جوان آنلاین: ۱۲ سال تحصیل کودکان و نوجوانانی که در مهمترین مرحله رشد جسمی و ذهنی قرار دارند، با کتب درسی حفظیمحور، پر شده و اجازه تحرک و بازی به آنها داده نمیشود. در طول هفته، تنها یک زنگ تربیت بدنی دو ساعته برای دانشآموزان تعیین شده، که آن هم عمدتاً با کمبود امکانات و نبود معلم ورزشی سپری میشود. این در حالی است که هر دانشآموز، حداقل باید ۳۰ الی ۶۰ دقیقه ورزش روزانه داشتهباشد تا بتواند به کمک آن، بدن و ذهن خود را در بهترین حالت ممکن نگه دارد، اما مگر این موضوع مهم در نظام آموزشی کشور جایگاهی دارد و اجرایی میشود؟ بدون شک پاسخ خیر است!
در دنیای امروز که لوازم دیجیتالی، چون موبایل، پلیاستیشن و کامپیوتر، اوقات فراغت دانشآموزان را پر کرده و فعالیت بدنی آنها را کاهش دادهاست، زنگ ورزش در مدرسه، بیش از پیش اهمیت پیدا کردهاست، چراکه فعالیت بدنی، نهتنها باعث تمرکز و یادگیری محصلان میشود، بلکه به کاهش اضطراب و ترس از مدرسه پایههای ابتدایی (دوره اول) نیز کمک میکند، اما این زنگ مهم، عمدتاً در مدارس جدی گرفته نمیشود و گاهی، به زمانی برای جبران عقبافتادگی درسهای دیگر تبدیل میشود. در واقع باید گفت که دروس تئوری در مدارس کشور اهمیت و جایگاه بسیار بالاتری نیست به دروس عملی، چون ورزش دارند، رویهای که متأسفانه صدمات جبرانناپذیری را برای دانشآموزان به دنبال دارد.
میل به ورزش دانشآموزان
با وجود تأکید مکرر بر اهمیت تربیت بدنی در ارتقای سلامت دانشآموزان، اجرای مؤثر این درس در بسیاری از مدارس کشور با موانع جدی روبهرو است. از ضعف زیرساختهای ورزشی و کمبود نیروی متخصص گرفته تا نگرشهای منفی برخی والدین و مدیران و بیتوجهی نظام آموزشی به جایگاه ورزش در فرآیند یادگیری. این چالشها نهتنها سلامت جسمی کودکان را تهدید میکند، بلکه فرصتهای رشد اجتماعی، روانی و حرکتی آنان را نیز محدود میسازد.
بسیاری از دانشآموزان همچنان با کمتحرکی، اضافهوزن و نداشتن مهارتهای پایه حرکتی دستوپنجه نرم میکنند. سبک زندگی کمتحرک، کاهش فرصتهای بازی و فعالیت بدنی در خانه و مدرسه و از طرفی، فشار روزافزون دروس تئوری باعثشده نیاز به بازنگری در جایگاه ورزش در آموزش رسمی بیش از هر زمان دیگری احساس شود. عمده دانشآموزان نیز همین را میخواهند، اما متأسفانه زمینه آن برایشان مهیا نمیشود.
محمدحسین، دانشآموز پایه چهارم است که در یک مدرسه دولتی در منطقه ۱۳ تهران درس میخواند. او در این رابطه به «جوان» میگوید: «مدرسه ما حیاط کوچکی دارد و فرصت زیادی هم برای بازی در حیاط به ما داده نمیشود.»
او که ورزش مورد علاقهاش فوتبال است، اما مدرسهشان زمین چمن فوتبال یا حتی دروازهای برای این بازی ندارد، اینگونه ناراحتیاش را ابراز میکند: «زنگ آخر مدرسه که زده میشود، من و دوستانم یک بطری کوچک آب را برمی داریم و آن را در حیاط شوت میکنیم. همین بطری که هیچ شباهتی به توپ ندارد، برایمان کلی هیجان دارد و کیفمان با آن کوک میشود.».
اما به همان میزان که به زنگ ورزش و بازی این دانشآموزان اهمیتی نمیدهند، معلمان و مدیر مدرسه، برای دروس تئوری به شدت حساس هستند! این دانشآموز پایه چهارم در این رابطه میگوید: «شعرهای کتاب را چندینبار مرور میکنند تا کلمه به کلمه آن را حفظ باشیم و برای هر درس فارسی و ریاضی هم مشقهای زیادی به ما میدهند. اگر همینقدر که برای درسهایمان وقت میگذاشتند، برای زنگ ورزشمان هم اهمیت قائل میشدند، امروز فوتبال من و همکلاسیهایم پیشرفت زیادی داشت، چراکه به آن علاقه داریم، اما امکاناتش را برایمان مهیا نمیکنند.»
