گرفت، اما قیمتها بیشتر از انتظار افزایش پیدا کردند. براساس آمار مرکز آمار ایران و محاسبات انجام شده، هزینه ۱۱ قلم کالای مشمول کالابرگ از جمله مرغ، روغن، تخممرغ، برنج، لبنیات، گوشت قرمز، حبوبات و قند و شکر، از حدود ۲میلیون و ۵۰۰ تا ۲ میلیون و ۶۰۰هزار تومان در آذر ۱۴۰۴ به حدود ۵میلیون و ۳۰۰ تا ۵ میلیون و ۵۰۰هزار تومان در ماههای اردیبهشت تا مرداد ۱۴۰۵ رسیده است، یعنی هزینه این سبد در فاصله چند ماه، بین حدود ۶۰ تا ۹۵ درصد افزایش پیدا کرده است.
معاون رفاه وزارت تعاون نیز افزایش حدود ۶۸ درصدی قیمت کالاهای مشمول کالابرگ را تأیید کرده است. در همین مدت، قیمت مواد غذایی و نوشیدنیها نیز به شدت افزایش پیدا کرده است. تورم نقطهبهنقطه این گروه در مرداد ۱۴۰۵ به حدود ۱۲۸ درصد رسیده و در بعضی کالاها، مانند روغن و چربیها افزایش قیمت حتی از ۲۵۰درصد هم بیشتر بوده است. در چنین شرایطی، ارزش واقعی کالابرگ یک میلیون تومانی بهشدت کاهش پیدا کرده است. در ابتدای اجرای طرح، یک میلیون تومان میتوانست بخش قابلتوجهی از افزایش هزینههای خانوار را جبران کند، اما امروز این مبلغ تنها حدود ۱۸درصد هزینه سبد کالاهای مشمول را پوشش میدهد.
به زبان ساده، اگر یک خانوار در دیماه ۱۴۰۴ با یک میلیون تومان میتوانست بخش مهمی از کالاهای اساسی مورد نیازش را تهیه کند، امروز برای خرید همان مقدار کالا باید حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان یا حتی بیشتر از جیبش پرداخت کند. برای افزایش مبلغ کالابرگ، چند رقم مختلف مطرح شده است. یکی از گزینهها افزایش ۲۰ تا ۳۰درصدی اعتبار است که مبلغ کالابرگ را به حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰هزار تومان میرساند. رئیسکل بانک مرکزی نیز از افزایش حدود ۲۲تا ۲۳ درصدی صحبت کرده که در صورت اجرا، مبلغ کالابرگ را به حدود یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان میرساند. گفته شده این افزایش بیشتر برای دهکهای پایین درآمدی در نظر گرفته خواهد شد.
اما رقم دیگری هم مطرح شده است. رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس از پیگیری افزایش کالابرگ به ۲ میلیون تومان خبر داده است، یعنی مبلغ فعلی دو برابر شود. این بالاترین رقمی است که تاکنون به صورت رسمی یا نیمهرسمی مطرح شده است. با این حال، حتی اگر کالابرگ ۲ میلیون تومان شود، باز هم تمام افزایش هزینههای مردم را جبران نمیکند. در این حالت، کالابرگ حدود ۳۶درصد از هزینه فعلی سبد کالاهای مشمول را پوشش میدهد. این تقریباً به همان میزان پوششی است که در ابتدای اجرای طرح وجود داشت. بنابراین دو برابر شدن مبلغ کالابرگ میتواند بخش مهمی از افزایش هزینهها را جبران کند، اما قدرت خرید مردم را بهطور کامل به شرایط ابتدای اجرای طرح برنمیگرداند. خانوار همچنان باید بیش از ۶۰ درصد هزینه این سبد را خودش پرداخت کند. یکی از مهمترین دلایل تأخیر در افزایش مبلغ کالابرگ، کمبود منابع مالی دولت است. دولت همچنین نگران است که تأمین این پول از طریق افزایش نقدینگی، خودش باعث افزایش بیشتر تورم شود. به همین دلیل، مسئولان تأکید میکنند که افزایش اعتبار کالابرگ باید از منابع مالی پایدار و بدون ایجاد تورم تأمین شود.
