تازهترین نتایج نظرسنجی مرکز تحقیقات صداوسیما نشان میدهد بازپخش سریال «گاندو» از شبکه آیفیلم که برای اولینبار صورت میگیرد، توانسته بار دیگر نظر مخاطبان را به خود جلب کند و علاقهمندان به ژانر پلیسی- جاسوسی را پای گیرندهها بکشد.
میزان استقبال از سریالها در بازپخش که از شبکه آیفیلم روی آنتن میرود، میتواند شاخصی برای کیفیتسنجی آثار نمایشی تلویزیون باشد.
این شبها سریال «گاندو» که به موضوع فعالیتهای ضدخرابکاری و ضدجاسوسی کشورمان اختصاص دارد، از شبکه آ یفیلم بار دیگر نگاهها را به خود جلب کردهاست. این موضوعی است که مرکز تحقیقات صداوسیما روی آن صحه گذاشتهاست.
قهرمانپروری رمز موفقیت گاندو
گاندو از معدود آثار نمایشی رسانه ملی از ابتدای انقلاب اسلامی است که توانسته با شاخصه قهرمانپروری خود را در دل مخاطبان جای دهد. قهرمان همواره گمشده آثار نمایشی ایرانی چه در سینما و چه در قالب سریالهای تلویزیونی بودهاست، اما سریال گاندو توانست با معرفی کاراکتری کلیدی، چون محمد این سنت را بشکند و اتفاقاً یکی از مهمترین دلایل استقبال از گاندو نیز همین موفقیت در خلق قهرمان بود.
مروری بر سابقه سریالهای تلویزیونی نشان میدهد که اغلب این آثار از ارائه یک شخصیت قهرمان عاجز بودهاند و اتفاقاً سریالهایی توانستهاند موفق شوند که به این عنصر کلیدی توجه کردهاند. «مختارنامه» از معدود آثاری است که در این زمینه موفق عمل کردهاست. از این منظر گاندو میتواند به عنوان یک الگو و نمونه موفق در سریالسازی مورد توجه باشد. همین حالا از شبکه اول سیما سریال دیگری در ژانر پلیسی- معمایی با عنوان «بازپرس» در حال پخش است که نقش اول آن را محسن قصابیان بازی میکند، اما در ارائه قهرمان موفق نشان ندادهاست.
البته سریال گاندو برای موفقیت در جذب مخاطب بر قابلیتهای تکنیکی مختلفی تکیه کردهاست. مهمترین مورد فیلمنامه با جزئیات و فنی و دقیقی است که آرش قادری آن را به رشته تحریر درآوردهاست. قوت فیلمنامه گاندو را نمیتوان نادیده گرفت. در کنار یک متن خوب کارگردانی درجه یک جواد افشار قرار دارد که با یک تدوین دقیق و حسابشده این سریال را به اثری فاخر و درجه یک در تاریخ سریالسازی ایران تبدیل کردهاست. گاندو را به جهت رضایتمندی مخاطب میتوان با سریال مختارنامه مقایسه کرد و جالب است که هر دو اثر بر وجوه مباحث دینی و اعتقادی تأکیدی ویژه دارند.
«گاندو» میتواند ادامه داشتهباشد
استقبال از بازپخش سریال گاندو که به اعتبار نظرسنجی اخیر رسانه ملی ثبت شدهاست، میتواند مدیران سازمان را برای تولید و ساخت قسمتهای بعدی این سریال ترغیب کند. این استقبال در حالی اتفاق میافتد که از پخش سری دوم این سریال دو سال بیشتر نگذشتهاست و نشان میدهد که علاقهمندان سریالهای تلویزیونی در صورت ارائه آثار با کیفیت حاضرند در مدت زمان کمی پس از پایان پخش باز هم پای تماشای آن بنشینند.
