تا به حال به این فکر کردید اگر نسلهای قدیم از غیرت صحبت کنند تا حدی دلمان غنج میرود که مردهای قدیم از روی غیرت همسران خود را دوست داشتند، اما وقتی این روزها صحبت از غیرت میشود در مقابل آن گارد میگیریم و افکار فمینیستی ما بالا میزند! به خودمان دروغ نگوییم. همه زنان دوست دارند مردی که مقابلشان هست روی آنها غیرت داشته باشد. غیرتی که از روی محبت باشد و حتی ته مایهای از علاقه و خودخواهی داشته باشد! زنان ذاتا مرد با غیرت را دوست دارند، واژهای که نباید با «تعصب» یا «بددلی» اشتباه گرفته شود.
در جریان چالش سنت و مدرنیته این روزها واژه «غیرت» مثل خیلی دیگر از دروغهای مدرنیسم، دچار استحاله شده است. منظور فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی ما مرد مستبدی نیست که به زن به عنوان شیء و مایملک خود نگاه میکند، منظور پدری نیست که برای درس خواندن دخترش محدودیت ایجاد میکند، منظور پدری نیست که در برابر خواسته دخترش پرخاش میکند تا دخترش برای بیان خواستهاش دچار لکنت شود، منظور ما برادری نیست که به هر دلیلی خواهرش را آزار میدهد و او را به انحای مختلف تهدید میکند. منظور شوهری نیست که اجازه نمیدهد زنش از خانه بیرون برود یا با کار بیرون از خانه زنش مخالف است یا به او اجازه پیشرفت در زمینههای مختلف را نمیدهد.
منظور آن مضمون کلیشهای کنترلگری مرد برای اعمال نفوذ و قدرت خود نیست. منظور ایجاد حس امنیت روانی زن است که نشئت گرفته از توجه منطقی مرد با تکیه بر محبت است. استاد محمد شجاعی از اساتید علم اخلاق در اینباره به قاعده «هوَ اَنت» اشاره دارد. یعنی مرد یا زن خود را جای طرف مقابل بگذارد. یک زن باید غیرت مرد را بفهمد و درک کند و در روایات داریم که یکی از وظایف زن فهم غیرت مرد است. در اینصورت رعایت برخی رفتارها برای زن دشوار نخواهد بود و میداند با مردی زندگی میکند که غیرت دارد و البته مرد هم باید مراقب حساسیت زن باشد. به اعتقاد وی نمیتوان به زن گفت خیلی موارد را رعایت کند، اما همان مرد از بسیاری موضوعات تخطی کند.
غیرت مبتنی بر محبت است، ولی گاهی سختگیریهایی اتفاق میافتد که جز سوءظن و بدگمانی تلقی دیگری از آن نمیتوان داشت. منشأ بیغیرتی دقیقاً همان بیمحبتی است. غیرت توأم با محبت واکنش مثبتی است که موجب حفظ و صیانت محبوب میشود و حفظ آن لازم و ضروری است.
گفته میشود غیرت در هفت مورد است. نسبت به دین، ملک (مرز جغرافیایی)، جامعه (افرادی که در یک جا زندگی میکنند)، ناموس، اولاد، آبرو و مال.
دستاورد غیرت چیزی جز عزت و بزرگ منشی نیست و آن چیزی که از یک فرد، غیور بودن را میسازد، شجاعت است. غیرت دارای چند علامت است. از جمله اینکه نسبت به آن محب باشید، دوم اینکه فرد شجاعی باشید، و سوم شناخت ارزش است. حضرت امیرالمؤمنین (ع) فرمودهاند: «غیرت طبیعت و حقیقت انسان است.» در واقع انسان را بر سرشت غیرت خلق کردهاند. غیرت باید موجب حفظ خانواده شود، مخصوصاً در رابطه با همسر، و نه باعث اسارت خانواده. بعضی از چیزها غیرت نیست، بلکه بدگمانی نسبت به خانواده است. سوره مبارکه حجرات آیه ۱۲ میفرماید: «از گمانهایتان اجتناب کنید که برخی از آنها گناه است». حضرت رسول اکرم (ص) فرمودند: «یک نوع از غیرت هست که خداوند و رسول، آن را دوست ندارند و آن، زمانی است که مرد بیجهت و نابهجا نسبت به اهل و عیالش سختگیری میکند.»
منشأ غیرتهای بیجهت، بیاعتمادی است، نه تفکر ارزشی. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: «از غیرتهای بیجا بر حذر باش. چراکه چنین غیرتی، انسان سالم را مریض میکند و آدم پاکدامن را به بدگمانی دچار میکند.»
یکی دیگر از ویژگیهای غیرت این است که مبتنی بر ارزشهاست. یعنی شخص باید ارزشها را بشناسد؛ چون غیرت، دفاع از ارزشهاست. باید بفهمیم ارزش همسر و دختر چیست تا در حفظ و حراست از آن تلاش کنیم. چه غیرتهای بیجایی که نتیجه عکس داده است، پس غیرتمند باشیم و با محبت.
