جوان آنلاین: کانال «زاویه» در پیامرسان بله نوشت: اکثر کاربران اینترنت، بهویژه آنهایی که انگلیسی صحبت میکنند، اغلب میزان محتوا و اطلاعات موجود و در دسترس به زبان مادری خود را بدیهی میدانند. تقریباً ۶۰درصد از وبسایتهای موجود در اینترنت، به زبان انگلیسی هستند که محبوبترین زبان در میان کل محتوای وب است و پس از آن زبان روسی با ۵درصد و اسپانیایی با ۴درصد به عنوان پرطرفدارترین زبانها شناخته میشوند. از ۶ میلیون برنامه تلفن همراه فعال و موجود در اپاستور اپل، گوگلپلی و سایر پلتفرمهای عرضه برنامههای کاربردی موبایل، تقریباً سه چهارم به زبان انگلیسی در دسترس و قابل استفاده هستند. بعد از زبان انگلیسی، محبوبترین زبانها برای اپلیکیشنهای موبایلی اسپانیایی، عربی و پرتغالی هستند که در کمتر از ۴۰درصد از برنامههای فعال موبایل موجود و قابل استفاده هستند. به طور کلی تنها هشت زبان وجود دارد که حداقل ۲۰درصد از برنامههای فعال تلفن همراه از آنها استفاده میشود و تنها زبانهای غیراروپایی که در این فهرست ارائه شدهاند، عربی استاندارد و ژاپنی هستند. مردم سراسر جهان در حال حاضر به بیش از ۷ هزار زبان صحبت صحبت میکنند. نیمی از این زبانها ردپای دیجیتالی (به معنای اثرگذاری فعالیت و کاربرد آن در فضای مجازی) ندارند، یعنی هیچ صفحه کلید، سیستم عامل یا فونتی منطبق با آنها در دسترس نیست. علاوه بر این کمتر از ۵/۰ درصد از زبانهای زنده دنیا بهطور «جامع و کامل» به قابلیتهای دیجیتال دست یافتهاند. این مسئله نشاندهنده وجود یک شکاف در حوزه زبانهای دیجیتال است و به ویژه کشورهایی را تحت تأثیر قرار میدهد که از نظر زبانی دارای تنوع هستند یا بخش اعظمی از مردم آن به یک زبان رسمی صحبت نمیکنند. برای ردیابی این مسئله در حوزه زبان، در آخرین نسخه به روزرسانی شده گزارش شاخصهای اتصالات موبایل (Mobile Connectivity Index) مؤسسه «GSMA»، یک نشانگر (شاخص) جدید برای اندازهگیری پشتیبانی از زبان دیجیتال (Digital language support) اضافه شده است. دادههای استخراج شده از مؤسسه تخصصی «Derivation LLC»، قابلیتهای دیجیتالی را در سطح انبوه برای همه زبانها در هر کشور، براساس میزان در دسترس بودن و پشتیبانی سختافزاری و نرمافزاری خاص زبان، ارزیابی میکنند.
نمودار موجود در عکس، میانگین امتیاز پشتیبانی از زبان دیجیتال را براساس منطقه و طبق شاخص اتصالات تلفن همراه نشان میدهد. نتایج نشاندهنده سطح بالای پشتیبانی از زبان دیجیتال در امریکای شمالی و اروپاست که بالاترین سطح اتصال به اینترنت تلفن همراه را در سراسر جهان نیز دارند. از سوی دیگر، کشورهای غرب آسیا و آفریقا دارای سطح بسیار کمتری از پشتیبانی از زبان دیجیتال هستند و پایینتر از شرق آسیا و اقیانوسیه قرار دارند.
با توجه به استفاده گسترده از زبانهای اسپانیایی، پرتغالی و انگلیسی در امریکای لاتین و کشورهای حوزه کارائیب، افراد بیشتری در این منطقه میتوانند در مقایسه با اکثر کشورهای آسیا و آفریقا از طریق زبانهای گفتاری/ نوشتاری خود به محتوا دسترسی داشته باشند. در غرب آسیا و شمال آفریقا، زبان عربی رایجترین زبان دیجیتال محسوب میشود. با این حال، اگرچه زبان عربی استاندارد به عنوان یک زبان دیجیتالی مطرح است و به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد، سایر انواع زبان عربی که اغلب در این منطقه استفاده میشوند کمتر پشتیبانی میشوند، این در حالی است که در منطقه آفریقای جنوب صحرا، آسیا و به ویژه جزایر اقیانوس آرام، بسیاری از گویندگان و خوانندگان زبانهای غیردیجیتال به اطلاعات و ارتباطات دسترسی ندارند، به این معنی که از محتوای دیجیتال محروم هستند.
حذف این زبانها از حوزه دیجیتال پیامدهای اجتماعی _اقتصادی گستردهای دارد، زیرا گویشوران چنین زبانهایی به خدماتی همچون دولت الکترونیک، آموزش آنلاین، خدمات بهداشتی و تعامل اجتماعی دسترسی کمی دارند (یا اصلاً دسترسی ندارند). علاوه بر این، شرکتها نیز دسترسی محدودتری به بازار آنها دارند و در نتیجه فرصتهای تجاری را از دست میدهند. اگر توسعهدهندگان محلی نتوانند «اقتصاد مقیاس» را به خوبی درک کنند، تنوع زبانها ممکن است به عنوان یک مانع برای توسعه برنامههای کاربردی موبایلی محلی عمل کند. علاوه بر این، با توجه به اینکه در حال حاضر ۴۰درصد از زبانهای جهان در خطر انقراض هستند، عدم استفاده از آنها در اینترنت، تهدید نابودی آنها را افزایش میدهد. با استفاده روزافزون از فناوری هوش مصنوعی و توسعه مدلهای زبانی بزرگ مانند چت جیپیتی که بر اساس متن قابل دسترس عموم در فضای اینترنت (عموماً به زبان انگلیسی) آموزش میبینند، این خطر وجود دارد که شکاف زبان دیجیتال افزایش یابد. خوشبختانه، فناوریهای جدید مبتنی بر هوش مصنوعی این پتانسیل را نیز دارند که با آنلاینکردن اغلب زبانهای اقلیت و بومی، از طریق استفاده از پردازش زبان طبیعی و ترجمه ماشینی، شکاف زبان دیجیتال را کاهش دهند. اگرچه این فناوریها در مراحل اولیه ظهور خود هستند، میتوانند ابزار مهمی به منظور پرکردن شکاف میان زبانهای دیجیتالی تثبیت شده و زبانهای رها شده، باشند.