درباره سریال گاندو گفتنیها بسیار است. نکته کلیدی درباره این اثر اینکه برخلاف برخی آثاری که با موضوع جاسوسی و پلیسی در سالهای اخیر در تلویزیون و سینما ساخته شدند و نتوانستند توجه مخاطب را به اندازه گاندو جلب کنند، این سریال با شهامت و شجاعت قابلتقدیری روی نشانههای دینی و اعتقادی تمرکز کرد، بدون آنکه خدشهای به این مسائل وارد شود. محمد به عنوان نقش اصلی بارها در سریال در حال نماز خواندن و توسل و دعا و تأکید روی مسائل اعتقادی به نمایش در آمد. این در حالی اتفاق افتاد که یک تلقی غلط وجود داشت که نمایش شخصیتها در چنین حالاتی میتواند آثار را شعاری کند، اما شخصیتپردازی درست گاندو نشان داد این نگاه از اساس باطل بوده و نویسندهها میتوانند در صورت رعایت جنبههای دقیق فنی و تکنیکی در متن و فیلمنامه و پیوندزدن آن با یک کارگردانی دقیق روح و شخصیت انقلابی شخصیتها را در آثار نمایشی متبلور کنند.
پیش از این، آثاری، چون «روز صفر» با رویکردی سکولار در شخصیتپردازی کوشیدهبودند به سبک فیلمهای جیمزباندی خود را در دل مخاطب جای دهند، اما این رویه از فیلمسازی به کلی با شکست مواجه شد و تجربه موفق گاندو میتواند آغاز یک راه برای خلق شخصیتهای انقلابی باشد.
«بازپرس» و «عشق کوفی» در لیست پربینندهها
مرکز تحقیقات سازمان صداوسیما به تازگی گزارشی درباره وضعیت سریالهای در حال پخش سیما از نگاه مخاطبان در نیمه دوم مردادماه تهیه کردهاست.
در این نظرسنجی، سریالهای تکراری سیما نیز مورد بررسی قرار گرفتهاند. از میان سریالهای تکراری سریال «گاندو» با ۱/۱۱ درصد از شبکه آیفیلم پربینندهترین سریال تکراری سیما با میزان رضایت ۹۳ درصدی بودهاست.
بر اساس این نظرسنجی «بازپرس» با ۵/۲۲ درصد بیننده در میان پاسخگویان این نظرسنجی پرمخاطبترین سریال سیما شده و توانسته رضایت ۹/۸۳ درصدی تماشاگران را از آن خود کند.
از میان سریالهای در حال پخش از شبکههای مختلف سیما نیز پس از سریال «بازپرس»، «عشق کوفی» با میزان بیننده ۴/۱۳ و میزان رضایت ۸/۸۱ درصدی در میان پاسخگویان این نظرسنجی در جایگاه دوم قرار گرفتهاست.
جامعه آماری نظرسنجی مذکور، افراد ۱۲ سال و بالاتر ساکن در تهران و ۳۰ استان کشور هستند و این نظرسنجی در حالی انجام شدهاست که پخش سریال «بازپرس» از شبکه اول سیما از دهم تیرماه آغاز و تاکنون ۲۶ قسمت از این سریال ۳۰ قسمتی پخش شدهاست.
سریال ۱۵ قسمتی «عشق کوفی» هم از دهه اول ماه محرم آغاز شده و به قسمت یازدهم رسیدهاست. این مجموعه نمایشی در روزهای پنجشنبه و جمعه از شبکه سوم پخش میشود و پخش آن همچنان ادامه دارد.
در گزارش مرکز تحقیقات صداوسیما به این نکته نیز اشاره شدهاست: از آنجا که میانگین میزان بیننده سریالهای جدید شبکه یک سیما طی ۱۰ سال گذشته ۷/۲۷ درصد و همچنین میانگین میزان بیننده سریالهای سیما در سال ۱۴۰۱، ۶/۱۷ درصد بودهاست، بنابراین میزان بیننده سریال «بازپرس» از حد متوسط سریالهای سیما در ۱۰ سال اخیر شبکه یک، «کمتر» و از متوسط سریالهای سیما در سال گذشته، «بیشتر» بودهاست.