آتریسا دانشآموز پایه ششم ابتدایی است که در منطقه یک تهران درس میخواند. او که ورزش مورد علاقهاش والیبال است به «جوان» میگوید: «هم والدین و هم معلمانم تمام توجهشان به کتابهای درسیام است و اینکه نمراتم چند میشود، اما من علاقه زیادی به والیبال دارم که نه در مدرسه شرایط آن مهیاست و نه در خانه!» او ادامه میدهد: «پدر و مادرم رؤیای معدل برتر من را در سر دارند و با اینکه من به رشته تربیت بدنی و والیبال و به طور کلی ورزشهای توپی علاقه دارم، خواستهام را جدی نمیگیرند.»
علاوه بر آن، سامیار، دانشآموز پایه اول است که در مدرسه دولتی در منطقه ۱۵ درس میخواند و درباره زنگ ورزش خود میگوید: «در حیاط مدرسه ما دو دروازه فوتبال گذاشتهاند و قول دادهاند که به زودی آنجا را چمن کنند. من و دوستانم لحظه شماری میکنیم که زودتر این کار انجام شود، چراکه عاشق فوتبالبازی کردن هستیم.»
او ادامه میدهد: «یکی از دوستانم که در مدرسه غیردولتی درس میخواند به من گفته که هم زمین چمن فوتبال دارند و هم والیبال و هم بسکتبال! خیلی دلم میخواست که من هم در آن مدرسه درس میخواندم و میتوانستم تمام این ورزشها را یاد بگیرم.»
میل به ورزش و فعالیتهای بدنی در میان دانشآموزان به خصوص مقاطع ابتدایی زیاد است، اما متأسفانه کمبود معلم تربیت بدنی و امکانات ورزشی و همچنین بیتوجهی والدین و معلمان به فعالیتهای بدنی مانع از شکوفا شدن استعداد ورزشی محصلان میشود. این مشکل اغلب در مدارس دولتی و آن دسته از مدارسی که در مناطق محروم قرار دارند، دیده میشود؛ موضوعی که بارها و بارها مسئولان نیز بدان تأکید کرده و وعده حل کم و کاستیهای موجود را دادهاند.
رصد و پایش فضاهای ورزشی مدارس
روز گذشته، محمد جعفری، معاون تربیت بدنی و سلامت وزارتآموزش و پرورش با بیان اینکه در حال حاضر ۳۴ هزار و ۲۵۰ مربی تربیتبدنی در مدارس و بخشهای اداری آموزشوپرورش مشغول فعالیت هستند که این تعداد متناسب با نیاز وزارتخانه بر اساس جمعیت دانشآموزی کشور نیست، اظهار داشت: «مطابق برنامه هفتم توسعه، باید به ازای هر ۲۸۰ دانشآموز یک مربی تربیتبدنی داشته باشیم که اکنون این نسبت در کشور حدود یک مربی به ازای ۴۰۰ دانشآموز است.»
او با بیان اینکه برای رسیدن به استاندارد تعیینشده تا پایان برنامه، جذب نیرو از دو مسیر دانشگاه فرهنگیان و ماده ۲۸ قانون خدمات کشوری در دستور کار قرار گرفته است، گفت: «برای رسیدن به این استاندارد نیازمند جذب ۲۷ هزار مربی جدید هستیم.»
معاون وزیر با بیان اینکه سرانه فضای ورزشی مدارس کشور پیش از این ۳۸/۰ مترمربع بود که با اجرای طرح «میدان همدلی» یا «کیفیتبخشی» و توسعه فضاهای ورزشی درونمدرسهای، این رقم به ۴۷/۰ مترمربع افزایش یافتهاست، ادامه داد: «به لحاظ کمی ۲ هزار و ۸۶۲ فضای ورزشی به صورت مشارکتی با استانها در سطح کشور ایجاد شدهاست.»
جعفری همچنین تصریح کرد: «با همکاری سازمان نوسازی مدارس، تعداد زیادی از پروژههای نیمهتمام ورزشی مدارس در مناطق مختلف کشور، در حال اجرا و تکمیل است.» او در پایان، از اجرای طرح رصد و پایش فضاهای ورزشی در مدارس کشور خبر داد و گفت: «این طرح با هدف شناسایی وضعیت فضاها، آموزش ناظران و ورود اطلاعات به سامانه ملی اجرا شده و در آینده رونمایی خواهد شد.»
به گزارش «جوان»، آموزش مهارتهای ورزشی، از سنین پایین و از دوران کودکی میتواند فرد را تا پایان زندگی، نسبت به انجام این فعالیتها ترغیب و او را از همه مزایای ورزش بهرهمند کند. همچنین در زنگ ورزش و فعالیتهای بدنی، کودک یا نوجوان، یاد میگیرد که برای رسیدن به یک هدف باید تلاش و کوشش کند، از قوانین و مقررات خاصی پیروی نماید و در راه رسیدن به پیروزی، راستی، صداقت و نظم و انضباط را پیشه خود قرار دهد. از همینرو، اهمیت دادن به ورزش در مدارس متناسب با رشد کودکان و سن آنها، باید به عنوان یکی از پایهایترین اقدامات در دستور کار نظام آموزشی کشور قرار گیرد و ساعات اختصاص یافته به تربیت بدنی همانند دیگر واحدهای درسی جدی گرفته شود.
