جوان آنلاین: عملیات خیبر در اسفندماه ۱۳۶۲ آغازی بر عملیات بزرگ سالانه ایران در جبههها بود. تا قبل از این عملیات، ایران نظم خاصی در انجام عملیات خود نداشت. اما بعد از خیبر، هر سال و در فصل زمستان، یک عملیات بزرگ و سرنوشت ساز انجام گرفت که این روند تا سال ۶۶ ادامه یافت.
آغاز عملیات سالانه
عملیات خیبر در شرایطی انجام شد که سال ۱۳۶۱ با حداقل چهار عملیات بزرگ به اتمام رسیده بود. عملیات فتحالمبین در فروردین ۶۱، الی بیتالمقدس در اردیبهشت و خرداد همین سال، رمضان در تیرماه و نهایتاً والفجر مقدماتی در بهمن ۶۱ چهار عملیاتی بودند که صرفاً در خلال یک سال انجام گرفتند. اما امکان طولانی شدن جنگ و محدودیت منابع ایران باعث شد تا فرماندهان به این نتیجه برسند که امکان تداوم عملیات بزرگ با فاصله زمانی کوتاه وجود ندارد؛ لذا پس از عملیات والفجریک که در بهار سال ۶۲ انجام شد و با عدمالفتح روبهرو شد، قرارگاه سری نصرت برای مقدمات عملیات خیبر تشکیل شد. قرارگاهی که حداقل ششماه شناسایی انجام داد و نهایتاً خیبر در سوم اسفند ۶۲ آغاز شد.
ویژگیهای یک عملیات زمستانی
عملیات خیبر میبایست در منطقه هور انجام میشد. جایی که عراق تصور نمیکرد ایران بخواهد از آنجا به او ضربه بزند. ابتدای این عملیات موفقیت آمیز بود، اما در تداوم آن، اشتباهاتی صورت گرفت که باعث شد ایران نتواند از عنصر غافلگیری دشمن به خوبی استفاده کند. البته مسائلی، چون عمق بسیار زیاد خط رهایی تا نقطه هدف نیز باعث شد؛ تا تدارکات و پشتیبانی از نیروهای خطشکن به خوبی صورت نگیرد. همچنین عراق در خیبر برای اولین بار به صورت گسترده از تسلیحات شیمیایی استفاده کرد که به نوعی باعث غافلگیری جبهه خودی شد. در خیبر ایران به دشمن گوشزد کرد که میتواند در مناطق محقیرالعقول نیز عملیات انجام بدهد و از سوی دیگر، بعثیها نیز با بمباران گسترده شیمیایی نشان دادند که توانایی دست بردن به هر جنایتی را دارند.
تصرف جزایر استراتژیک مجنون
عملیات خیبر هرچند به همه اهداف خود نرسید، اما منجر به تصرف جزایر مجنونشمالی و جنوبی شد. این جزیرهمصنوعی که با کانالی به دو قسمت تقسیم میشد، ازسوی عراق در هور ایجاد شده بود. تصرف این جزیره باعث شد تا ایران یک گام به جاده العماره- بصره نزدیک شود. نقطهای حساس که دشمن از جانب آن بسیار احساس خطر میکرد؛ لذا تصرف جزایر مجنون با مقاومت شدید عراقیها روبهرو شد. اما به هر صورت ایران توانست این جزایر را حفظ کند. فرمان صریح امام مبنی بر اینکه مجنون باید حفظ شود نیز کمک شایانی به مقاومت تحسین برانگیز نیروهای خودی کرد. عملیات خیبر تا حدود ۲۰ روز ادامه یافت و نهایتاً در روزهای ابتدایی دهه سوم این ماه به اتمام رسید. دشمن شکست در مجنون را پذیرفت و ایران نیز مجاب شد که درحال حاضر نمیتواند پیشروی بیشتری داشته باشد.
شهادت سرداران بزرگ
عملیات خیبر، اما با تلفات زیادی نیز روبهرو شد. شهادت حاج محمد ابراهیم همت، فرمانده لشکر ۲۷ محمدرسولالله (ص)، حمید باکری، جانشین لشکر ۳۱عاشورا، قطع دست حاجحسین خرازی، فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین (ع) و همچنین صدها شهیدی که در این عملیات تقدیم شد، خیبر را از جهات مختلفی خاص میکند. همین تلفات زیاد و همچنین مشکلاتی که در هماهنگی برخی محورهای عملیاتی صورت گرفت، از مسائلی بود که باعث شد اعتراضهایی در داخل سپاه نسبت به طرحهای عملیاتی و نیز آموزشهای مقدماتی صورت گیرد. این اعتراضات بعدها باعث کنارهگیری فرماندهانی، چون حاج کاظم نجفی رستگار، فرمانده تیپ ۱۰ سید الشهدا (ع) از سمت فرماندهی این تیپ شد. خیبر یک عملیات بزرگ و یک نقطه عطف در جبههها بود. هرچند مجنون را به تصرف ایران درآورد، اما برخی نقاط ضعفها را نیز در جبهه خودی گوشزد کرد.