طبق آییننامه تضمین امنیت غذایی، دولت باید هر سه ماه یکبار افزایش هزینه کالاهای اساسی را بررسی و در صورت افزایش قیمتها، مبلغ کالابرگ را نیز اصلاح کند، اما این سازوکار تاکنون به طور کامل اجرا نشده است. مشکل اینجاست که قیمت کالاها بسیار بیشتر از پیشبینیهای اولیه افزایش پیدا کرده است. بنابراین حتی اگر مبلغ کالابرگ دو برابر شود، باز هم فاصلهای میان کمک دولت و هزینه واقعی خرید کالاهای اساسی باقی خواهد ماند. اگر تورم مواد غذایی ادامه پیدا کند، این فاصله میتواند دوباره بیشتر شود. به همین دلیل، میزان موفقیت کالابرگ بیش از هر چیز به این بستگی دارد که مبلغ آن تا چه اندازه و با چه سرعتی متناسب با افزایش واقعی قیمت کالاهای اساسی تغییر کند.
احتمال افزایش ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ دهکهای پایین
با اعلام رسمی سخنگوی دولت مبنی بر آغاز مرحله تازه کالابرگ الکترونیک از اواسط مهرماه و تأکید بر جبران عقبماندگی اعتباری نسبت به شتاب تورم، محور اصلی پیگیریها به رقم نهایی این افزایش و دهکهای مشمول متمرکز شده است. براساس اطلاعات به دست آمده، جدیترین سناریوی دولت برای تقویت قدرت خرید اقشار آسیبپذیر، افزایش ۳۰۰ هزار تومانی برای خانوارهای مستقر در دهکهای پایین درآمدی است.
این افزایش مشخصاً به منظور جلوگیری از کوچکتر شدن سبد اقلام اساسی دهکهای پایین طراحی شده تا با تزریق این اعتبار، شکاف ناشی از تورم خوراکیها تا حدی ترمیم شود. با وجود این، بزرگترین متغیر تعیینکننده در کیفیت اجرای این مصوبه، شفافسازی محل تأمین منابع ریالی آن در ساختار مالی دولت است، چراکه پایداری اثر این افزایش ۳۰۰هزار تومانی کاملاً به ممانعت از ایجاد کسری بودجه و تکیه بر درآمدهای واقعی وابسته خواهد بود.
میدری: افزایش کالابرگ به بودجه دولت بستگی دارد
بهرغم وعده چند باره مسعود پزشکیان مبنی بر حتمی بودن افزایش مبلغ کالابرگ، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بار دیگر افزایش مبلغ کالابرگ را بستگی به بودجه دولت دانست. به گزارش مهر، احمد میدری افزود: اراده دولت و مجلس شورای اسلامی بر این است که بتوانند در شرایط فعلی نرخ تورم کمک بکنند، اما محدود بودن منابع مالی در واقع اجرایی شدن این مسئله را به عقب انداخته است.
رقم کالابرگ در مهرماه افزایش مییابد
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت گفت: دولت به گرانیها آگاه است و به همین علت حتماً با گرانفروشی و احتکار برخوردهای لازم انجام خواهد شد. قول رئیسجمهور این بود که متناسب با افزایش تورم بتوانیم کالابرگ را اضافه کنیم و وی بارها این موضوع را مورد تأکید قرار داده است. نکتهای که در حتمی بودن آن تردید نداریم، این است که حتماً این کار اتفاق خواهد افتاد.
وی افزود: امیدواریم از نیمه مهرماه بتوانیم این کار را لااقل برای گروههای آسیبپذیر انجام دهیم. در شرایط دشواری قرار داریم که به هر حال دشمن جنگ وجودی را علیه ما آغاز کرده است. بدیهی است که در این شرایط باید در کنار هم قرار بگیریم و بدانیم که باید به عدهای که معیشت آنها در خطر است توجه ویژهتری داشته باشیم.
